Het eind van een visioen

DE VOLKENBOND kwam tot bestaan en hield zijn eerste vergadering in 1920 in Genève (Zwitserland). Ondanks Wilsons zwakke gezondheid en lange, inspannende onderhandelingen in Parijs schenen zijn pogingen met succes te zijn bekroond.

Door middel van de Bond zou Wilson zijn „waarheid inzake rechtvaardigheid en vrijheid en vrede” gaan verbreiden. In een van zijn redevoeringen verklaarde hij: „Wij hebben die waarheid aanvaard, en wij zullen ons erdoor laten leiden en ze zal ons [het Amerikaanse volk], en door middel van ons de hele wereld, uitleiden naar weidegronden van rust en vrede waarvan de wereld nooit heeft gedroomd.” Zo groots was zijn visioen.

Tot de Amerikaanse Senaat zei hij: „Alle voorbereidingen zijn getroffen, de bestemming is onthuld. Het is niet tot stand gekomen door enig plan dat wij bedacht hebben, maar door de hand van God die ons op deze weg heeft geleid. . . . Wij kunnen alleen maar voorwaarts gaan, met opgeheven ogen en een verkwikte geest, om het visioen te volgen.” (Wij cursiveren.) De visionair had opnieuw gesproken. Hij geloofde nog steeds dat hij Gods werktuig was voor het brengen van vrede aan de mensheid.

Verworpen in eigen land

In Europa was president Wilson als een heiland toegejuicht. Maar zelfs voordat hij naar de Vredesconferentie was vertrokken, waren hem in de Verenigde Staten verschillende schoten voor de boeg gegeven. De schrijver Elmer Bendiner bericht: „Theodore Roosevelt bracht het oordeel [van het Amerikaanse Congres] onder woorden: ’Onze bondgenoten en onze vijanden en de heer Wilson zelf dienen allen te begrijpen dat de heer Wilson geen enkele autoriteit bezit om op dit moment namens het Amerikaanse volk te spreken . . . De heer Wilson en zijn veertien punten . . . hebben geen schijn van recht meer om te worden aanvaard als de tot uitdrukking gebrachte wil van het Amerikaanse volk.’”

Woodrow Wilson maakte de fout zijn visioen in Europa aan de man te brengen terwijl hij geen aandacht besteedde aan de twijfelaars in zijn eigen land. In maart 1920 stemde het Amerikaanse Congres tegen toetreding tot de Bond.

Verblind door zijn zaak bleef Wilson onverdroten ijveren. In zijn laatste openbare rede nog weerklonk luid en duidelijk maar tevergeefs zijn overtuiging: „Ik heb eerder gezien hoe dwazen de Voorzienigheid trachtten te weerstaan, en ik heb hun ondergang gezien, zoals dat ook over dezen zal komen, volledige ondergang en verachting. Dat wij zullen zegevieren is zeker, zo zeker als God regeert.”

Nadat hij pas een hersenbloeding had gehad die zijn gezondheid had verwoest, maakte de negatieve beslissing van zijn eigen landgenoten de zaak alleen maar erger. Zijn visioen van een Volkenbond raakte vertroebeld en incompleet. Op 3 februari 1924 stierf Woodrow Wilson. Zijn laatste woorden waren: „Ik ben een stukgelopen machinerie. Wanneer de machinerie stuk is — ik ben gereed.” Hij was lichamelijk gebroken en ook zijn visioen van een wereldomvattende Volkenbond lag aan scherven.

„Het verdrag van Versailles bestaat niet meer”!

Hoewel er in de wereld 15 jaar lang geen officiële oorlogsverklaring meer werd gehoord, bevond de Volkenbond zich al vanaf zijn geboorte in een doodsstrijd. Hij bleek niet bij machte Bolivia en Paraguay in 1933 van oorlog te weerhouden. Hij slaagde er in 1935 niet in Mussolini’s brute inval in Ethiopië te verhinderen. Door verwoesting en verovering verwijderde Italië Ethiopië van de namenlijst van de bij de Bond aangesloten landen en verliet vervolgens zelf de Bond in december 1937. In het volgende jaar traden zeven Latijnsamerikaanse landen uit de Bond. Het visioen was aan het afbrokkelen.

In 1936 brak in Spanje burgeroorlog uit. De leden van de Bond kozen voor een officiële non-interventie in die oorlog. Niettemin verleenden zowel Duitsland, dat in 1933 de Bond had verlaten, als Italië materiële steun aan generaal Franco’s opstand tegen de Republikeinse regering in Madrid. De Bond was niet bij machte het bloedbad op Spaanse bodem een halt toe te roepen. De Spaanse Burgeroorlog was de repetitie voor wat de ondergang van de Volkenbond zou worden — de Tweede Wereldoorlog.

In de tussentijd was in Duitsland Hitler aan de macht gekomen, die nu in snel tempo de beperkingen ongedaan maakte van het Verdrag van Versailles dat Duitsland na de Grote Oorlog was opgelegd. Hij wilde Lebensraum voor de Duitse natie. Hij breidde Duitsland uit door het Saargebied, het Rijnland en Oostenrijk te annexeren. In 1939 voltooide hij zijn bezetting van Tsjechoslowakije. Bij al deze stappen was de Bond vrijwel machteloos om actie te ondernemen.

Hitler had zich reeds lang geërgerd aan de aan Polen gedane concessie van een dwars door Duitsland leidende corridor naar de Baltische havenstad Dantzig. In augustus 1939 maakte hij daar een eind aan. Zijn vertegenwoordiger gaf een boodschap af aan de Hoge Commissaris van de Volkenbond in Dantzig waarin stond: „U vertegenwoordigt het Verdrag van Versailles; het Verdrag van Versailles bestaat niet langer. Binnen twee uur zal boven op dit gebouw de swastika [nazi-vlag] worden gehesen.”

Op 1 september 1939 vielen Hitlers legers Polen binnen. Engeland en Frankrijk beantwoordden dit door Duitsland de oorlog te verklaren. De Tweede Wereldoorlog was begonnen.

Het visioen vervaagt en verdwijnt

Woodrow Wilson had in 1919 voor een gehoor in Omaha een voorspelling geuit die zou bewijzen dat zijn Bond inderdaad een mislukking was. Volgens zijn biograaf Ishbel Ross had hij gezegd: „’Ik kan met absolute zekerheid voorspellen dat er binnen de volgende generatie een tweede wereldoorlog zal plaatsvinden als de naties zich niet schikken naar de methode [de Bond] waarmee die zou kunnen worden voorkomen.’ En in San Diego had hij nog een profetisch geluid laten horen toen hij zei, ’Wat de Duitsers gebruikten was speelgoed vergeleken met wat in de volgende oorlog zou worden gebruikt.’” Ondanks de Bond werd de Tweede Wereldoorlog een realiteit, en de gebruikte wapens waren geen speelgoed.

Waarom faalde de Volkenbond? In zijn boek A Time for Angels geeft de schrijver Elmer Bendiner als commentaar: „De geboorte van de Bond sproot voort uit een aantal politieke fantasieën: dat het staakt-het-vuren van 1919 een vrede was en niet slechts een wapenstilstand; dat nationale belangen ondergeschikt konden worden gemaakt aan de belangen van de wereld; dat een regering zich zou kunnen inzetten voor een andere zaak dan alleen die van haarzelf.” En de bijbel wijst op nog een andere fantasie — dat mensen door middel van politieke organisaties kunnen bewerkstelligen wat alleen Gods beloofde Koninkrijksregering kan brengen — ware vrede en geluk voor de hele mensheid. — Openbaring 21:1-4.

Met het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1939 was de Bond dood en wachtte op zijn begrafenis. In 1946 werden „zijn bezittingen en zijn erfenis van hoop en dwaasheid”, zoals Bendiner het uitdrukt, overgedragen aan een opvolger, de Verenigde Naties. Zou die organisatie meer succes hebben dan de Bond? Zou die organisatie visioenen veranderen in werkelijkheid? En wat voorspelde de bijbel hierover? Onze volgende uitgave van Ontwaakt! zal deze en daarmee verband houdende vragen beschouwen.

[Illustraties op blz. 10]

Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1939 betekende de ondergang voor de Bond

[Verantwoording]

U.S. Army photos