Ongelukken — Oorzaken en preventie

Vraag: Welke epidemie veroorzaakt enorm veel leed en leidt talloze keren tot invaliditeit, is voor alle leeftijdsgroepen een belangrijke doodsoorzaak, brengt voor de maatschappij enorme kosten mee, wordt in alle landen aangetroffen en komt toch maar zelden voor in medische opleidingsprogramma’s of als researchproject?

Antwoord: Ongelukkena

DE BOVENSTAANDE vraag brengt die hedendaagse plaag — ongelukken — voor het voetlicht. In feite vormen ongelukken in geïndustrialiseerde landen de voornaamste doodsoorzaak bij vrouwen onder de 34 jaar en mannen onder de 44 jaar. Maar door meer bedacht te zijn op veiligheid kunt u de meeste mogelijke oorzaken van ongelukken onderkennen en zo de risico’s voor lijf en leden verminderen. Hoe kan dat worden bereikt? Laten wij eens drie terreinen beschouwen waarop wij meer oog voor veiligheid kunnen hebben.

Valpartijen

In onze eeuw van het spectaculaire en het buitenissige zijn nog steeds de eenvoudige en de gewone dingen belangrijke oorzaken van letsel en de dood. In veel landen zijn het de valpartijen die binnenshuis de meeste slachtoffers maken. In de VS bijvoorbeeld zijn ze na auto-ongelukken de voornaamste oorzaak van aangezichtsfracturen en hebben ze jaarlijks ongeveer 14 miljoen verwondingen en 15.000 doden tot gevolg. En in Nieuw-Zeeland lopen per jaar 28.000 mensen (bijna één procent van de bevolking) letsel op doordat zij vallen, en krijgen verzekeringsmaatschappijen daarvoor een rekening gepresenteerd van 12 miljoen dollar.

Wie vooral lopen de kans door een val gewond te raken of het leven te verliezen? Jeugdigen en bejaarden. En de plekken waar het gevaar loert: op trappen, het ijs, kleedjes en de badkuip. Meestal stort iemand niet van een enorme hoogte, het soort van voorval dat soms het nieuws haalt, maar valt hij gewoon tegen de grond of vloer die hij direct onder zijn voeten had. Het huis goed aan kant houden is een sleutelfactor in de preventie van dit soort ongelukken. Door huis of werkplek schoon en ordelijk te houden elimineert men de voornaamste oorzaak van ongelukken.

Vuur

Wij wonen, werken, en hebben soms bijeenkomsten in een wereld die steeds brandbaarder en giftiger wordt. Ondanks de aanwezigheid van staal, steen en beton zijn wij omgeven door vluchtige vloeistoffen, gasvormige brandstoffen en allerlei kunststoffen die, wanneer ze branden, dodelijke gassen kunnen afgeven.

Voor het merendeel van de branden in huis zijn drie oorzaken aan te wijzen — mannen, vrouwen en kinderen. In de VS ontstaat elke 45 seconden een brand in een woonhuis. In Japan breekt elke zeven minuten brand uit en elke negen minuten brandt er een huis af. En de meeste van die branden hadden voorkomen kunnen worden.

Ouders, laat u uw kinderen thuis zonder volwassen toezicht? Sneller dan u met uw ogen kunt knipperen, kan er een ongeluk gebeuren waarin uw kind letsel oploopt. Heel wat vuurzeeën zijn begonnen in een keuken waar eten op het vuur stond en waar geen toezicht was. Hete vloeistoffen vormen de op een na grootste oorzaak van dodelijke brandwonden bij kinderen. Ook heeft de tien jaar geleden begonnen stijging van stookolieprijzen ertoe geleid dat er houtgestookte kachels in zwang zijn geraakt bij een generatie die onbekend is met hun speciale eigenschappen en onderhoudseisen. Het gevolg — honderden doden en gewonden door brand.

De dodelijkste oorzaak van brand in huis is het roken. Mensen vallen met een brandende sigaret in slaap en veroorzaken jaarlijks duizenden sterfgevallen door brand. Niet alleen de roker is het slachtoffer, maar ook zijn gezin, ook de buren hebben eronder te lijden. Wanneer een sigaar of sigaret het meubilair in vlam zet, kan het vuur zich o zo snel door de rest van het huis verspreiden en overslaan op aangrenzende gebouwen.

Stelt u zich eens voor dat nu, op dit moment, in het huis of het gebouw waarin u zich momenteel bevindt, brand ontstaat. Kunt u de nooduitgang vinden? Ongelukken die brand veroorzaken, trompetteren hun komst niet voor zich uit. Bereid u voor op het onverwachte. Als u een gebouw of een kamer betreedt, kijk dan waar zich de nooduitgangen bevinden; vorm u een beeld van de vluchtroutes. Stel als gezin thuis minstens twee vluchtroutes op en oefen die ook, en spreek van tevoren buiten een verzamelpunt af. Dit zal paniek voorkomen en u ervan weerhouden op impulsieve wijze een fatale vergissing te maken.

„Als uw kleding in brand vliegt, breng u dan drie woorden te binnen — STA. VAL. ROL.” Dat is het advies van Chuck Fierson, brandweerman en instructeur, zoals aangehaald in de in Easton (VS) verschijnende Express. Uw doel is het vuur te smoren.

○ STA: Ga niet rennen. Rennen vergroot de hoeveelheid zuurstof die het vuur kan voeden. Hoe meer zuurstof, hoe feller het vuur zal branden.

○ VAL: Laat u onmiddellijk op de grond vallen. Ga liggen. Blijf niet staan.

○ ROL: Rol met uw ellebogen tegen uw zijden gedrukt voortdurend om en om. Bedek uw gezicht met uw handen. Dit zal ertoe bijdragen het vuur te smoren, zal voorkomen dat uw gezicht wordt verminkt en zal verhinderen dat hete gassen uw longen verschroeien.

Onderweg

Het is niet overdreven om de sterfgevallen en verminkingen tijdens het reizen te beschrijven als een hedendaagse plaag. Er bestaat geen vaccin tegen dodelijke verkeersongelukken. Een ongeluk kan in een flits gebeuren, maar zijn gevolgen kunnen van blijvende aard zijn en de levens van velen veranderen.

Jaarlijks komen er over de hele wereld 225.000 mensen om in het verkeer, en raken ontelbare miljoenen gewond, van wie er tienduizenden daarna voor altijd invalide of verminkt zijn. De emotionele en financiële schade is niet in cijfers uit te drukken. In slechts één land, Nigeria, „tonen regeringsstatistieken dat het door auto-ongelukken veroorzaakte dodental steeg van 29.000 in 1979 tot 32.000 in 1980 en 34.000 in 1981”, meldt het tijdschrift World Health.

Zowel heel jonge kinderen als tieners zijn kwetsbaar voor auto-ongelukken, maar om heel verschillende redenen. Tieners en jonge volwassenen worden vaak het slachtoffer van hun eigen dwaasheid. De heel jonge kinderen zijn bijna altijd het slachtoffer van de nalatigheid van een ander. In de VS bijvoorbeeld „worden door auto-ongelukken meer kinderen van 0-4 jaar gedood en gewond dan in het ergste jaar van de polio-epidemie”, aldus een publikatie over veiligheid. En World Health merkt over de Nigeriaanse jeugd het volgende op: „Jongeren op de middelbare school en de universiteit lopen een grotere kans om in het verkeer om te komen dan te sterven aan besmettelijke ziekten.”

Een eenvoudige maar vaak genegeerde remedie tegen verkeersletsel is een getrouw gebruiken van de autogordel. In Londen bemerkte het Department of Transportation dat zes maanden nadat het dragen van de veiligheidsgordel verplicht was gesteld, het aantal slachtoffers voor wie ziekenhuisopname noodzakelijk was, met een vijfde was gedaald. Voor kinderen onder de vier jaar is een juist gebruik van veiligheidszitjes in de auto letterlijk levenreddend. Veiligheidsstoeltjes voor jonge kinderen zijn een van de doeltreffendste levenreddende voorzieningen die men kan aanbrengen, aldus een onderzoek dat werd gepubliceerd in The Journal of the American Medical Association.

Merk dit huiveringwekkende feit eens op: Als een auto die 50 km per uur rijdt, een botsing krijgt, zal een baby van 9 pond die zich in de auto bevindt, met een zelfde kracht tegen het dash-board smakken als waarmee hij na een val van tweehoog op de grond zou terechtkomen. Maak daarom uw gordel vast! Maak het tot een gewoonte, van uzelf maar ook van uw gezin!

Onwetendheid, onverschilligheid, zelfzucht en ongeduld zijn de fundamentele oorzaken van de meeste verkeersongelukken. Hebt u tijdens het rijden bij uzelf deze trekjes bespeurd? Hebben anderen ze bespeurd? Hoe reageert u bijvoorbeeld als een andere automobilist u snijdt? Voorkom dat gevaarlijke gevoelens de kop opsteken door een goede geesteshouding aan te kweken, een die vrij is van wrok, frustratie en boosheid. Houd kort gezegd uw emoties in bedwang. Volg deze wijze raad op: „Als u verstandig bent, zult u uw drift beheersen. Als iemand u onheus bejegent, is het een grote deugd het te negeren.” — Spreuken 19:11, Today’s English Version.

Een andere manier om de verkeersveiligheid te vergroten is meer van het verkeer, het weer en uw auto te weten. Belangrijker nog, weet wat uw mogelijkheden maar ook wat uw beperkingen zijn. Het resultaat: een goed onderscheidingsvermogen, produkt van een juiste geesteshouding en nauwkeurige kennis.

Wat maakt iemand nog meer tot een goede automobilist? Onderzoekers ontdekten dat veilige rijders dit gemeen hadden: „Zij reden met volledige concentratie en schenen het vermogen te bezitten hun voertuig perfect in het verkeer in te passen en te anticiperen, altijd te anticiperen wat op de weg vóór hen zou kunnen gebeuren.” Daarbij „waren zij hoffelijk tegenover voetgangers en medeweggebruikers”. Zou u dit niet vooral verwachten aan te treffen bij de ware christen, die immers gelooft in de gulden regel ’de mensen te behandelen zoals wij door hen behandeld willen worden’? —Matthéüs 7:12, Groot Nieuws Bijbel.

Heb daarom goede manieren en rijd defensief, alsof uw leven en het leven van anderen ervan afhangen.

Ook met het openbaar vervoer wordt gereisd. Hier volgen enkele veiligheidstips voor wanneer u gebruik maakt van bus of tram.

○ Wees bedacht op gladheid van de treden of het plaveisel bij in- en uitstappen. Let op het verkeer.

○ Houd geld voor het kaartje gereed. Als u in het voertuig naar kleingeld moet zoeken, kunt u uw evenwicht verliezen.

○ Houd één hand vrij om een stang vast te grijpen. Zet uzelf schrap als het voertuig vaart vermindert of een bocht maakt.

○ Schiet niet achter of voor een tram of bus vandaan de straat op.

○ Draag lichtgekleurde kleding of een zaklantaarn wanneer u in het donker loopt.

Of wij nu thuis, aan het werk of op vakantie zijn, ons leven loopt elke dag gevaar. Het is onmogelijk om alle risico’s te elimineren, maar wij kunnen de meeste oorzaken uitschakelen wanneer wij veiligheidsbewust zijn. Het Hoofd van de Amerikaanse Dienst voor Volksgezondheid verklaart: „Misschien wel de helft van de sterfte in Amerika . . . was te wijten aan ongezond gedrag of een ongezonde levensstijl.” Met andere woorden, veilig te kunnen leven vergt meer dan alleen maar goed geïnformeerd zijn. Wij moeten een van verantwoordelijkheid, oplettendheid en bezorgdheid getuigend levenspatroon ontwikkelen en behouden. Is veiligheid voor u een manier van leven geworden?

[Voetnoten]

[Kader op blz. 5]

Voorkom valpartijen

● Zijn alle trappen goed verlicht?

● Hebben alle trappen stevige leuningen?

● Zijn alle kleine kleedjes vastgespijkerd of voorzien van een antisliprug? Geldt dat ook voor de traploper?

● Verkeren alle buitentrappen en looppaden in een goede staat van onderhoud?

● Zijn er in de slaapkamers lampen binnen handbereik van het bed, of zijn er nachtlichtjes?

● Staan de meubels zo dat ze geen obstakel vormen?

● Heeft de badkamer een greep naast bad of douche, en antislipmatjes of -strips in de badkuip?

● Zitten douchegordijnrail, handdoekrek en de zeephouders stevig in de badkamermuur vast?

● Wordt gemorst water (of vet) meteen weggewist van de badkamer- en keukenvloer?

● Zijn kastdeuren en laden dicht als ze niet worden gebruikt?

● Ruimen de kinderen meteen na het spelen hun speelgoed op?

● Gebruikt u een stevige ladder of een stevig opstapje in plaats van een wiebelige stoel als u naar iets hoogs reikt?

[Kader op blz. 6, 7]

Voorkom brand

● Zijn rook- of warmtemelders juist aangebracht (op zijn minst één per etage) en worden ze onderhouden?

● Heeft iedereen in het gezin, vooral de kinderen, de bejaarden en de gehandicapten, brandwerend nachtgoed?

● Bevinden lucifers en brandbare vloeistoffen zich ver buiten het bereik van kinderen?

● Zijn de stelen van de pannen weggedraaid van de rand van het fornuis maar niet tot boven de branders?

● Is er een goede brandblusser in de keuken?

● Zijn de slaapkamerdeuren gesloten wanneer u slaapt, zodat het langer duurt eer vuur en rook binnendringen?

● Zijn de stekkers van alle elektrische apparaten, indien ze niet in gebruik zijn, uit het stopcontact getrokken, en is er, wanneer ze wel in gebruik zijn, voldoende ruimte omheen om te voorkomen dat materialen in de buurt vlamvatten?

● Zijn al die brandbare poetsdoeken in goedgesloten metalen bussen opgeborgen?

● Lopen er geen elektriciteitsdraden meer onder kleden en boven radiators? Zijn versleten draden gerepareerd of vervangen?

● Bevinden alle meubels alsook gordijnen en vitrages zich op minstens een meter afstand van kachel, haard of houtfornuis?

● Is de strijkplankovertrek gemaakt van brandwerend materiaal?

● Worden op zolder of in de bergkast brandbare materialen uit de buurt gehouden van de gloeilampen?

● Geldt er een verbodsregel om kelder of zolder te gebruiken als opslagruimte voor oude kranten en brandbare rommel?

● Worden schoorstenen en rookkanalen op zijn minst één keer per jaar schoongemaakt en nagekeken?

Hoe overleeft u een hotelbrand?

● Overnacht in hotels die rookmelders, een alarmsysteem en een sprinklerinstallatie hebben.

● Vraag wanneer u inboekt naar de evacuatieprocedure, alarmsignalen.

● Maak een vluchtplan. Tel de deuren tussen uw kamer en de dichtstbijzijnde uitgang. Ga na via welke trap u buiten komt. Kan de deur naar het dak open?

● Ken uw eigen kamer, houd de weg naar de deur vrij en leg een sleutel op uw nachtkastje. (U hebt die nodig als u weer naar uw kamer terug moet keren.)

● Vul de afvalemmer met water.

● Als u ’s nachts van iets wakker wordt, ga dan op onderzoek uit. Ruikt u rook, kruip dan. (Giftige gassen zijn reukloos en vullen ruimten van boven af.)

● Voel aan de deur. Als deze heet is, dicht laten. Als hij warm is, langzaam openen.

Als de gang begaanbaar is, kruip dan langs de muur die zich aan de kant van de uitgang bevindt.

Als u niet naar beneden kunt, neem dan de uitgang naar het dak, blokkeer de deur in open stand.

Keer terug naar de kamer als vluchten niet mogelijk is, bel de receptie of de brandweer.

Tracht de aandacht van mensen buiten te trekken, zwaai of schreeuw.

● Gebruik de lift niet.

● Vul in de kamer het bad met water, plaats natte handdoeken of nat beddegoed in de spleten van de deur, gebruik een vochtige handdoek als ademfilter.

● Als er geen rook in de kamer is, houd ramen dan gesloten. Bevindt het vuur zich buiten, trek dan de gordijnen naar beneden en haal de brandbare dingen bij de ramen vandaan.

● Bevindt u zich hoger dan de tweede etage, niet springen. Houd het hoofd koel, zorg dat het vuur niet in de kamer doordringt, wacht totdat u gered wordt.

[Illustratie op blz. 8]

Veiligheidsstoeltjes voor jonge kinderen zijn een van de doeltreffendste levenreddende voorzieningen die men kan aanbrengen

Heb, wanneer u in een bus stapt, uw geld voor het kaartje al gereed en houd één hand vrij om de stang vast te grijpen