Jonge mensen vragen . . .

Hoe kan ik mijn ouders tevredenstellen?

WALLY’s moeder vindt dat hij meer tijd aan zijn huiswerk moet besteden. Wally zegt echter: „Ik werk hard op school en als ik thuiskom wil ik een beetje kunnen ontspannen. Vriendjes opzoeken of zo iets. Maar zij zegt: ’Je komt de deur niet uit.’”

’Maak dat ik trots op je kan zijn!’ ’Doe je best!’ ’Zorg dat je iets bereikt!’ Dat zijn de bekende dringende vermaningen van ouders. En hoewel sommige jongeren zich door deze woorden aangemoedigd en aangespoord voelen, wekken ze bij jou misschien wrevel op. Niet dat je wilt dat je ouders je negeren, maar soms is die voortdurende aandacht van hen toch wel een beetje te veel van het goede, vind je. ’Hoe kan ik hen ooit tevredenstellen?’ vraag je je af.

Waarom ouders heel wat verwachten

Laten wij om te beginnen een belangrijk feit erkennen: Goede ouders voelen zich verantwoordelijk voor hun kinderen. En zoals Spreuken 10:1 zegt: „Een wijze zoon is hij die een vader verheugt, en een verstandeloze zoon is de droefheid van zijn moeder.” Het is dus niet meer dan natuurlijk dat je ouders willen dat je iets presteert. Wat jij doet, werpt een gunstig of een ongunstig licht op hen. Maar wat nog belangrijker is, jij ligt hun heel na aan het hart. Dr. Joan Lipsitz zegt: „Dikwijls zijn de verwachtingen van ouders gebaseerd op het verlangen het kind te besparen wat de ouders zelf hebben moeten doormaken toen zij dezelfde leeftijd hadden.”

Dus als Vader of Moeder zegt dat je thuis moet blijven om je huiswerk te maken, hoeft dat niet te betekenen dat hij of zij onredelijk is. Zij weten dat je, om het als volwassene te kunnen bolwerken, bepaalde vaardigheden en bekwaamheden zult moeten ontwikkelen, vaardigheden die je alleen door hard werken kunt verwerven. En als zij christenen zijn, zullen zij ook willen dat je je in geestelijk opzicht volledig ontplooit. (Vergelijk Efeziërs 4:13.) Ja, achter de aanmoedigingen van je ouders om goede cijfers te behalen of hun eis dat je de christelijke vergaderingen bezoekt, enzovoort, gaat heel veel liefde schuil. Zoals Gary, een jongeman, het uitdrukt: „Ja zeker eisten mijn ouders dat ik mijn uiterste best deed. Ten slotte hebben zij vol liefde hun tijd en geld aan mij opgeofferd. Ik was hun ’kostbaarste’ bezit.”

Toegegeven, sommige ouders gaan te ver en zetten hun hart erop dat hun kinderen een hooggesalarieerde functie krijgen, status verwerven of zelfs beroemd worden. Billy’s vader en moeder dromen er bijvoorbeeld van dat hij een topsporter wordt. Na schooltijd traint zijn vader hem op het basketballveld. Maar Billy is helemaal niet zo’n sportfiguur.

Merk echter op wat Jezus zei, toen de moeder van twee van zijn apostelen probeerde een positie van aanzien voor haar zonen in Christus’ koninkrijk in de wacht te slepen — ’een aan zijn rechterhand en een aan zijn linker’. Het was heel goed dat zij graag wilde dat haar zonen samen met Jezus anderen dienden. Misschien echter werd haar verzoek ontsierd door een verkeerd motief. In elk geval corrigeerde Jezus eventuele gedachten die zij en haar zonen koesterden over het ’als groten autoriteit uitoefenen’. Het streven nummer één te worden was eenvoudig niet de manier waarop het onder christenen moest toegaan (Matthéüs 20:21-26). Zo is ook in deze tijd datgene wat werkelijk telt, je verhouding tot God (1 Korinthiërs 1:31). Moordende wedijver en onvermoeibaar streven naar het vergaren van materiële dingen zijn ijdelheid en ’een najagen van de wind’. — Prediker 4:4; zie ook Galáten 5:26 en 1 Johannes 2:16.

Niettemin zien sommige ouders dit niet in. Zij willen dat hun kinderen uitblinken en zijn dan soms geneigd hen op te drijven — soms tot boven hun mogelijkheden. Wat kan daarvan het gevolg zijn? Eén autoriteit beweert: „Onmogelijke verwachtingen van de kant van de ouders, leraren en leeftijdgenoten veroorzaken waarschijnlijk meer stress en daaruit voortvloeiende problemen onder de jongeren dan welke andere factor ook.”

Gelukkig zijn al te eerzuchtige en al te veeleisende ouders in de minderheid. De eisen die jouw ouders aan jou stellen, zijn waarschijnlijk best redelijk. Maar jij kunt heel wat doen — en leren — om met hun verwachtingen je voordeel te doen!

Leren je best te doen!

„Ik was boos, gefrustreerd en bang”, herinnerde een zestienjarig meisje zich over de tijd toen haar ouders haar gevraagd hadden in een klas voor gevorderde leerlingen te blijven. „Volgens mij was ik niet knap genoeg.” Maar vergden haar ouders werkelijk te veel van haar door haar voor te stellen zich wat meer in te spannen? Helemaal niet. Zij eindigde met hoge cijfers en ziet nu deze hele ervaring als „winst voor mij”. — Tijdschrift Teen.

Dikwijls onderschatten jonge mensen hun capaciteiten. Als je ouders je dus aanmoedigen om op een of ander terrein — cijfers bijvoorbeeld — verbeteringen aan te brengen, kun je er alleen maar bij winnen door naar hun standpunt te luisteren. „Luister naar uw vader, die uw geboorte veroorzaakt heeft”, zegt Spreuken 23:22, „en veracht uw moeder niet, enkel omdat zij oud geworden is.” Dank zij hun levenservaring zijn zij misschien beter toegerust om jouw capaciteiten realistisch te beoordelen. Mary Susan Miller schrijft in haar boek Childstress!: „Ik wil de nadruk leggen op het feit dat ouders en leraren verwachtingen ten aanzien van kinderen moeten hebben. . . . Als zij die niet hebben, ontbreekt het kinderen aan het zelfvertrouwen dat ontstaat wanneer volwassenen in hen geloven.”

Probeer dus te voldoen aan de redelijke verwachtingen van je ouders.

Praat toch vooral met je ouders!

Maar als je nu vindt dat de eisen van je ouders je te zwaar onder druk zetten? Of als hun doelstellingen indruisen tegen jouw wensen? De noodzaak om daarover — constructief en met begrip — te praten, is een thema dat telkens weer wordt genoemd door jonge mensen die juist dit probleem overwonnen hebben. Veronica zegt bijvoorbeeld: „Ga er met je ouders voor zitten wanneer niemand van streek is en laat hen zien hoe jij jezelf ziet.” David voegt eraan toe: „Als ik eerder in mijn leven was gaan praten over de pressie waaronder ik mij voelde, zou dat niet alleen voor mij maar ook voor mijn ouders gemakkelijker geweest zijn.”

Echte communicatie betekent zowel luisteren als praten. Wat je ouders eisen, is misschien wel duidelijk. Maar weet je eigenlijk wel waarom zij het vragen? Bedenk wat Spreuken 18:13 zegt: „Wanneer iemand antwoord geeft op een zaak [of een eis] voordat hij ze hoort, is dat dwaasheid van zijn kant en schande.” „Communicatie”, zo verzekert Tom Kennon, een lector aan de afdeling psychiatrie van de universiteit van Californië, „is de sleutel. . . . Wat er dan te voorschijn komt, is een nieuw bewustzijn zowel bij de tiener — als bij de ouders.” Twee dingen zouden tot die communicatie kunnen bijdragen.

Meewerken: „Ik ontdekte dat het belangrijk was extra inschikkelijk te zijn”, zegt Gary. Hij geeft toe dat dit „niet altijd gemakkelijk is”. Maar gemakkelijk of niet, de bijbel laat zien dat het juist is: „Gehoorzaamt uw ouders; zo hoort het” (Efeziërs 6:1, Willibrordvertaling). Door tegen hen in te gaan, raak je alleen maar van hen verwijderd. De eerder genoemde Veronica voegt eraan toe dat je door zo mee te werken „op den duur een beter mens wordt”.

Achting tonen: Achting kan de verhoudingen in het gezin alleen maar verbeteren. Daardoor wordt het zelfs mogelijk je gevoelens onder woorden te brengen zonder aanstoot te geven. Dus als je vindt dat je ouders meer verlangen dan je kunt geven, breng dan zachtaardig en met diepe achting je zienswijze naar voren. — Vergelijk 1 Petrus 3:15.

Een christelijke jongeman, Edward genaamd, had bijvoorbeeld een conflict met zijn ouders over de loopbaan die hij zich ten doel stelde. Hoe kon hij hen in deze gevoelige situatie tevredenstellen? Edward zegt: „Ik bereikte goede resultaten, toen ik vol achting uitlegde waarom ik liever de christelijke bediening op mij wilde nemen dan de loopbaan volgen die zij voor mij hadden gekozen. Ik verwachtte een fikse ruzie, vooral van moeders kant, maar in plaats daarvan werd er kalm gereageerd.”

Het is interessant dat Edward jaren later een medewerker werd op het wereldhoofdbureau van Jehovah’s Getuigen. Onlangs schreef zijn moeder: „Het is waar dat wij van streek waren toen jij besloot [daarheen] te gaan. Maar wij aanvaarden het en zijn van mening dat het voor jou waarschijnlijk de beste beslissing geweest is. Je schijnt daar gelukkig te zijn en daar gaat het om. Wij kunnen jouw religieuze denkwijze niet aanvaarden, maar daarmee is niet gezegd dat die goed of fout zou zijn.”

Dus waarom zou je niet, in plaats van in opstand te komen tegen de aansporingen van je ouders, de hoop die je ouders voor jou koesteren bezien als een uiting van hun vertrouwen in jou? En of het nu hun of jouw verwachtingen zijn die bijgesteld moeten worden, geef duidelijk blijk van je achting wanneer je de kwestie bespreekt.

[Inzet op blz. 22]

„Ga er met je ouders voor zitten wanneer niemand van streek is en laat hen dan zien hoe jij jezelf ziet”, beveelt een jongere aan

[Illustraties op blz. 23]

Vind je dat je ouders je stress bezorgen door je leven voor je uit te stippelen?