Jonge mensen vragen . . .

Kijk ik te veel tv?

„Ik dacht dat ik dood zou gaan!” En waarom deze krasse uitspraak? Wat voor gruwelijke beproeving had hij verduurd? Een week zonder televisie.

VOOR veel jongeren kan tv-kijken een ernstige verslaving zijn. Verslaving? Ja, misschien wel. Marie Winn zet in haar boek The Plug-In Drug uiteen: „Een verslaafde is niet gewoon op een aangename ervaring uit . . . Hij moet die telkens opnieuw herhalen.” Verder merkt Marie Winn op: „Een ernstige verslaving onderscheidt zich van een onschuldig najagen van genoegens door haar duidelijk destructieve effecten. Een heroïneverslaafde leidt bijvoorbeeld een verminkt leven: zijn groeiende behoefte aan heroïne in steeds grotere doses belet hem te werken, relaties te onderhouden, zich als mens verder te ontwikkelen. Op dezelfde manier wordt het leven van een alcoholist versmald en ontmenselijkt door zijn afhankelijkheid van alcohol.”

Maar hoe staat het met een „tv-verslaafde”? Zou ook die een „verminkt leven” kunnen leiden? Laten wij, voordat wij hierop antwoorden, ons eens bezighouden met de vraag . . .

’Ben ik een tv-verslaafde?’

Denk nog eens aan dat eerste teken van verslaving: De noodzaak telkens opnieuw van iets te genieten. Neem er eens een stukje papier voor om te becijferen hoeveel uur per week je nu precies aan tv-kijken besteedt. Of probeer eens een week lang op te schrijven hoeveel uur je voor de tv zit. Zet je hem aan zodra je thuiskomt? En wanneer zet je hem af? Hoeveel programma’s vallen er elke week in de categorie „mag-ik-niet-missen”? Je zou wel eens geschokt kunnen zijn over de uitkomst.

Uit onderzoekingen blijkt dat de gemiddelde Amerikaanse jongere tegen zijn achttiende jaar ongeveer 15.000 uur tv gekeken zal hebben! Dat zou betekenen dat de schooljeugd per dag meer dan drie uur tv kijkt. Zo’n verslaving begint kennelijk al heel jong, want kinderen die nog niet naar school gaan, kijken dikwijls ruim vier uur per dag tv!

Maar waar halen jonge mensen de tijd vandaan voor al dat tv-kijken? De schrijver Vance Packard merkt op: „De meeste kinderen in Amerika, met inbegrip van de kleintjes die nog niet naar school gaan, kijken tv op het piekuur van acht tot negen ’s avonds, wat vermoedelijk verklaart waarom de omroepen dan zo sterk afstemmen op de smaak van jongeren of kinderen. Ongeveer een miljoen kinderen zitten tussen middernacht en één uur ’s ochtends naar de buis te kijken, wanneer de overgrote meerderheid van de Amerikaanse volwassenen al lang slaapt.”

Veel jongeren zouden dus moeten toegeven dat zij „tv-junkies” zijn. Maar hoe zit het met de ’verminking’ waartoe zo’n verslaving onherroepelijk leidt? Hier volgen slechts enkele van de problemen die buitensporig tv-kijken met zich mee kan brengen:

● SLECHTERE CIJFERS: Het Amerikaanse nationale instituut voor geestelijke volksgezondheid berichtte dat er werkelijk een verband schijnt te bestaan tussen lagere IQ’s, fantasie en creativiteit enerzijds en zeer veel tv-kijken anderzijds. Het rapport zei verder: „Uit vrijwel alle onderzoekingen is gebleken dat na de vierde klas vrijwel alle kinderen die veel televisie kijken, met lagere schoolprestaties voor de dag komen, vooral in het lezen.” Daarvoor kunnen verschillende redenen zijn.

Een tiener die Richard heet, zegt: „Ik denk dat de televisie mij meer kwaad heeft gedaan dan goed, want in plaats van mijn tijd te gebruiken om te studeren, heb ik naar de tv zitten kijken.” Anderen zijn echter van mening dat het medium zelf leerstoornissen in de hand werkt. Paul Copperman beweert in The Literacy Hoax: „De televisie heeft tot gevolg dat bij kinderen de verwachting ontstaat dat leren gemakkelijk, passief en amusant dient te zijn.” Zo kan de tv-verslaafde studeren een beproeving gaan vinden.

● SLECHTE LEESGEWOONTEN: Wanneer heb je voor het laatst een boek gepakt en van begin tot eind uitgelezen? Een zegsman van de Westduitse Vereniging voor de Boekhandel klaagde: „Wij zijn een natie geworden van mensen die na hun werk naar huis gaan en voor de televisie in slaap vallen. Wij lezen steeds minder.” Waarom? „Voor een scherm zitten en passief kennis opnemen is gemakkelijker dan lezen, en daar raken scholieren tegenwoordig aan gewend.” Even verontrustend was een bericht uit Australië. „Tegenover elk uur lezen”, beweerde een schrijver, „zal het gemiddelde Australische kind zeven uur televisie gekeken hebben.”

’Maar kun je van tv-kijken niet net zoveel leren?’ vraag je misschien. Het is ongetwijfeld een feit dat de tv moeilijk te verslaan is als het erop aankomt snel informatie naar je ogen en oren te brengen. Niettemin is tv-kijken iets passiefs. Lezen echter vereist ingewikkelde mentale handelingen, waarbij je ogen en je hersenen samenwerken om geschreven symbolen over te zetten in woorden en woorden in gedachten. Door lezen wordt daarom je verstand geoefend, terwijl door buitensporig tv-kijken je verstand afstompt.

Voor christelijke jongeren zijn de gevolgen van niet lezen echter nog ernstiger. De bijbel gebiedt hun „dag en nacht met gedempte stem” in Gods Woord te lezen (Jozua 1:8). Alles wat deze routine verstoort, vormt een gevaar voor hun verhouding tot God!

● VERARMD GEZINSLEVEN: Een christelijke vrouw schreef: „Vanwege buitensporig tv-kijken . . . was ik erg eenzaam en voelde ik me in een isolement. Het was alsof [mijn] gezin uit vreemden bestond.” Merk jij ook dat je vanwege de tv minder tijd met je huisgenoten doorbrengt?

● LUIHEID: Sommigen zijn van mening dat juist het passieve karakter van tv „kan leiden tot de verwachting [bij jongeren] dat er zonder inspanning in [hun] behoeften zal worden voorzien, en tot een passieve benadering van het leven”.

Er is geen twijfel aan, te veel tv kan inderdaad ’je leven verminken’. Maar zoals bij de meeste verslavingen, zullen mensen niet graag toegeven dat zij een probleem hebben. Kijk daarom eens naar de ervaring van Wyant die openlijk erkent . . .

’Ik was een tv-verslaafde’

Ontwaakt!: Hoe oud was je toen je aan tv verslingerd raakte?

Ontwaakt!: Hoefde je thuis niet mee te helpen?

Ontwaakt!: Maar wanneer had je tijd voor je vrienden?

Wyant: De tv was mijn vriend.

Ontwaakt!: Had je dan nooit tijd voor spel en sport?

Ontwaakt!: Hoe stond het met je cijfers?

Ontwaakt!: Heeft al dat tv-kijken nu invloed op je gehad?

Hoe Wyant en anderen dat gedaan hebben, zal het onderwerp van een volgend artikel zijn. Sta er echter intussen eens ernstig bij stil hoeveel tijd jij aan tv-kijken besteedt. Mits in de hand gehouden, mag tv-kijken best een plaatsje in je leven hebben. Maar iemand die volgens bijbelse beginselen wil leven, beseft hoe gevaarlijk het is te veel te kijken. Als het dus op televisie aankomt, maak je dan de houding van de apostel Paulus eigen, die zei: „Ik laat me van niemand en niets de slaaf maken.” (Wij cursiveren.) — 1 Korinthiërs 6:12, Groot Nieuws Bijbel.

[Illustraties op blz. 17]

Precies zoals een alcoholist zijn drinken niet meer beheerst, verliezen anderen de beheersing over de tijd die zij aan tv-kijken besteden