De doodsklok over de Olympische Spelen?

8 mei 1984:

„Het Nationaal Olympisch Comité van de U.S.S.R. ziet zich genoodzaakt te verklaren dat deelname van Russische sportlieden aan de XXIIIste Olympische Spelen in Los Angeles onmogelijk is.”

ALS een bom sloeg het bericht in. De Russen hadden zich teruggetrokken uit de Olympische Spelen te Los Angeles. Binnen enkele dagen hadden andere communistische landen hun voorbeeld gevolgd.

Wat was de aanleiding waarom de U.S.S.R. zich plotseling terugtrok? Volgens de officiële Russische verklaring, wereldkundig gemaakt door het Russische nieuwsagentschap Tass, is het voornaamste motief VEILIGHEID. Rusland beweerde: „Er worden vijandige demonstraties tegen de U.S.S.R. voorbereid, er worden onverhulde bedreigingen geuit jegens het Russische Nationaal Olympisch Comité, Russische sportlieden en functionarissen.” Bovendien stelde men dat de houding van de Amerikaanse autoriteiten een „aanfluiting van de idealen en tradities van de Olympische beweging” was geweest.

Maar was veiligheid werkelijk het enige motief achter het Russische optreden? Zouden er in de doolhof van internationale politieke kronkelwegen nog andere motieven kunnen zijn? De westerse pers heeft geprobeerd deze zet in het wereldomvattende „schaakspel” van de supermachten te analyseren en heeft andere mogelijke oorzaken geopperd voor het Russische wegblijven. Ze kunnen allemaal in één woord worden samengevat — POLITIEK.

Het Britse weekblad The Economist verklaarde: „Sedert de Amerikanen weggebleven zijn van de Olympische Spelen te Moskou in 1980, heeft een vergeldingsmaatregel van Russische zijde steeds tot de mogelijkheden behoord.” Veel waarnemers zien dan ook in het Russische optreden eenvoudig een ’met gelijke munt betalen’, maar met enige nieuwe elementen erbij. U.S. News & World Report verklaarde: „Nogmaals moest een ontgoochelde wereld verslagen toezien hoe de Olympische Spelen . . . als onderpand gebruikt werden voor de politiek van de grote mogendheden. . . . in feite is de boycot een politieke zet.” Het artikel vervolgde: „Het voornaamste doelwit van dit terugtrekken was Ronald Reagan.” Newsweek zei dat deze onverwachte stap van Moskou „tevens een weinig zachtzinnig signaal was van de toenemende vijandigheid van het Kremlin jegens Ronald Reagan”.

Dit is al de vijfde achtereenvolgende keer dat de Olympische Spelen op een of andere manier het slachtoffer van de politiek zijn geworden. Sinds 1968 zijn de Olympische Spelen besmet met politieke onderstromen. Ze zijn steeds meer gebruikt als een instrument om politiek protest en politieke wrevel tot uitdrukking te brengen. Terroristen hebben de Olympische arena veranderd in een schouwtoneel voor hun bloedvergieten. De twee supermogendheden hebben nu gedemonstreerd hoe de Olympische Spelen een pion kunnen worden in hun strijd om de opperheerschappij. En de logische vraag is: Welke uitwerking heeft dit alles op de toekomst van de Spelen?

Uitwerking op lange termijn

Zal het image van de Olympische Spelen deze nieuwe deuk overleven? Sommige functionarissen zijn nog steeds optimistisch. William Simon, voorzitter van het Amerikaans Olympisch Comité, heeft naar verluidt gezegd: „De Olympische beweging is sterk. Met al haar gebreken is zij nog steeds een kracht die positief werkt voor de vrede.” Anderen echter zien het somberder in. Alberto Salazar, houder van het wereldrecord op de marathon, zei: „Ik ben alleen maar verdrietig dat dit gebeurd is en ik denk dat dit de doodsteek voor de Olympische Spelen wordt.” Newsweek gaf uitdrukking aan de opinie dat „het wel eens de voorbode zou kunnen zijn van de uiteindelijke vernietiging van de hedendaagse Olympische beweging zelf”.

Zeker is dat er nu ernstige vragen rijzen over de financiering van de Spelen in de toekomst. Welke stad of welk zakelijk consortium zal nog de financiële aansprakelijkheid op zich willen nemen voor het organiseren van de Spelen, indien ze altijd als een pion in politiek gekrakeel worden opgeofferd? Zullen de sportlieden zich nog steeds zo intensief willen blijven voorbereiden, wanneer vanwege de internationale politiek hun deelname niet gewaarborgd is? Dit zijn slechts enkele van de twijfels die thans tot uitdrukking worden gebracht. Maar er zijn nog andere vragen — Hoe zit het met het nationalisme? Het gebruik van doping? De deelname van schijnamateurs? Met andere woorden — Zijn de Olympische idealen aan het tanen? Of staan ze op het punt te verdwijnen?