Een blik op de wereld
Slechte tijd voor kernenergie
● Niet de dreiging van stralingslekken of milieuvervuiling schijnt tegenwoordig de grootste zorg te zijn op het gebied van kernenergie, maar of de bedrijfstak als geheel wel zal blijven bestaan. Technische en financiële problemen hebben geleid tot de sluiting van een aantal grote kernenergiecentrales in de Verenigde Staten, terwijl de bouw van andere is stopgezet. Over de hele wereld hebben landen op hun plannen voor verdere ontwikkeling besnoeid. Ten gevolge hiervan, zo bericht The New York Times, „heeft men sinds 1978 wereldwijd voor 31.000 megawatt aan bouwplannen voor kerncentrales ingetrokken”, terwijl „de meeste van de 20 tot 30 centrales waaraan nog niet gebouwd wordt of die men ’in de motteballen heeft gelegd’, op de nominatie staan om te worden opgedoekt”. De toekomst voor kernenergie als een alternatieve bron van energie lijkt inderdaad somber.
De muzikale smaak van de foetus
● Toen men op de buik van een zwangere moeder een koptelefoon plaatste, zag men de foetus onmiddellijk reageren op het vrolijke walsje, „alsof hij wilde opstaan om te dansen”, zei Clifford Olds, een Britse onderzoeker. Een dergelijk effect werd niet waargenomen toen men de koptelefoon over de oren van de moeder plaatste. Verder onderzoek onthulde dat „verschillende soorten muziek verschillende hartritmen bewerken”, bericht Science Digest, „en dezelfde muziek versnelt de hartslag bij sommige foetussen, terwijl ze die bij andere vertraagt”. Olds ontdekte dit effect bij een tweeling en voorspelde dat de een tot een extravert, de ander tot een introvert persoon zou opgroeien. „Twee jaar later zei de moeder van de tweeling dat hij gelijk had gehad.” Muziek zorgde er ook voor dat de hartslag van de foetus regelmatiger werd, en de onderzoeker voorziet dat de methode zal worden gebruikt bij de „behandeling van foetussen die overstuur zijn”.
„Gedaanteverwisseling” van geweren
● „In de afgelopen twee jaar of daaromtrent heeft een aanzienlijk deel van de enkel- en dubbelloopsgeweren in Amerika een gedaanteverwisseling ondergaan en zijn deze wapens regelrechte gevechtswapens geworden”, zo schrijft J. H. Williams, hoogleraar geschiedenis aan de Indiana State University, in het tijdschrift The Christian Century. Dr. Williams beweert dat wapens die eens specifiek voor jachtdoeleinden waren ontworpen, worden veranderd in wapens die „zijn gemaakt om mensen te doden”, en dat de meeste van deze wapens met alle toebehoren „volop voorhanden zijn voor iedereen, met uitzondering van hen die duidelijk krankzinnig zijn, en veel van dit wapentuig kan via postorderbedrijven verkregen worden”. Hij beschouwt het als een onheilspellende ontwikkeling en geeft als commentaar: „De mogelijkheden tot politieke en sociale chaos die opgesloten liggen in de beschikbaarheid van deze wapens, zijn schrikbarend.”
Braziliaanse zelfverdediging
● „Een juweeltje van zelfverdediging” — zo adverteerde een grote juwelierszaak in Brazilië december vorig jaar voor een serie met diamanten versierde handvuurwapens voor vrouwen. Andere advertenties boden pistolen aan voor prijzen van $65 tot $135 met de belofte: „U zult zich zekerder voelen”. In São Paulo gingen volgens het Ministerie voor Staatsveiligheid in de eerste negen maanden van 1983 40.000 handvuurwapens legaal over de toonbank en werden 7000 illegale vuurwapens in beslag genomen, zo bericht The New York Times. De levendige wapenhandel, te zamen met de toenemende verkoop van sloten, alarmsystemen, waakhonden en het in dienst nemen van lijfwachten, zijn alle het gevolg van een golf van misdaad en geweld die ervoor heeft gezorgd dat de Brazilianen de angst om het hart is geslagen. Een Gallup-enquête bracht aan het licht dat vier van elke tien mensen in São Paulo op zijn minst één keer het slachtoffer van misdaad waren geworden. Functionarissen schrijven de aanzwellende misdaadgolf toe aan „de financiële situatie waarin mensen verkeren, het ontbreken van werk, en de moeite die het in het algemeen kost het hoofd boven water te houden”.
Zelfmoordcyclus
● De ’maandagziekte’ schijnt meer te zijn dan slechts een humoristische uitdrukking. Een onderzoek aan de Harvard School of Public Health bracht aan het licht dat de meeste zelfmoorden plaatsvinden op een maandag en in de maand mei. Aan de andere kant zijn zaterdagen en de maand december de minst waarschijnlijke tijden voor zelfmoord. Uit het onderzoek, waarin men 185.887 zelfmoorden analyseerde, blijkt tevens dat het maandelijkse zelfmoordpercentage een top bereikt op de vijfde van elke maand, met uitzondering van de maand april, waarin de piek zich voordoet in de week voor de vijftiende — de [Amerikaanse] sluitingsdatum voor de aangifte van de inkomstenbelasting. De onderzoekers zeggen dat de gegevens „een opmerkelijke periodieke schommeling aan het licht brengen die men voorheen niet heeft herkend”.
Nepals natuurlijke rijkdom
● De Mount Everest en andere bergtoppen van de Himalaja-keten trekken niet alleen bergbeklimmers uit alle delen van de wereld, maar vormen ook een belangrijke inkomstenbron voor Nepal. In het afgelopen jaar kwamen ongeveer 700 bergbeklimmers naar Nepal en besteedden daar meer dan 17 miljoen rupees (ƒ 3.375.000), aldus een ambtenaar van het Ministerie van Toerisme. De regering inde tevens ’piekgeld’, dat varieert naar gelang van de hoogte van de berg die men wil beklimmen, met een totaalopbrengst van nog eens één miljoen rupees. Deze expedities verschaften ook werkgelegenheid voor 6000 dragers en 700 gidsen in het land, zo zei de ambtenaar. En ook buiten het wereldje van de bergbeklimmers zijn het de bergen die de aandacht vestigen op het land.
Het verkeerde medicijn
● „Het medicijngebruik in ons land is schrikbarend hoog”, zegt Hershel Jick van de Universiteit van Boston. Ongeveer 75 miljoen volwassenen slikken als poliklinische patiënten wekelijks één of meer geneesmiddelen, bericht Science News, en „de gemiddelde ziekenhuispatiënt krijgt tijdens zijn verblijf negen of tien geneesmiddelen”. Het gevolg? Eén op elke dertig ziekenhuisopnamen is het gevolg van een ongunstige reactie op een geneesmiddel, en ongeveer 30 procent van alle ziekenhuispatiënten ondervindt tijdens zijn verblijf op zijn minst eenmaal een dergelijke reactie, zo meldt het bericht.
Red de insekten
● De Internationale Bond voor het Behoud van de Natuur en de Natuurlijke Rijkdommen heeft in haar publikatie The IUCN Invertebrate Red Data Book (het IUCN-register van ongewervelde dieren) 247 bedreigde soorten kevers, slakken, spinnen, wormen en wat dies meer zij aangewezen voor beschermende maatregelen, aldus The Wall Street Journal. Maar waarom deze diersoorten? De meeste mensen bezien ze als ongedierte, schadelijke dieren, aldus het boek, maar „de vele manieren waarop ze zich voor de mens verdienstelijk maken, worden zelden in aanmerking genomen”. Ze bestuiven bijvoorbeeld planten, herstellen de vruchtbaarheid van de bodem, zuiveren het water, maken het mogelijk dat voedingsstoffen opnieuw gebruikt worden en vormen een belangrijke schakel in de voedselketen. De „genetische verscheidenheid” van de miljoenen soorten ongewervelde dieren is een bron van informatie waaruit de mens nog niet eens is begonnen te putten, zeggen de geleerden van de IUCN. „Hoeveel geneesmiddelen voor kanker en andere ziekten zullen verloren raken voordat ze worden ontdekt?” vragen zij. Het op grote schaal vernietigen van insekten, misschien wel zo’n miljoen soorten tegen het eind van de eeuw, schept „potentieel ongunstige gevolgen voor het evenwicht in de natuur waarvan de mens zelf afhankelijk is”.
Daling van het aantal verkeersdoden
● De Amerikaanse minister van vervoer bericht dat in 1983 in de Verenigde Staten 43.028 verkeersdoden vielen, het laagste cijfer in 20 jaar. Deze gunstige ontwikkeling wordt grotendeels toegeschreven aan de strijd die de regering heeft gevoerd tegen het rijden onder invloed, dat volgens de Dienst voor Veilig Verkeer op Rijkswegen verantwoordelijk is voor ongeveer de helft van het totale aantal verkeersdoden. Deskundigen waarschuwen echter dat de uitwerking van zulke maatregelen gewoonlijk maar van korte duur is. Onderzoek van soortgelijke programma’s in Europa toonde aan dat na aanvankelijke successen het rijden onder invloed tot het oorspronkelijke niveau terugkeerde zodra de druk van de arrestaties geleidelijk weer afnam. Eén functionaris is van mening dat het huidige niveau van wetshandhaving zich „heel dicht tegen het plafond van onze mogelijkheden” bevindt. Verder zegt hij: „Wij spreken dan over het arresteren van één op elke driehonderd dronken automobilisten.” De autoriteiten zijn het erover eens dat ’wij voor de werkelijke oplossing van het probleem de houding van deze natie ten aanzien van rijden onder invloed moeten veranderen’, maar zij zeggen dat daar wellicht jaren, of misschien wel generaties voor nodig zijn.
Stijging in het aantal „belangrijke” aardbevingen
● Volgens de Amerikaanse Geologische Controledienst waren er in 1983 wereldwijd 70 „belangrijke” aardbevingen. „Dit waren er 14 meer dan in 1982 en 20 meer dan in 1981, maar slechts één minder dan in 1980”, zei geofysicus Waverly Person. Het ging hierbij om aardbevingen die een sterkte bereikten van 6,5 op de schaal van Richter, of waarbij slachtoffers vielen en aanzienlijke schade werd aangericht. In het rapport van de dienst werd verklaard: „Gedurende het afgelopen decennium kwamen bij aardbevingen bijna driekwart miljoen mensen om het leven, met inbegrip van schattingen van meer dan 600.000 doden in een grote aardbeving in China in 1976.”
Het oordeel van de opperrechter
● Het rechtsstelsel in Amerika „is te duur, te pijnlijk, te verwoestend, te inefficiënt voor een werkelijk beschaafd volk”, zo vertelde opperrechter Warren Burger de leden van de Amerikaanse Advocatenassociatie in zijn jaarlijkse toespraak over de stand van de rechtspleging. Factoren die bijdroegen tot de hoge kosten en de lage dunk van het publiek voor de advocatuur, omvatten volgens Burger „absurde” en onbeduidende processen die worden gevoerd om hoge honoraria te verkrijgen, reclametactieken zoals die gebruikt worden voor „andere koopwaar, variërend van mosterd, cosmetica en laxeermiddelen tot gebruikte auto’s”, het gebrek aan uniforme disciplinaire maatregelen tegen oneerlijke en onethische advocaten, en de snelle aanwas van hun gelederen. „Elke eerlijke beschouwing van het hele beeld van vandaag zal onthullen dat wat wij gedaan hebben, de behoefte niet dekt”, aldus de opperrechter.