Jonge mensen vragen . . .

Hoe belangrijk zijn cijfers?

SOMMIGEN voelen hun hart als een razende tekeergaan. Anderen zien kans althans uiterlijk min of meer kalm te blijven. Maar iedere scholier zal, hoe paniekerig of hoe onverschillig ook, dat moment van afrekening tijdens rapportendag onder de ogen moeten zien.

Waarom die angstige spanning? Veel jongeren voelen zich in de tang genomen door de druk van ouders („Als je met een onvoldoende voor wiskunde thuiskomt, mag je een maand lang geen tv kijken!”) en leraren („Je zult je gemiddelde moeten zien op te halen, als je nog over wilt gaan.”). Het is dan ook geen wonder dat 51 procent van een groep lagere-schoolkinderen, toen hun werd gevraagd waarover zij het meest piekerden, antwoordde: „Cijfers!”

Het is interessant dat sommige onderwijskundigen beweren dat het cijfersysteem rivaliteit kan aanwakkeren, zware druk kan veroorzaken en zelfs het plezier in het leren kan bederven. Het is dan ook geen wonder dat scholieren dikwijls een grief hebben tegen cijfers. Een middelbare scholier betoogde zelfs: „Er zouden geen onvoldoendes moeten bestaan. Als iemand voor een moeilijk vak een 5 haalt, een onvoldoende dus, is dat altijd nog 50 procent meer dan hij wist toen hij met dat vak begon.”

Je zou je dan ook kunnen afvragen of cijfers nu echt wel al die spanning waard zijn die wordt veroorzaakt door: scripties schrijven tot je arm er zowat afvalt, je door saaie boeken heen worstelen, eindeloze woordenlijsten uit je hoofd leren, blokken voor je eindexamen. ’Wat heeft het allemaal voor zin?’ vraag je je misschien af. ’Hebben cijfers nu echt iets te betekenen?’

Cijfers in groter verband

De school — of je er nu dol op bent of een hekel aan hebt — voorziet in een essentiële behoefte. Barbara Mayer, docente aan een middelbare school, zegt: „Het doel ervan is afzonderlijke personen zo veel mogelijk kennis en vaardigheden mee te geven ten einde hen te helpen een goed, voldoeningschenkend en geslaagd leven te leiden.” En over het geheel genomen is voortgezet onderwijs daar heel geschikt voor. Maar hoe beoordelen anderen of jij je die kennis eigen hebt gemaakt of die vaardigheden onder de knie hebt? Dikwijls op grond van de cijfers die je op school hebt behaald. ’Dat is niet eerlijk!’ protesteer je misschien. Maar vaak is het wel een van de keiharde feiten van het leven. Zo gaf onlangs een artikel in de Wall Street Journal werkgevers de raad „zorgvuldig de cijferlijst te bestuderen” bij het beoordelen van een sollicitant. „Het is de beste barometer om taakopvatting, werkgewoonten en persoonlijke eigenschappen te voorspellen”, zo vervolgde het artikel.

Er zijn dus praktische redenen waarom je je best zou moeten doen om goede cijfers te behalen. ’Geld is tot bescherming’, heeft Salomo geschreven (Prediker 7:12). En als je de fundamentele vaardigheden die je op school worden geleerd niet onder de knie krijgt, kan het zelfs wel eens moeilijk worden geld te verdienen — om van sparen of verstandig besteden maar niet te spreken. Bij een recent opinieonderzoek hebben jongeren echter te kennen gegeven dat zij het belangrijker vonden een interessante baan te hebben dan een met een hoog salaris, status of aanzien. Welnu, als je de fundamentele vaardigheden leert beheersen, zal de keuze in banen dikwijls ook groter zijn. Dr. Bernard Anderson, een deskundige op het gebied van de werkgelegenheid, heeft onlangs verklaard: „Wat de jeugd betreft, zullen wij eenvoudig terug moeten naar een grotere nadruk op de basisvaardigheden — communicatieve vaardigheden, rekenvaardigheid enzovoort.” Omdat nieuwe technische ontwikkelingen dikwijls tot gevolg hebben dat werknemers periodiek moeten worden bijgeschoold, voegde hij eraan toe dat „de keus zal vallen op personen die geschikt zijn om verder opgeleid te worden — personen met uitstekende basisvaardigheden”.

Maar de wijze koning Salomo toont aan dat het leven een veel hoger doel heeft dan alleen vast werk hebben: „Het slot van de zaak, nu alles is gehoord, is: Vrees de ware God en onderhoud zijn geboden. Want dit is de gehele verplichting van de mens” (Prediker 12:13). Goed kunnen lezen en zich helder kunnen uitdrukken zijn kostbare voordelen voor een jongere die het verlangen heeft ’God te dienen en zijn geboden te onderhouden’. De jonge man Timótheüs bijvoorbeeld kreeg van de apostel Paulus de raad ’ermee voort te gaan zich toe te leggen op het voorlezen’ opdat hij in de gemeente een doeltreffender onderwijzer zou worden (1 Timótheüs 4:13). En hoewel de apostelen Petrus en Johannes als „ongeletterde en gewone mensen” werden beschouwd omdat zij geen scholen voor hoger onderwijs hadden bezocht, waren zij voortreffelijk in staat om gedeelten van de bijbel te schrijven! — Handelingen 4:13.

Maar helpen cijfers en proefwerken je nu werkelijk deze vaardigheden te verwerven? Ja, inderdaad. Jezus Christus zelf heeft toch dikwijls genoeg getoetst of zijn discipelen bepaalde dingen begrepen? (Lukas 9:18) Maar voor leraren in deze tijd is het dikwijls moeilijk hun leerlingen op zo’n persoonlijke basis te kennen; de klassen zijn dikwijls groot. Daarom verschaft proefwerken geven en cijfers toekennen leraren de mogelijkheid hun onderwijs aan te passen aan de individuele behoeften van de leerlingen. Jij, als leerling, bent daar uiteraard bij gebaat.

Verder zegt het boek Measurement and Evaluation in the Schools (Meten en evalueren op school): „Goedopgezette proefwerken, die een weerspiegeling vormen van de klassikale lessen, kunnen het leergedrag van de leerling verbeteren door hem te helpen studiegewoonten te ontwikkelen en intellectuele energie te richten op de gewenste leerdoelen. De proefwerken kunnen onthullen waar de sterke en zwakke plekken van de individuele leerling zitten en motiverend werken bij de verdere studie.” En natuurlijk geven je cijfers je ouders een indruk van je vorderingen op school — in voorspoed en in tegenspoed.

Niettemin is het van belang dat je een evenwichtige kijk op cijfers hebt, anders zouden er problemen kunnen rijzen.

’Krijgen wij hier proefwerk over?’

Een middelbare scholier, Steven genaamd, jammerde: „Het lijkt wel alsof ik aan een lopende band sta en voorgefabriceerde stukjes kennis toegeschoven krijg en nooit de tijd krijg iets te verwerken.” Ja, te veel aandacht voor cijfers kan maken dat de school meer op een fabriek lijkt dan een inspirerende plaats om iets te leren.

Cijfers kunnen zo’n obsessie worden dat ze zelfs aanleiding geven tot spanning tussen de scholieren onderling. In sommige streken worden scholieren namelijk in groepen ingedeeld op grond van hun capaciteiten. Maar weinig jongeren vinden het echt prettig in een „langzame” of „minder dan gemiddelde” klas geplaatst te worden. Op die manier kunnen cijfers genadeloze rivaliteit ontketenen. Dat gebeurt in het bijzonder wanneer de leerlingen de mythe wordt bijgebracht — en zij erin geloven — dat het ontvangen van een „hogere” opleiding iemand gelukkig zal maken. De auteurs van een leerboek over de puberteit merken op dat „doordat het in de meeste gevallen moeilijk is een plaats op de universiteit te bemachtigen”, de scholieren „verstrikt kunnen raken in een soort concurrentiestrijd waarin de nadruk komt te liggen op cijfers en rangorde in plaats van op leren”. De situatie in Japan (waar men zeer veel waarde hecht aan een universitaire opleiding) illustreert hoe groot de wedijver in het onderwijs wel kan worden. Daar moet je al een examen afleggen om op de kleuterschool te kunnen komen!

Die nadruk op cijfers brengt sommigen ertoe alleen nog maar oog te hebben voor hun proefwerken. Dr. William Glasser zegt: „De kinderen leren er op school al vroeg naar te informeren wat er in het proefwerk kan worden gevraagd . . . en alleen die stof te bestuderen.” Zo merkt ook oud-lerares Mary Susan Miller in haar boek Childstress! (Stress bij kinderen) op: „Ik heb . . . leerlingen gehad die altijd en eeuwig zeurden over een plusje of een minnetje, en punten zaten te tellen bij proefwerken om mijn cijfers aan te vechten. Het was hun te doen om resultaten, niet om kennis. Dat waren de leerlingen die ieder klassegesprek, hoe interessant het ook was, onderbraken met de vraag: ’Moeten wij dit voor het proefwerk weten?’”

Maar waarom zou jij verstrikt moeten raken in een „soort concurrentiestrijd”? Salomo waarschuwde: „En ikzelf heb al het harde werk en al de bekwaamheid in het werk gezien, dat het de wedijver betekent van de een tegenover de ander; ook dit is ijdelheid en een najagen van de wind” (Prediker 4:4). Zo wordt aangetoond dat genadeloze wedijver, hetzij om materiële rijkdommen, hetzij om academische onderscheidingen, nutteloos is. Godvrezende jongeren zien er de noodzaak van in op school hun best te doen. Maar zij weten ook dat geluk komt door geestelijke belangen op de eerste plaats te stellen, en op God te vertrouwen voor hun materiële behoeften. — Matthéüs 6:33.

Ja, cijfers veroorzaken dus druk en problemen, maar zoals Barbara Mayer opmerkte in The High School Survival Guide (Hoe overleef ik de middelbare school?): „Het probleem met cijfers op de middelbare school zit hem echter in het grote belang dat men eraan is gaan hechten.” Dus al zijn cijfers belangrijk, ze zijn niet het enige! Neem cijfers voor wat ze zijn — op zijn best een instrument om je intellectuele vorderingen te peilen. Om het met een middelbare scholier te zeggen: „Ik vind het fijn om goede cijfers te krijgen. Maar ze zijn niet het belangrijkste in mijn leven.”

(Deze bespreking over cijfers zal in onze volgende uitgave worden voortgezet.)

[Illustratie op blz. 13]

Zijn cijfers al die uren van werk en studie wel waard?

[Illustratie op blz. 14]

Werkgevers zoeken jongeren die hun basisvaardigheden op school hebben leren beheersen