„Countrymuziek zit me in het bloed”

ER LAG sneeuw in de bergen — hopen sneeuw. De wegen waren geblokkeerd. De voorraden levensmiddelen slonken. Omdat Vader van mensen hield, laadde hij vier pakpaarden op met proviand uit onze eigen voorraad. Aangezien hij de wegen in dit ruige gebied kende, slaagde hij erin zich door riviertjes en stroompjes een weg omhoog te banen om voedsel te brengen bij degenen wier provisiekasten al leeg waren.

Dat was meer dan vijftig jaar geleden. Hoewel wij West-Virginia spoedig verlieten, is Vaders belangstelling voor mensen mij tot op deze dag bijgebleven. Buiten menslievendheid heeft Vader mij nog iets anders meegegeven — liefde voor wat ik ’muziek voor het hart’ noem, countrymuziek waarin natuurschoon, een gezond gezinsleven en positieve waarden worden bezongen.

Vader speelde banjo en Moeder zong. Hoe vaak heb ik niet lopen nadenken tijdens een avondwandeling over een of ander bergpad, luisterend naar een murmelend stroompje en de muziek en zang die uit het dal opklonken! Mijn leven lang heb ik het gevoel gehad dat de wereld veel meer van deze ’muziek voor het hart’ nodig heeft. En al op jonge leeftijd stelde ik mij ten doel mensen die muziek te geven.

Het begin

Kort nadat wij vanuit West-Virginia naar Pennsylvanië waren verhuisd, begon ik mij op gitaarspelen toe te leggen. Ik richtte mijn eerste muziekgroepje op toen ik nog op school zat. Wij speelden op school- en liefdadigheidsfeestjes. Het was voor mij al heel gauw duidelijk dat muziek mensen blij kan maken.

Toen kwam de Tweede Wereldoorlog. De oorlog ingaan en mensen doden strookte gewoon niet met de menslievendheid die Vader mij had ingeprent. Aangezien ik varkens fokte, werd ik niet direct opgeroepen. Later werd ik ingelijfd bij de infanterie. Op een nacht viel ik tijdens een militaire oefening van een draaibrug negen meter naar beneden en brak mijn been op zeven plaatsen. Terwijl het been genas, trad ik met een klein groepje soldaten op.

Nadat ik was afgezwaaid, stelde ik mij ten doel een eerste klas country and western-groep op te richten. Adverteren in Billboard Magazine (een bekend Amerikaans muziektijdschrift) bracht uit het hele land de musici bijeen die de Pine Hollow Jamboree gingen vormen. Wij begonnen met radio-optredens. Spoedig traden wij persoonlijk op in zowel het oosten van de Verenigde Staten als in Canada. In het gebied waar wij rondreisden, werd een uit 17 stations bestaand radionetwerk opgezet.

Vervolgens kwam mijn Hillbilly-park in Pennsylvanië waar veel gerenommeerde artiesten van de countrymuziek als gast in het programma optraden. Ik praatte de voorstellingen aan elkaar en wel 35 leden van het Pine Hollow Jamboree-orkest verzorgden de muzikale begeleiding. Hoewel het een zakelijke onderneming was, gaf het toch ook voldoening dat iedere week duizenden in het park kwamen picknicken en genieten van ’muziek voor het hart’.

Rock ’n roll

Het leek heel goed te gaan met de countrymuziek, maar toen kwam de rock ’n roll. Ik kwam voor het eerst met rockmuziek in aanraking toen ik presentator was van een show in het Cleveland Circle Theatre. De producer rende achter de coulissen het toneel op. Hij was woedend. Het publiek was niet tevreden. De artiest die op dat moment optrad, verveelde een deel van zijn gehoor, terwijl hij anderen aanstoot gaf door de bewegingen die hij met zijn lichaam maakte. Velen liepen vol afkeer naar buiten. Als presentator was het mijn taak om die jonge knaap, een zekere Elvis Presley, het podium af te krijgen en het volgende nummer aan te kondigen — en het snel te doen!

„Dat jong wordt nooit wat”, dacht ik. Natuurlijk had ik ongelijk. Later, toen zijn stem meer geschoold was, heeft hij waarschijnlijk meer dan wie maar ook bijgedragen tot de populariteit van rock ’n roll. Naar mijn mening heeft hij terzelfder tijd ook veel invloed op de countrymuziek gehad. Veel van de moderne countrymuziek heeft een verandering ondergaan van de traditionele country-stijl in de richting van rock. Door deze verschuiving won ze de populariteit die zowel de country- als de rockmuziek zich hadden verworven, maar de prijs voor deze populariteit was hoog.

Terwijl rockmuziek stormenderhand heel Amerika veroverde, bleef ik druk bezig countrymuziek te propageren. Een artiestenbureau in Nashville vroeg mij op tournee te gaan met de country and western-ster Jimmy Wakely. Na een groot deel van de oostelijke staten van Amerika te hebben bezocht, belandden wij ten slotte in Hollywood waar ik in verscheidene films optrad.

Iets ontbrak

In Hollywood liep alles heel mooi voor mij. Ik ontmoette de juiste personen, bezocht de juiste gelegenheden en deed alle dingen die een opkomende ster zou moeten doen. Maar er ontbrak iets. In alle klatergoud van die schijnvertoning, van dat ’doen alsof’ waar ik mee bezig was, kon ik niets meer terugvinden van de jongen die op blote voeten over een bergpad loopt, terwijl dat toch de manier is waarop ik mijzelf altijd zal blijven bezien. Ik ging terug naar Pennsylvanië, naar huis.

Een platenmaatschappij vroeg mij een vakantieliedje op te nemen, „Elfie the Elf”. Het was een onmiddellijk succes. Zeven platenproducenten konden de vraag niet bijbenen. Door de populariteit van mijn eerste grammofoonplaat bereikten mijn volgende platen ook veel gemakkelijker hoge verkoopcijfers.

De door de platen verkregen bekendheid vroeg om steeds meer optredens in het land. Maar de liedjes die wij speelden herinnerden mij aan mijn eigen toegewijde vrouw, door vele kilometers van mij gescheiden. Diep in mijn hart wilde ik naar huis, naar haar toe. Vaak nemen artiesten hun toevlucht tot alcohol of drugs om zulke gevoelens het hoofd te bieden. Ik ging naar huis.

Ik ontdekte wat ik miste

In 1969 verhuisden wij naar Florida. Daar in het vlakke land in het midden van Florida kwam ik erachter waar het bij mijn instinctieve liefde voor mensen, bergen en muziek nu eigenlijk om ging.

Het was Kerstmis 1970. Wij waren zojuist uit de kerk teruggekeerd. Een klop op mijn deur bracht mij in kennis met een vertrouwenwekkende, openhartige man die ik nooit zal vergeten. Hoewel wij over vele zaken spraken en hij mij vele dingen uit de bijbel liet zien die mij onbekend waren, was het zijn duidelijke bezorgdheid voor mij die meer indruk op mij maakte dan alles wat hij zei.

Voordat hij wegging, nodigde hij mij uit voor een bijeenkomst in een dichtbij gelegen Koninkrijkszaal. De vergadering zou een paar uur later op diezelfde dag worden gehouden. Ik ging erheen. De bijbelse bespreking was interessant, maar wat mij sterk opviel was de daaropvolgende bespreking van een bijbels onderwerp waar iedereen aan meedeed.

Raciale problemen die het land teisterden, bestonden hier niet. Negers, blanken, jong en oud, uit allerlei rangen en standen, wilden werkelijk met elkaar delen wat in hun hart leefde. „Zo dient het te zijn!” dacht ik.

Na de vergadering werd ik overstelpt door mensen die mij verwelkomden. De man die mij had uitgenodigd, vertelde mij dat Jehovah’s Getuigen graag met mij in mijn eigen huis de Schrift zouden willen bestuderen. „Hoe snel kunnen wij ermee beginnen?” antwoordde ik. Wij begonnen de volgende avond.

De druk om te schipperen

Ik was naar Florida verhuisd met de gedachte daar nog eens voor een paar uur per week een of andere uitingsmogelijkheid voor mijn muzikale interesse te vinden. Ik raakte verzeild in een variété-orkestje dat twee of drie avonden per week in verschillende clubs speelde. Ik besefte toen nog niet dat de veranderingen in de moderne muziek wel moesten leiden tot een frontale botsing met de bijbelse beginselen die ik leerde.

In een club verlangt men van een presentator van een show vaak dubbelzinnige, op seks gerichte grapjes en commentaren. Naarmate de klanten meer drinken, wordt hun denkvermogen trager, wat vervolgens vraagt om een onbeschaamdere tekst. Ik wilde dit nooit doen. Deze weigering om mijn maatstaven te verlagen begon het al moeilijker te maken om werk te vinden.

De verschuiving van countrymuziek naar rock leverde mij niet zoveel problemen op. Een countrymusicus kan de melodie zo arrangeren dat hij die in een zuivere country-stijl ten gehore kan brengen. Dat deed ik dan ook. Eén ding kon ik echter niet — de tekst van de liedjes veranderen.

De tekst van de traditionele countrymuziek had soms te maken met liefdesgeschiedenissen en driehoeksverhoudingen. Terwijl de melodie zich ontwikkelde in de richting van rock, zijn ook de teksten groffer geworden en beschrijven ze openlijker immoreel gedrag. En vaak is dat het ook wat het publiek wil horen, in het bijzonder in clubs.

Wat zou ik doen? Mijn hele manier van leven draaide erom mijzelf door middel van muziek te uiten. Maar de muziek die de mensen wilden horen was regelrecht in strijd met wat ik moreel juist en betamelijk achtte!

Het kwam allemaal tot een hoogtepunt toen ik meewerkte aan een voorstelling in een club, kort nadat ik was begonnen de bijbel te bestuderen. Terwijl wij speelden, werd er gedanst en zat men te praten, te eten en te drinken. Een vrouw, die kennelijk te veel gedronken had, ontblootte haar bovenlijf en vroeg ons een modern countryliedje met een immorele tekst te zingen.

Dat deed de deur dicht! ’Wat doe ik hier eigenlijk?’ vroeg ik mij af. ’Wat zouden mijn pasgevonden christelijke metgezellen denken?’ Deze laatste pressie om ten aanzien van morele waarden en bijbelse maatstaven te schipperen maakte dat ik diezelfde avond nog de professionele countrymuziek vaarwel zei.

Gezonde muziek samen met anderen

Muziek had meer voor mij betekend dan alleen maar een goed belegde boterham — het zat me in het bloed. Er volledig mee ophouden was dus vrijwel onmogelijk. Zover kwam het ook niet. Tijdens een picknick met leden van onze gemeente bracht er één een viool mee, een ander een gitaar, enzovoort. Ik deed met hen mee en het begon van voren af aan. Wij spelen op bruiloften en andere gezellige samenkomsten van medechristenen. Hoewel er geen financiële beloning aan vastzit, maken de gezonde vreugde en de gelegenheid mijzelf door muziek te uiten, dat ik mij rijk beloond voel.

Het deel van de country and western-muziek dat zoveel voor mij had betekend, had te maken met de fundamentele dingen die het leven verrijken: liefde voor de natuur die ons omringt, toewijding aan de gezinsregeling en de vrede des geestes die deze dingen ons kunnen geven. Op een herfstdag, toen ik door de schitterend gekleurde heuvels van Pennsylvanië reed, drong een nieuw besef met een plotselinge schok tot mij door. Mijn ideeën over ’muziek voor het hart’ hielden rechtstreeks verband met de bijbelse waarheden die ik pas had geleerd.

Jehovah God gaf de mens het land om er op liefdevolle wijze zorg voor te dragen. Hij is niet van plan om slechts één vallei tot een vredige staat terug te brengen, maar heeft het voornemen de gehele aarde tot een prachtig paradijs te maken. Jehovah heeft altijd gewild dat men elkaar in het huwelijk trouw zou blijven en zal dat in de door hem gemaakte nieuwe ordening van mensen eisen. Het paste allemaal zo logisch in elkaar! Dit was precies wat ik met mijn ’muziek voor het hart’ wilde zeggen.

In de loop der jaren heb ik gezien hoe gezonde muziek mensen kan opmonteren als oorlog, economische zorgen en gezinsproblemen hen terneerdrukken. Maar de vreugde die muziek geeft, biedt op zijn best slechts een tijdelijke verlichting.

Door als een getuige van Jehovah bijbelse maatstaven en de bijbelse hoop met mijn naasten te delen, kan veel meer tot stand worden gebracht. Dat kan ook niet anders. De woorden zijn volmaakt. Het is een lied dat elk hunkerend hart zal treffen. En het geeft een vrede des geestes die een blijvende goede uitwerking op u kan hebben. — Zoals verteld door Woody Wooddell.

[Illustratie van Woody Wooddell op blz. 25]