Hebt u de hulp nodig van een huwelijksraadgever?

„ALS Moeder en Vader problemen hadden, konden zij zich tot de familie en tot vrienden wenden. Maar door mijn baan zijn wij duizend mijl van huis beland. Ons huwelijk valt uiteen. Jane en ik hebben hier niemand. Wij kunnen ons alleen tot een huwelijksraadgever wenden.”

John en Jane zijn jong. Zij zijn christenen en zij zijn nog maar kort getrouwd. John denkt met een weemoedig verlangen aan een tijd die nu ver in het verleden ligt, toen zijn overgrootouders pasgetrouwd waren, zo ongeveer het begin van deze eeuw. In die tijd was echtscheiding niet zo algemeen als ze nu is — toen zou een scheiding iemands reputatie geruïneerd hebben! Kort na de Tweede Wereldoorlog woonden zijn grootouders nog steeds in het oude vertrouwde huis, te midden van een traditioneel netwerk van verwanten, vrienden, kerk en huisarts. Zij slaagden erin hun huwelijk bijeen te houden in een tijd dat het echtscheidingscijfer met 300 procent was gestegen.

Het aantal echtscheidingen was weer met 20 procent gestegen toen Johns ouders trouwden. En onlangs zijn dan John en Jane in het huwelijksbootje gestapt — in een tijd dat in Zweden 60 procent van de huwelijken in een scheiding eindigt, in de Verenigde Staten 44 procent, in de Dominicaanse Republiek 43 procent, in Duitsland en in Engeland 30 procent, en in de Sovjet-Unie 28 procent.

Grotere mobiliteit, arbeidsconflicten, politieke omwentelingen, het moderne onderwijs en religieuze beroeringen brengen het gezin in een maalstroom van verwarring. Vele gezinsleden vereenzelvigen zich niet meer met de traditionele rollen van echtgenoot, echtgenote en kinderen. In Amerika, Zweden, Engeland en Zuid-Amerika zijn de opvattingen over het huwelijk aan het veranderen. Velen zien het huwelijk als een wegwerpprodukt en niet langer als een verbintenis die voor het leven wordt aangegaan.

Een verslapping van de morele normen, alcoholisme, drugs, financiële onafhankelijkheid van de vrouw, het verlangen naar maatschappelijke status, bezig zijn met zichzelf in plaats van betrokken zijn bij gemeenschappelijke belangen, depressiviteit, vrees voor een catastrofale kernoorlog, romantische ideeën over liefde — allemaal oorzaken naar men zegt van de huidige instabiliteit van het huwelijk. Maar ongeacht hoeveel zondebokken er worden gevonden, zo wordt gesteld door Dr. Emily Mudd, hoogleraar in de gezinsleer aan de University of Pennsylvania, alle onenigheid tussen gezinsleden komt gewoonlijk neer op één fundamentele klacht: „Men laat na de gevoelens, behoeften, waarden en doeleinden van de partner in aanmerking te nemen of stoort zich er niet aan.” — The Encyclopedia of Mental Health.

In het geval van huwelijksproblemen bij christelijke echtparen, zoals John en Jane, schieten de huwelijkspartners wellicht in bepaalde opzichten te kort in het ’aandoen van de nieuwe persoonlijkheid’ en het beoefenen van godvruchtige eigenschappen zoals liefde, vreugde, vrede, lankmoedigheid, vriendelijkheid, goedheid, geloof, zachtaardigheid en zelfbeheersing. — Ef. 4:22-24; Gal. 5:22, 23.

De huwelijksraadgever

John en Jane houden nog steeds van elkaar. Op welke wijze willen zij proberen hun huwelijk te redden? Zij zijn van plan naar een vreemde te gaan, een professionele huwelijksadviseur of huwelijkscounselor. Maar wat kunnen zij hiervan verwachten?

De professionele huwelijksraadgever is een modern verschijnsel. Hij — of zij — is in de laatste paar decennia op het toneel verschenen — maar hoe snel heeft dat zich voltrokken! „Counseling door kinderpsychiaters of gezinscounselors is een belangrijke en sterk groeiende sector geworden”, zo meldt U.S. News & World Report. Een aanzwellend leger van professionele raadgevers — psychiaters, psychologen, geestelijken (pastorale counselors), doktoren, juristen, onderwijzers, paren- en gezinstherapeuten, maatschappelijke werkers en universitair gegradueerden in de gedragswetenschappen — heeft de uitstekend werk verrichtende maar niet-professionele raadgevers en adviseurs van vroeger vervangen.

Na de Tweede Wereldoorlog begon in de VS de huwelijkscounselor aan populariteit te winnen. Nu bieden de belangrijkste Amerikaanse onderwijsinstellingen een bonte veelheid van opleidingen voor wat een gezondheidsprofessie op zich is.

Wat houdt het beroep van huwelijksadviseur in?

Huwelijkscounseling of het professionele adviseren in huwelijksaangelegenheden, is volgens de commissie die in de Amerikaanse staat Michigan vergunningen aan huwelijkscounselors geeft, „begeleiding, tests, gesprekken, therapie, instructie of het geven van advies, waarvan het voornaamste doel is huwelijksconflicten of onenigheid te vermijden, te elimineren, te verlichten, te beheersen of op te lossen, of harmonie in het huwelijk te creëren, te verbeteren of te herstellen”.

Zo te horen is dat precies wat John en Jane nodig hebben. Dit is echter slechts één van de honderden definities van huwelijkscounseling. De wetenschap van het gedrag (van het lichaam, de geest, het zenuwstelsel) is één ding, maar de pogingen die wetenschap toe te passen hebben een menigte theorieën en praktijken doen ontstaan. Allen S. Bernsten,a een psycholoog in Florida, beschrijft vier verschillende richtingen in de psychotherapie, die dan nog 130 varianten kennen:

Analytische school: De therapeut tracht uw onbewuste motivaties te ontdekken. Zoekend naar de reden waarom u zich gedraagt zoals u doet, graaft hij in uw vroege jeugdherinneringen opdat die u inzicht zullen schenken in uw gedragingen van nu.

Behavioristische school: Bij deze benadering is de therapeut niet zo geïnteresseerd in uw innerlijke motivaties. Het accent ligt in deze richting bij het observeerbare gedrag, en de therapeut probeert onwenselijke gewoonten of gedrag door training en conditionering te veranderen.

Humanistische school: Dit is een benadering waarbij de therapeut meer de nadruk legt op een zich bewust zijn van de eigen persoonlijkheid, de eigen groei en eigen verantwoordelijkheid, ten einde op deze wijze veranderingen in u en in uw handelingen teweeg te brengen.

Transpersonale school: Hij wil u helpen boven alle problemen uit te stijgen, ja, boven het persoonlijke en individuele uit te stijgen en te versmelten met een of andere „universele wil”. Deze aanpak kan nogal mystisch worden.

Uit een onderzoek kwam als conclusie naar voren dat 64 procent van de huwelijksadviseurs zich uit de verwarrende veelheid van theorieën en methoden een eigen stijl vormt. Toch schijnen vele counselors wel op hetzelfde te mikken. Dr. Usha Anand, een huwelijksraadgever in India, schreef dat „het oogmerk van huwelijkscounseling . . . is de gezinsgroep en de gezinseenheid te versterken”. Dr. Eleanor Luckey, hoogleraar kinder- en gezinsrelaties aan de University of Connecticut, beschrijft huwelijkscounseling als „het counselen van twee personen plus een relatie”.

Bovendien hebben alle raadgevers een gemeenschappelijk doel: communicatie. Zij proberen effectievere methoden van communicatie tussen de beide partners te ontwikkelen en te versterken.

Zijn zij voor hun taak berekend?

In sommige Amerikaanse staten en provincies is huwelijkscounselor een apart, beschermd beroep. Volgens de Australische psychiater Dr. William Carrington bestaat er in Engeland, Australië en Nieuw-Zeeland echter een tekort aan geschoolde counselors en werken er in die landen vele huwelijksadviseurs zonder volledige professionele opleiding. In sommige landen in Afrika, Azië en Zuid-Amerika wordt huwelijkscounseling gedaan door daarvoor schijnbaar geheel ongeschoolde priesters, voorgangers, artsen, leerkrachten en gemeenschapsleiders.

„Huwelijkscounseling”, concludeert psycholoog en huwelijksadviseur Dr. William Nichols, „is een beroep dat in opkomst is, een quasi-beroep, en een bezigheid van amateurs, een veld dat wordt bevolkt door bijzonder kundige, met klinische verfijning te werk gaande beoefenaars aan de ene kant en goedbedoelende maar incompetente amateurs aan de andere.”

John en Jane zullen dus terdege moeten onderzoeken welke raadgever zij kiezen. Er is voor hen als jonggetrouwd stel ongetwijfeld nog een brok informatie waarin zij hevig geïnteresseerd zullen zijn, het antwoord namelijk op de vraag:

Hoeveel gaat het kosten?

In de Verenigde Staten varieert dat van gratis raad bij sommige centra voor geestelijke volksgezondheid tot een uurtarief bij niet op winstbasis werkende klinieken waar men zich baseert op een variabele schaal die tot $45 of zo loopt. Zelfstandig gevestigde beoefenaars, van maatschappelijke werkers tot psychiaters, rekenen $35 tot $150 — wat men maar blijkt te willen betalen.

Heeft huwelijkscounseling effect? „Vele counselors zeggen dat twee derde van hun cliënten er baat bij vindt”, schrijft Consumer Life Magazine. Psycholoog Morris B. Parloff van het Nationaal Instituut voor Geestelijke Gezondheid zegt: „Alle vormen van psychotherapie zijn in het algemeen redelijk bruikbaar voor patiënten die heel goed gemotiveerd zijn, hun situatie als bijzonder naar ervaren, een hoge mate van persoonlijkheidsorganisatie vertonen, een redelijke opleiding hebben genoten, een bepaalde mate van maatschappelijk succes en erkenning hebben ondervonden, tot overpeinzingen geneigd zijn en emotie kunnen ervaren en verwoorden.”

Er zijn echter heel wat pro’s en contra’s te horen. Huwelijkscounselor Jay Haley concludeert dat therapeuten noch over hun technieken noch over hun resultaten zekerheid hebben. Daarom, zo zegt hij, publiceren zij maar zelden hun bevindingen.

[Voetnoten]