Jonge mensen vragen . . .

Hoe kan ik met anderen leren opschieten?

„VINDT iemand van u van zichzelf dat hij niet met anderen kan opschieten?” vroeg Robert Conklin, schrijver en onderzoeker op het gebied van menselijke relaties. Zelden treft hij echter iemand die ja zegt. Toch bleek uit de antwoorden van 998 van de 1000 personen die hij vroeg hun ’drie grootste ergernissen’ te noemen, dat ’hun grootste grieven in het leven door andere mensen werden veroorzaakt’.

Conklin concludeerde dat die mensen in werkelijkheid zeggen: „Ik vind dat ik prima met jou kan opschieten, totdat jij iets doet wat ik niet prettig vind. Dan kan ik inwendig niet meer met je opschieten. Ik raak geprikkeld, geërgerd, gefrustreerd.”

Heb jij dat gevoel soms ten opzichte van mensen die je kent? Die gevoelens — of ze nu worden geuit of opgekropt — kunnen je beletten in een vredige verhouding tot anderen te staan. Toch zal het voor een belangrijk deel afhangen van je vermogen om goed met anderen te kunnen opschieten of je leven zinvol en de moeite waard zal zijn.

Maar wat zijn enige van de positieve stappen die je kunt doen om je relaties met anderen te verbeteren?

Streef naar een goede communicatie

Wees bereid om met mensen te praten! Goede communicatie bouwt sterke relaties op. Om met anderen te kunnen opschieten, moeten wij niet alleen bereid zijn onze gevoelens te delen, maar ook te luisteren.

Een uitmuntend voorbeeld toont ons de waarde van luisteren. Eens ontmoette Jezus Christus bij een bron een Samaritaanse vrouw en knoopte een gesprek met haar aan. Zijn verzoek: „Geef mij te drinken”, vormde het begin van dat gesprek (Joh. 4:5-26). Jezus luisterde aandachtig naar haar opvattingen. Het resultaat was, dat die Samaritaanse vrouw zich nader tot hem aangetrokken voelde. Jezus bracht een goede communicatie tot stand omdat hij niet alleen wist te spreken, maar ook wist te luisteren. „Van alle daden die een ander mens het gevoel kunnen geven dat hij iets betekent en de moeite waard is,” schreef Robert Conklin, „is er geen van zo essentieel belang als geoefend luisteren.”

Communicatie helpt je ook om met je ouders te kunnen opschieten. Dikwijls is het thuis oorlog. Maar de zeventienjarige Don zegt: „Ik heb een goed contact met mijn ouders, doordat wij eerlijk en openhartig tegen elkaar zijn.” Maar betekent „openhartig” dat je scherp mag zijn, of kwetsend grof? „Uw spreken zij altijd minzaam, gekruid met zout, opdat gij weet hoe gij een ieder een antwoord behoort te geven”, adviseert de bijbel. Is dit advies echt praktisch? — Kol. 4:6.

Welnu, als je uitingen „met zout gekruid” zijn, worden ze gemakkelijker aanvaard. Het maakt bijvoorbeeld een heel verschil, ook als je kwaad op iemand zou zijn, of je eruit gooit: „Doodziek word ik van jou!” of dat je rustig zegt: „Wat jij gisteren na schooltijd tegen me zei, stak me toch wel even.” Welke mededeling zou gemakkelijker „te verteren” zijn en vermoedelijk het beste resultaat opleveren?

Maar al even belangrijk voor het goed kunnen opschieten met anderen is te weten wanneer je iets zegt. Salomo, een wijze koning uit het oude Israël, vergeleek „een woord, gesproken op de juiste tijd ervoor” met „gouden appels in zilver beeldsnijwerk” (Spr. 25:11). Gouden appels, die door een vakman in een achtergrond van zilver waren gevat, waren in het oude Israël kostbare bezittingen — en zo is het ook met de waarde die het heeft te weten wanneer je moet spreken en wanneer niet. De juiste woorden, gesproken op de juiste manier en op de juiste tijd ervoor, zijn ’bouwstenen’ voor een goede verstandhouding met anderen.

Erken het goede in anderen

Hoe voel jij je wanneer anderen zich oprecht gunstig uitlaten over je persoonlijkheid, bekwaamheden, enzovoort? Vind je dat niet prettig? Vleierij — onoprechte of overdreven lof — kan afstoten, maar als een verdienste waarheidsgetrouw onder woorden wordt gebracht, kan het veel bijdragen tot het bevorderen van nauwere banden.

„Wij kunnen geneigd zijn niet zo goed over onszelf te denken, weinig waarde te hechten aan onze goede eigenschappen”, gaf Tim toe. Toch legde deze jonge man, die de aantrekkingskracht van oprechte complimenten erkende, uit: „Het schenkt voldoening als iemand aardige dingen over je zegt en ik vind het fijn onder zulke mensen te zijn.” Denk jij er niet net zo over?

Jezus wist dit, en erkende het goede in anderen. Tegen Nathanaël, die later een van zijn apostelen werd, zei hij: „Zie, stellig een Israëliet, in wie geen bedrog is” (Joh. 1:47). Jezus gaf deze beoordeling terwijl hij ongetwijfeld op de hoogte was van de zeer kleinerende vraag van Nathanaël over Jezus’ woonplaats: „Kan uit Nazareth iets goeds komen?” (Joh. 1:46) In plaats van beledigd te zijn, vestigde Jezus de aandacht op Nathanaëls uitzonderlijke hoedanigheden. Een blijvende vriendschap was het gevolg.

Zet jij je, net als Jezus, over kleine tekortkomingen heen en zoek je naar mooiere juwelen in de persoonlijkheid van anderen? ’Maar sommige mensen werken me gewoon op de zenuwen! Hoe aardig je ook probeert te zijn, je blijft de kriebels van ze krijgen!’ roepen velen uit. Het is waar, de mensen hebben hun gebreken. Niettemin is het vermogen om een vredige relatie in stand te houden er nog altijd van afhankelijk of je de hoedanigheid onder de knie krijgt die misschien wel het allerbelangrijkst is om goed met anderen te kunnen opschieten. Die hoedanigheid is begrip.

Wees begrijpend

Hoe zou jij reageren als je in je auto reed en je zag een jongeman met zijn armen zwaaien en naar jou gebaren om te stoppen? Maar je remt niet af. Plotseling gooit die jongeman een steen tegen je auto. Je stopt, stapt uit je auto en loopt naar hem toe.

Allerlei gedachten schieten je door het hoofd: Hij moet de schade betalen. Wat bezielt mensen toch? Dit kan ik niet over mijn kant laten gaan. Je komt dichterbij en ziet een zenuwachtige figuur voor je staan met tranen in de ogen. Hij legt uit: ’Ik moest u laten stoppen.’ Nu zie je vlak achter hem een andere jongeman zwaargewond in het gras liggen, die dringend hulp nodig heeft. Nu overzie je de hele zaak en je staat beslist anders tegenover de jongeman die naast je staat. Ja, je begrijpt het!

Veel mensen worden bestormd door moeilijke, soms hopeloos frustrerende problemen. Anderen zijn emotioneel erg onzeker, misschien door hun opvoeding of door een slecht gezinsmilieu. Anderen lijden misschien onder zware druk, of zelfs onderdrukking, en dat kan volgens de bijbel „zelfs een wijze waanzinnig doen handelen” (Pred. 7:7) Dat alles kan ertoe bijdragen dat zij prikkelbaar worden en kan hen dingen doen zeggen waar zij later spijt van hebben. Kun jij „groot” genoeg zijn om begrip te hebben voor zo iets en het door de vingers te zien? — Spr. 19:11.

Begrip kan ons helpen te zoeken naar een antwoord op vragen als: Waarom doet hij zo? of: Waarom is hij niet voor rede vatbaar? Het bevordert het begrip als je geen overhaaste conclusies trekt over anderen. Dat is een les die de 27-jarige Scott heeft geleerd. Hij bekende: „Ik had de neiging me een oordeel over iemand te vormen naar aanleiding van één kort voorval of één korte ontmoeting. En daardoor liet ik me leiden in de manier waarop ik die persoon behandelde en beoordeelde.” Maar hij veranderde en ontdekte dat hij beter met anderen kon opschieten. Hij voegde eraan toe: „Ik heb nu ontdekt dat het beter is geen vooropgezette mening over iemand te hebben, maar me de tijd te gunnen eerst de hele persoon te leren kennen. Ik probeer het waarom en waardoor van zijn daden te begrijpen.”

Natuurlijk zal het voorkomen dat je er niet in slaagt het benodigde begrip op te brengen. Je zult misschien niet altijd de man van onderscheidingsvermogen zijn, die „kalm van geest” is (Spr. 17:27). Als dat gebeurt, heb je het dan niet nodig gevonden iemand die je dierbaar is in zijn gekwetste gevoelens te troosten, misschien door te zeggen: ’Het spijt me, neem me niet kwalijk, ik had het gewoon niet begrepen’?

Leg je dus toe op betere relaties met anderen. Leer de communicatie bevorderen. Laat anderen merken dat je hun goede eigenschappen waardeert. Doe er moeite voor te zien waarom anderen dingen doen, probeer het te begrijpen. Als jij deze beginselen in je leven gaat toepassen, kan dat buitengewoon lonend zijn voor jou en voor degenen met wie je omgaat.

[Inzet op blz. 22]

Weten wanneer je moet spreken is een ’bouwsteen’ voor goede relaties met anderen

[Illustratie op blz. 23]

Kijk verder dan iemands daden en probeer begrip aan te kweken