Komt er ooit ware vrede?
Door Ontwaakt!-correspondent in Japan
MITJIKO was nog maar een jonge weduwe toen de radio het verbijsterende nieuws bracht en zij de stem van de keizer hoorde zeggen dat de strijd voorbij was; Japan had onvoorwaardelijk gecapituleerd.
Haar aanvankelijke geschoktheid veranderde snel in woede. „Waarom toch?” vroeg zij zich af. „Waarom nu de strijd staken? Waarom niet tot het bittere einde doorvechten, totdat wij allen dood zijn?”
Haar bittere gedachten waren wel te begrijpen. Haar man was in de oorlog gedood. Hij was opgeroepen toen zij nog met hun één week oude baby in het ziekenhuis lag. De foto aan de muur was alles wat haar zoon Jasoeo ooit van zijn vader zou zien. Levendig herinnerde zij zich ook de nacht waarin de Amerikaanse B-29 bommenwerpers Tokio hadden aangevallen en hun huis en al hun bezittingen hadden vernietigd.
„De Japanners was immers gevraagd om voor de oorlog alles over te hebben”, herinnerde Mitjiko zich, „en nu zou het allemaal voorbij zijn, verloren. Waar is ’Kamikaze’?a Wat is er dan gebeurd met de Japanse legers die tot dusver nog nooit een oorlog verloren hadden? Waar is hun trotse traditie van ’Geen overgave’?” Al dit soort gedachten flitsten door haar geest.
Maar nu zijn er 36 jaar voorbijgegaan en het zijn voor Japan betrekkelijk vredige en welvarende jaren geweest. Mitjiko is in staat op de oorlogsjaren terug te kijken met een filosofische gemoedsrust en met een groter begrip van wat er verkeerd ging. Zij ziet hoe oorlog levens heeft verspild, de vooruitgang heeft geremd en de aarde heeft geruïneerd. Na de oorlog werd bericht dat alleen al 668.000 burgers in de bombardementen waren omgekomen. De meeste grote steden lagen in puin. De Japanners waren aangemoedigd om voor hun land en hun keizer te strijden, maar om welke kwesties de oorlog ging, was vaag voor hen. Nu ziet Mitjiko hoe politici in staat waren religie te gebruiken om het volk ertoe te brengen de oorlog in een blind geloof en met koppige volharding te ondersteunen. Zij spreekt er nu over wat een vreeswekkende zaak nationalisme is wanneer schoolkinderen het reeds op vroege leeftijd ingeprent krijgen.
Ook nu woeden er verschrikkelijke oorlogen, en wat bestaan er een vreesaanjagende wapens! Ook Japan en zijn economie worden erdoor beïnvloed. Er wordt veel druk op Japan uitgeoefend om zijn „defensie-uitgaven” te verhogen. Zal in de nieuwe grondwet het artikel dat oorlog afzweert, geschrapt worden? Zullen wij opnieuw oorlog krijgen, misschien een kernoorlog? Velen geloven dat dit een heel reële mogelijkheid is, nu de naties hun arsenalen hebben gevuld met tienduizenden kernwapens. Waarom kunnen wij niet echt vrede hebben, over de hele wereld? Mitjiko vraagt: „Kan de mens niet in vrede leven?”
[Voetnoten]
a „Kamikaze”, letterlijk „goddelijke wind”, verwijst naar de mislukte invasiepoging van de Mongolen in 1281. Hun vloot leed grote verliezen door een taifoen, een hevige wervelstorm, die de Japanners sterkte in hun geloof dat hun land goddelijke bescherming genoot.
[Illustratie op blz. 3]
Hirosjima, Japan, trefpunt van een atoombom