Een kijkje bij de Ifugao

Door Ontwaakt!-correspondent op de Filippijnen

DE ONAFZIENBARE terrasvormige rijstvelden van Banaue in de majestueuze bergketen 400 kilometer ten noorden van Manila zijn reeds lang een belangrijke attractie voor bezoekers van de Filippijnen. In de loop van duizenden jaren hebben de Ifugao hier in de steile berghellingen een opzienbarende reeks trapsgewijs opklimmende terrassen voor de rijstbouw uitgehouwen. Men zegt dat als al deze smalle rijstveldjes achter elkaar gelegd zouden worden, ze de halve aarde zouden omspannen.

Bijna alle toeristen komen hier alleen maar om de monumentale terrassen te zien. Maar Edita en Priscilla hebben de beslissing genomen onder de Ifugao te leven en te werken. Daardoor is hun een heel persoonlijke en lonende ervaring ten deel gevallen die slechts weinig anderen hebben genoten. Laten wij eens samen genieten van hun ervaringen.

Eerste indrukken

De taal van de Ifugao bleek onze eerste uitdaging te zijn. De uitspraak verandert al over een korte afstand, ja, verschilt zelfs van dorp tot dorp. Maar met heel wat oefening en de hulp van een eenvoudig woordenboek dat ons vriendelijk door de moeder van de burgemeester was geleend, overwonnen wij die hinderpaal spoedig.

Hier hoog in de koele bergen is lopen de enige manier waarop men zich verplaatst. Maar zich voortbewegen over de smalle voetpaden op de rand van de terrassen is een ervaring op zich. Als u zou struikelen en vallen, hebt u de keus tussen een val in het modderige rijstveld aan de ene kant of een tuimeling van zes meter of meer omlaag in het volgende terras aan de andere zijde. Maar schep moed, u zult er gauw aan gewend raken.

Het dorp — wanneer u er uiteindelijk een bereikt — is niet meer dan een groepje hutten op één tot anderhalve meter hoge palen. Vlak onder de top van iedere paal en onder het huis zelf, zit een grote houten schijf. Men vertelt ons dat deze moeten voorkomen dat ratten het huis binnenklimmen. Het raamloze huis heeft slechts één kamer en één deuropening. Men komt binnen met behulp van een ladder die ’s nachts wordt opgetrokken. Onder het hoge, piramidevormige dak van riet is plaats voor het opslaan van rijst.

Volksrituelen

Sommige gewoonten van de Ifugao schijnen ons buitenstaanders maar vreemd toe. In enkele afgelegen plaatsen bijvoorbeeld begraven zij hun doden niet. Het lijk wordt in doeken gewikkeld en opgehangen zodat het vocht tijdens het ontbindingsproces wegdruipt. Daarna wordt het skelet in een geweven dodendeken gewikkeld en onder de overhangende dakrand van de hut bewaard.

Uitgebreide rituele feesten, de zogenoemde „cañao”, moeten de overleden voorouders gunstig stemmen en de nabestaanden troosten. Een priester spreekt toverformules uit waarin hij de overledene smeekt geen zieke personen weg te nemen. Zij offeren dierlijke slachtoffers in het geloof dat de voorouders ze zullen aanvaarden als vervangende zielen. Soms verwerken zij in hun ceremoniën bijbelse verhalen die zij hebben gehoord. Zo zullen zij bijvoorbeeld vertellen van Abels offer als zij hun eigen dierlijke slachtoffers brengen.

Het dansen rond het offer en de geur van rijstwijn, kokend vlees, eend en kip schijnt de droefheid van de nabestaanden altijd te kunnen verdrijven. Gewoonlijk eindigt alles goed — alleen heeft iedereen de volgende dag een kater.

Natuurlijke vriendelijkheid

Wij bemerken dat de Ifugao buitengewoon intelligente en vriendelijke mensen zijn. Als wij over de smalle paden door de velden lopen, richten de vrouwen die voorovergebogen rijst staan te planten, zich op en groeten ons. De mensen vertellen ons hoe blij zij zijn dat wij zijn gekomen om hen te bezoeken. Als wij ten slotte het dorp bereiken, heet men ons welkom door ons in een gemeenschappelijke kom wat rijstwijn aan te bieden — een symbool van vriendschap. Als wij met de dorpelingen spreken, bemerken wij dat velen hebben gereisd en iets af weten van de moderne manier van leven.

De Ifugao aanvaarden graag onze uitnodiging om met hen de bijbel te bestuderen. Een van hen stopt met zijn werk en roept zijn werknemers bijeen voor een groepsbespreking. Een vrouw vertelt ons dat haar voorvaders haar hebben bezocht. Hoe zij dit weet? Wel, haar rijstpot sprong plotseling op waarbij wat rijst verloren ging. Dat was voor haar het bewijs. Wij lieten haar aan de hand van de bijbel zien dat de doden tot stof terugkeren. Zij zijn zich van niets bewust. Het is Satan die zijn spel van misleiding speelt. Was het niet zo dat hij Eva vertelde dat zij niet zou sterven? Maar toen onze eerste ouders wel stierven, moest hij iets doen om zijn leugen te bedekken. Dus lanceerde Satan de gedachte dat er iets onzichtbaars in het lichaam is, dat na de dood in leven blijft. — Gen. 2:7; 3:4, 5.

Een andere vrouw die bedreven is in het weven van de traditionele rokken, tassen en dekens, vraagt: „Waarom worden wij ziek als wij langs de graven van onze familieleden zijn gekomen?” Wij redeneren met haar: Uw familieleden hielden van u toen zij nog leefden. Als u ziek werd, baden zij voor u en haalden zij medicijnen of kruiden voor u om beter te worden. Waarom, denkt u, zouden zij nu proberen u ziek te maken? Daarna lezen wij hun uit de bijbel de werkelijke toestand van de doden voor. — Pred. 9:4-10.

Terwijl wij zitten te eten, vraagt een inlandse vrouw ons naar de bijbelse zienswijze met betrekking tot het kauwen van betelnoten. Deze gewoonte maakt de tanden zwart en verwoest het tandvlees, en het is erg moeilijk om met deze gewoonte te breken. Wij vragen haar of zij een dorstige reiziger iets te drinken zou geven in een vieze kom. Allen trekken vol afkeer hun neus op. Natuurlijk moet de kom schoon zijn. Wel, leggen wij uit, wij zijn als kommen die Jehovah kan gebruiken om waarheidswateren aan personen te geven die in geestelijk opzicht dorstig zijn. Dus moeten wij schoon zijn en niet bezoedeld door betelnoten, nicotine of drugs. Zij begrijpen zonder moeite waar het om gaat. „Kunt u zich Jezus Christus voorstellen, kauwend op betelnoten?” vragen wij. Allen lachen.

Wij voelen ons nu een deel van de Ifugao-gemeenschap. De plaatselijke bewoners beginnen ons aan te spreken met anakko, wat „mijn kind” betekent, en wij zijn blij als een deel van hun familie bezien te worden. Als wij zien hoe afzonderlijke personen van dit intelligente, oude ras geleidelijk hun denkwijze veranderen en zich van hun voorvaderlijke goden afkeren om de ware God, Jehovah, te dienen, gaat ons hart nog warmer voor hen kloppen.

Waarlijk, wij vonden het een bijzonder groot voorrecht om de Ifugao te leren kennen, en wij zijn blij dat u met ons meegegaan bent.