Onderscheidt u de betekenis van wat u ziet?
ETEN en drinken behoren tot de normale bezigheden van het leven. Noodzakelijk? Ja. Aangenaam? Zeker. Toch kunnen beide ons soms problemen geven, en gewoonlijk is de oorzaak dan hetzij overmatig eten en drinken hetzij gebrek aan voedsel.
Wij hebben allemaal wel foto’s gezien van door hongersnood geteisterde landen: tragische beelden van opgezwollen en uitgemergelde lijfjes van kleine kinderen die langzaam de hongerdood sterven. Maar wij hebben ook de voorbeelden van wat Dr. Kurt Franke van de universiteit van Göttingen (Duitsland) een van de meest voorkomende kwalen van de huidige welvaartsstaat noemt: zwaarlijvigheid. In de Bondsrepubliek is naar verluidt één op de twee volwassenen en één op de vier kinderen te zwaar.
Te zwaar zijn is meer dan slechts een kwestie van uiterlijk; het vormt een groot gezondheidsrisico. De publikatie Tages-Anzeiger waarschuwde onlangs dat „pestilentie, oorlog, honger en dood op de voet worden gevolgd door een vijfde apocalyptische ruiter — alles overtreffende overvloed!” Er werd aan toegevoegd: „Nooit eerder in de geschiedenis hebben zo veel mensen zo veel gegeten.” Maar neemt men de waarschuwingen ter harte?
Het genieten van voedsel gaat hand in hand met het genot van drank. En mits met mate, mogen daar ook best alcoholische dranken bij zijn. In veel landen vertoont de consumptie van alcoholische dranken een opgaande lijn. Let eens op het percentage waarmee de consumptie ervan in de periode tussen het eind van de jaren vijftig en het begin van de jaren zeventig in de volgende landen is gestegen: Nieuw-Zeeland 13, Canada 17, Groot-Brittannië 20, Zweden 26, Verenigde Staten 32, Ierland 41, Denemarken 54, Duitse Bondsrepubliek 61, Nederland 83.
Het is algemeen bekend dat te veel alcohol een groot aantal problemen kan veroorzaken voor zowel de drinker als de mensen om hem heen. Overmatig drinken beschadigt lever en hersenen en kan tot een voortijdige dood leiden. Het tijdschrift New Scientist van 26 februari 1981 bericht, na opnieuw het bekende feit genoemd te hebben dat alcohol hersencellen doodt, over de gaten die deze dode cellen nalaten en verklaart dat de hersenen van chronische alcoholisten minder compact zijn dan die van niet-alcoholisten. Een groeiend aantal personen en groepen, waaronder regeringsinstanties, laten luider en duidelijker dan ooit tevoren waarschuwingen klinken. Maar neemt men die ter harte?
Volgens Mikolai Tolkan, een Pools geleerde, niet. In een toespraak tot een internationaal congres over alcoholisme zei hij dat de alcoholconsumptie in Polen in vijf jaar tijd met 35 procent is gestegen, en hij waarschuwde dat deze wereldomvattende tendens — tenzij ze een halt wordt toegeroepen — wel eens een grotere bedreiging voor de mensheid zou kunnen vertegenwoordigen dan de atoombom. Deze „tijdbom tikt al geruime tijd en weinig mensen slaan er acht op”, concludeerde hij.
Het gevaar van te veel of te weinig
Er is geen twijfel aan. Overal waar wij kijken, zien wij mensen die heel erg in beslag worden genomen door eten en drinken, sommigen uit eigen verkiezing, anderen uit noodzaak. Wat is het voornaamste gevaar dat hierin schuilt? Niet de schade die de lichamelijke gezondheid wordt berokkend — waarop mensen maar al te vaak geen acht slaan of waaraan zij eenvoudig voorbijgaan — maar de schade voor de geestelijke gezondheid. Wat bedoelen wij daarmee?
Een overvloed aan voedsel en drank kan iemand zelfvoldaan en al te zeker van zichzelf maken. Bij zoveel aandacht voor het bevredigen van lichamelijke begeerten kan hij egocentrisch worden. Doordat hij de geestelijke behoeften uit het oog verliest, kan hij zelfs zover gaan dat hij God verloochent, zo niet in woorden, dan toch op z’n minst in daden. De Israëlieten werden, voordat zij het Beloofde Land binnengingen, voor dit gevaar gewaarschuwd: „Wanneer Jehovah, uw God, u in het land zal brengen . . . en gij gegeten zult hebben en verzadigd zijt geworden, neem u dan in acht dat gij Jehovah niet vergeet.” — Deut. 6:10-12.
Aan de andere kant kunnen mensen die niet voldoende te eten en te drinken hebben, gedwongen zijn het grootste deel van hun tijd te besteden aan de strijd om het naakte bestaan. Voedsel, noodzakelijk om in leven te blijven, wordt hun voornaamste zorg, die al het andere verdringt, geestelijke behoeften inbegrepen.
Dit wordt goed geïllustreerd door een experiment dat in 1945 in de Verenigde Staten werd uitgevoerd. Een groep mannen werd voor zes maanden op een „honger”-dieet gezet. Na afloop werd geconstateerd dat het dieet hen besluiteloos en pessimistisch had gemaakt, hen van elk initiatief had beroofd, en hen tot mensen had gemaakt die praktisch geen enkele belangstelling voor geestelijke zaken meer konden opbrengen.
Wat betreft voedsel en drank kunnen dus zowel overdaad als overdreven bezorgdheid om een tekort iemands verhouding tot God schaden. Begrijpelijk en nog steeds passend is dan ook het gebed van een man die zo’n 25 eeuwen geleden God wenste te behagen: „Geef mij noch armoede noch rijkdom. Laat mij het voedsel dat voor mij is voorgeschreven, verslinden, opdat ik niet verzadigd word en ik u werkelijk verloochen en zeg: ’Wie is Jehovah?’ en opdat ik niet tot armoede geraak en ik werkelijk steel en mij vergrijp aan de naam van mijn God.” — Spr. 30:8, 9.
Nog een reden om waakzaam te zijn
Voor ons geluk is het nodig dat wij acht slaan op de fysieke gevaren van zowel te veel als te weinig voedsel en drank. Maar nog een vereiste voor geluk werd genoemd toen Jezus in zijn Bergrede zei: „Gelukkig zijn zij die zich bewust zijn van hun geestelijke nood” (Matth. 5:3). Laten wij ons dus zodanig in beslag nemen door eten en drinken dat wij onze geestelijke behoeften verwaarlozen, dan zal dit nooit tot blijvend geluk leiden.
Sta eens stil bij de ongelukkige ervaring van de mensen die zich niet ’bewust waren van hun geestelijke nood’, degenen die vóór de vloed van Noachs dagen leefden. Zij waren zo druk bezig met eten en drinken, dat zij „er geen acht op [sloegen] totdat de vloed kwam en hen allen wegvaagde”. — Matth. 24:38, 39.
Jezus verwees naar die ramp toen zijn discipelen hem vroegen: „Wat zal het teken zijn van uw tegenwoordigheid en van het besluit van het samenstel van dingen?” In zijn antwoord zei hij: „Net zoals de dagen van Noach waren, zo zal de tegenwoordigheid van de Zoon des mensen zijn” (Matth. 24:3, 37). De mensen in Noachs tijd werden zo in beslag genomen door eten en drinken en andere bezigheden van alledag, dat zij geen acht sloegen op Noachs waarschuwing voor een dreigende vloed. Volgens Jezus zou het ook zo zijn in de „laatste dagen” ten tijde van zijn wederkomst. — 2 Tim. 3:1.
Waar u ook kijkt, overal ziet u de bewijzen dat mensen zich inderdaad te veel in beslag laten nemen door eten en drinken, vaak met veronachtzaming van hun geestelijke nood. Er klinkt een waarschuwende boodschap, maar slaat men er acht op?
En wat belangrijker is, wat doet U?
[Illustratie op blz. 26]
Een overmatige aandacht voor eten en drinken — schuilt er gevaar in?