Huwelijk met behulp van een tussenpersoon — Kan het werkelijk geluk schenken?

Door Ontwaakt!-correspondent in Japan

TERWIJL Hiroko zich liet kappen voor de huwelijksceremonie, zat zij te huilen. „Je moet niet huilen op je trouwdag”, zei de schoonheidsspecialiste boos.

Maar Hiroko was verliefd op iemand anders dan de man die haar ouders voor haar hadden uitgekozen om mee te trouwen. Zij stonden erop dat zij trouwde met een man die veel ouder was dan zijzelf. Hiroko aanvaardde hun beslissing als het „lot”.

Na de huwelijksreis scheen haar echtgenoot zo gelukkig dat zij besloot haar eigen gevoelens te verbergen en althans te doen alsof zij gelukkig getrouwd was, ter wille van hem en ter wille van haar ouders.

Ja, Hiroko’s ouders hadden het eeuwenoude gebruik dat in veel oosterse landen bestaat, gevolgd en een tussenpersoon ingeschakeld om een „passende” partij voor hun dochter te verschaffen.

Huwelijk met behulp van een tussenpersoon

Het is nog maar betrekkelijk kort geleden dat men zich in Japan is gaan bedienen van een nakodo (tussenpersoon) om huwelijken tot stand te brengen, namelijk toen jonge mensen buiten hun eigen dorp begonnen te trouwen. Voor velen is de nakodo echter een statussymbool geworden. De algemene zienswijze is dat hoe gewichtiger de tussenpersoon is, des te groter de waarborg zal zijn dat de pasgehuwden een gelukkige toekomst zullen krijgen. Zo kan het gebeuren dat een vooraanstaand persoon uit de gemeenschap deelneemt aan de huwelijksceremonie en daarbij de titel nakodo draagt, ook al heeft iemand anders het huwelijk tot stand gebracht.

Het is de taak van de nakodo een ontmoeting tussen de jonge mensen tot stand te brengen. Als alles goed is, zal hij ook de bruiloft regelen.

De nakodo die Hiroko’s ouders uitgezocht hadden, was een voornaam ouder echtpaar in de gemeenschap. Zij regelden een „huwelijksgesprek” met de aanstaande bruidegom, Katsoemi. Er werd thee met koekjes geserveerd en het nakodo-echtpaar en de ouders verlieten het vertrek om de jongelui de gelegenheid te geven elkaar beter te leren kennen. Naderhand sprak de nakodo met elk van de beide jonge mensen afzonderlijk om te zien of zij er belang in stelden de relatie voort te zetten.

Hier openbaart zich een van de voordelen van het in de arm nemen van een nakodo. Aangezien het in Japan als onbeleefd geldt iemand ronduit tegen te spreken, wordt dikwijls een tussenpersoon gebruikt om namens de afwijzende partij beleefd te weigeren. Hiroko’s familie had haar van tevoren aangemoedigd, en toen zij formeel aan Katsoemi werd voorgesteld, besloten zij daarom ter wille van hun families de relatie voort te zetten.

Jonge mensen die naar de stad verhuizen, zal het dikwijls moeilijker vallen een huwelijkspartner te vinden zonder hulp van hun ouders. Daarom kunnen zij besluiten een huwelijksmakelaar te betalen, die dan zijn dossiers zal nazien op een geschikte partner. Personeelsleden van de Mitsubishi Company bijvoorbeeld kunnen tegen betaling van 8000 yen ($40 VS) een formulier invullen dat wordt ingevoerd in de officiële „tussenpersoon” van het bedrijf, een computer. In één geval kwamen een jonge man die op een kantoor in New York werkte en een jonge vrouw van het kantoor in Tokio met elkaar in contact via de computer-„tussenpersoon” en ontmoetten zij elkaar voor het eerst op hun bruiloft op Hawaii!

Tegenwoordig is het niet ongewoon wanneer jonge mensen hun vrienden om hulp vragen bij het zoeken van een huwelijkspartner. Dikwijls wordt aan reizende vertegenwoordigers van Jehovah’s Getuigen gevraagd jonge mensen van hetzelfde geloof aan elkaar voor te stellen. In sommige gevallen is het, wanneer een jonge man en vrouw elkaar op eigen gelegenheid ontmoeten en belangstelling voor elkaar hebben, niet ongepast wanneer zij de goedkeuring van hun ouders vragen, waarna een tussenpersoon de onderhandelingen om het huwelijk tot stand te brengen, voortzet.

Misschien herinneren degenen die vertrouwd zijn met de bijbel zich hoe de aartsvader Abraham zich van een tussenpersoon bediende om een vrouw voor zijn zoon Isaäk te kiezen. Weldra vond de tussenpersoon een jonge vrouw, Rebekka genaamd, die voldeed aan de vereisten die Isaäks vader had uiteengezet. Het bijbelverslag zegt: „Zij werd zijn vrouw; en hij kreeg haar lief” (Gen. 24:67). Ook in Japan komt de liefde voor elkaar dikwijls pas nadat het huwelijk is voltrokken en er een tijd overheen is gegaan. Een gezegde dat de gevoelens van vele Japanners samenvat, luidt aldus: „Huwelijken gesloten uit liefde beginnen heet en verkoelen. Gearrangeerde huwelijken beginnen koel en worden heet.”

Voorbereidingen voor de trouwdag

Het trouwfeest is een belangrijke gezinsgebeurtenis en de meeste gezinnen willen dat het een goede indruk maakt op familieleden en vrienden. Dus worden de bruiloften steeds duurder. Een gemiddeld paar geeft wel meer dan zes miljoen yen ($30.000) uit. De huwelijksplechtigheid zelf kost slechts ongeveer 18.000 yen ($90), de gemiddelde receptiekosten bedragen 13.000 yen ($65) per persoon en gewoonlijk worden er 70 tot 80 gasten uitgenodigd. Het wordt echter niet als onbeleefd beschouwd de gasten te vragen voor zichzelf te betalen. Na de diner-receptie neemt elk van de gasten een grote foerosjiki (stoffen draagtas) met huwelijksgeschenken van de bruid en bruidegom mee naar huis.

De meeste paartjes huren hun trouwkleding bij een bedrijf dat zich daarin gespecialiseerd heeft. Het gebruik vereist dat de bruid een ceremoniële kimono met lange mouwen draagt versierd met kraanvogels, schildpadden en andere symbolen van voorspoed en een lang leven. Een brede brokaten ceintuur wordt tot een vlinderstrik geknoopt om geluk te symboliseren. Zij draagt een hoofdtooi die bekendstaat onder de naam tsoeno kakoesji of hoornverberger en die naar men zegt wanneer hij wordt afgezet, alle toekomstige jaloezie, die zij wegens haar echtgenoot mocht opvatten, verdrijft.

Volgens de traditie dragen de bruidegoms een officiële zwarte kimono met een split in de rok en een kort jasje dat versierd is met een familiewapen. Moderne bruidegoms geven soms de voorkeur aan een jacquet met gestreepte broek. De gasten komen meestal in de officiële kimono-kleding.

De plechtigheid

De meeste huwelijken worden voltrokken door een sjinto-priester. Alleen de naaste familie en de tussenpersoon met zijn vrouw wonen deze plechtigheid bij. De andere gasten worden later op de receptie ontmoet. Eerst zwaait de sjinto-priester met een grote twijg van de sasakiboom bij wijze van reinigingsrite. Vervolgens leest hij de norito (een sjinto-gebed) voor, waarin hij de goden meldt dat hij deze twee mensen in de echt gaat verenigen.

Het hoogtepunt van de ceremonie betreft de san-san-koedo of gelofte-schaaltjes. Er zijn drie huwelijksschaaltjes van verschillende grootte en een pot gewijde sake (rijstwijn) die van het altaar genomen zijn. De miko (schrijndienares) overhandigt het kleinste schaaltje eerst aan de bruidegom en schenkt er drie scheutjes sake in. De bruidegom drinkt de sake in drie teugen uit en geeft het schaaltje terug aan de miko. Nu geeft zij het schaaltje aan de bruid en schenkt er weer een beetje sake in, die de bruid in drie teugen uitdrinkt. De formaliteit wordt herhaald met de andere schaaltjes. Het Japanse woord san-san (drie-drie) kan ook geboorte na geboorte betekenen, waardoor de san-san-koedo wel iets weg zou hebben van een vruchtbaarheidsbezwering.

Ten slotte leest de bruidegom een geschreven belofte voor (hoewel in sommige gevallen de tussenpersoon dat doet) en offeren zij twijgen van de heilige sasaki. De aanwezigen krijgen een schaaltje sake en brengen een heildronk uit, ten teken dat deze twee families nu door een huwelijksband verenigd zijn. Zo eindigt de twintig minuten durende sjinto-huwelijksceremonie.

Boeddhistische huwelijken worden op dezelfde manier voltrokken, al komen ze minder vaak voor. Er vinden in Japan ook kerkelijke huwelijksceremoniën plaats.

Huwelijken onder Jehovah’s Getuigen

Vergeleken met de bovengenoemde ceremoniën zijn de bruiloften van Jehovah’s Getuigen uniek. De toeschouwersruimte is gevuld met familie en vrienden. Een goede vriend van de bruid en bruidegom houdt aan de hand van de bijbel een hartverwarmende toespraak. Gewoonlijk geeft hij een uiteenzetting over de oorsprong van de huwelijksregeling. Beiden worden eraan herinnerd dat de sleutel tot een geslaagd huwelijk gevormd wordt door een honderd procent samenwerking, met ernstige inspanning zowel van de zijde van de echtgenoot als die van de vrouw. Er worden geen riten verricht, maar het jonge paar en hun gasten krijgen praktische richtlijnen uit de bijbel. (Een voorbeeld daarvan is Efeziërs 5:22-33.)

In Japan worden religieuze diensten die op de huwelijksdag worden gehouden, niet door de Staat erkend. Iemand wordt pas als wettig gehuwd beschouwd wanneer hij het Certificaat van Aanvaarding van Kennisgeving van Huwelijk van het wijkbureau of het stadhuis bezit. Maar de meeste paren wensen toch een of andere godsdienstige plechtigheid. Terwijl andere religieuze organisaties betaling verlangen voor hun huwelijksdiensten, bieden onder Jehovah’s Getuigen de presiderende opziener en anderen die bij de bruiloftsregelingen betrokken zijn, hun diensten gratis aan.

Na de bruiloft

Is het mogelijk gelukkig getrouwd te zijn wanneer u de partner bent van iemand aan wie u bent voorgesteld door een tussenpersoon? De vrouw die aan het begin van ons artikel genoemd werd, zegt: „De eerste jaren van mijn huwelijk heb ik doorgebracht met de gedachte dat het mijn ,lot’ was en dat ik op de een of andere manier moest proberen een beetje geluk te vinden.” Toen vond er een verandering plaats. Zij legt uit: „Toen wij beiden met Jehovah’s Getuigen de bijbel begonnen te bestuderen en werden gedoopt, voelde ik mij werkelijk gelukkig dat ik met hem getrouwd was.”

Maar niet alle echtparen ondervinden dat geluk. Sinds 1963 is het echtscheidingscijfer in Japan voortdurend gestegen, hoewel het nog steeds lager ligt dan in de meeste landen. Een rapport van het Ministerie van Gezondheid en Welzijn berichtte dat 55,3 procent van de echtscheidingen door de vrouw werd aangevraagd, in weerwil van het feit dat slechts 2,7 procent van hen alimentatie ontving. Behalve niet bij elkaar passen, ontrouw en financiële redenen, werden de meeste echtscheidingen toegeschreven aan het onvermogen om te communiceren en gebrek aan consideratie.

Zou juist onderricht ertoe kunnen bijdragen enkele van deze problemen te overwinnen? Een vrouw die in een kerk in Japan was getrouwd, verklaart: „Als ik eraan terugdenk, verwachtte ik niet werkelijke vreugde in mijn huwelijk te vinden. Wij vonden dat het van zwakheid van onze kant blijk zou geven als wij hulp van buiten inriepen om ook maar één van onze problemen op te lossen. Maar nadat onze dochter geboren was, kwam een getuige van Jehovah bij mij aan de deur. Toen ik de bijbel met hen begon te bestuderen, hoorde ik voor het eerst wat het huwelijk allemaal inhoudt — dat samenwerking met mijn echtgenoot noodzakelijk is voor een gelukkig gezin. Het ’twee-worden-één-vlees’-beginsel heeft een grote invloed gehad op elk aspect van ons gezinsleven. Ik leerde dat het werkelijk gelukkiger is te geven dan te ontvangen” (Matth. 19:4, 5). Juist onderricht uit de bijbel is voor dit gezin beslist een hulp geweest.

Hoe staat het met u? Zou u overwegen een tussenpersoon in de arm te nemen om een levenspartner te kiezen? Of wilt u wachten tot u verliefd wordt en met iemand van uw eigen keuze trouwen? Beide manieren hebben voordelen, maar geen van beide garandeert geluk. Voor een werkelijk gelukkig huwelijk hebt u leiding nodig van de „gelukkige God”, Jehovah, de insteller van de huwelijksregeling. — 1 Tim. 1:11.

[Illustratie op blz. 16]

Traditionele Japanse trouwkleding

[Illustratie op blz. 17]

„Hoornverberger” hoofdtooi