Alaska’s afmattende hondeslederace
Door Ontwaakt!-correspondent in Alaska
KUNT u zich voorstellen dat u op de lopers van een primitieve slede een afstand aflegt die overeenkomt met die tussen Londen en Rome? Dag en nacht te moeten doorreizen over een kale, met sneeuw bedekte en aan de huilende wind blootgestelde woestenij, en dan over die afstand, mag toch wel gelden als een toets voor iemands kracht en uithoudingsvermogen. Tweeënzestig „mushers” (hondesledemenners) en hun teams waren bereid die tocht te ondernemen, en dat moest ik zien.
Met een vriend vloog ik naar de historische goldrush-stad Nome in Alaska. Daar, aan de kust van de Bering Zee, zou de Iditarod Trail Race eindigen.
Een stukje nostalgie
Iditarod is zowel de naam van een verlaten mijnstad als van een oude postroute die een vlechtwerk van sporen uit laatst van de negentiende eeuw volgde. Deze paden strekten zich uit over meer dan 3200 kilometer van Seward aan Golf van Alaska tot aan Nome aan Bering Zee. Het zomerverkeer langs de Iditarod vond hoofdzakelijk plaats per boot en schuit via de rivier de Yukon. Maar in de winter werd de hondeslede het aangewezen vervoermiddel. Daaraan is de naam van de Iditarod Trail Race ontleend.
Nog pas enkele jaren geleden is het sneeuwvoertuig in de plaats gekomen van de „musher” en zijn slede. Vele oudgedienden beschouwen de Iditarod-race dan ook als een nostalgische herinnering aan de sterke mate waarin mannen op hun honden aangewezen waren bij het ontsluiten van nieuw gebied.
Het hondeslederijden of „dog mushing” is in vele delen van de aarde populair. Gedurende het lange winterseizoen in Alaska verschaft het een welkome afleiding. De deprimerende stemmingen van „hutkoorts”, die optreedt wanneer men te lang binnenshuis verblijft, kunnen erdoor verlicht worden. Ook voor de toeschouwer kan het hondeslederennen verrukkelijk zijn. De prachtige Siberische huskies en de Alaska malamutes in actie voor een slede in een winters sprookjeslandschap vormen een opwindend schouwspel!
Elk jaar wordt een aantal rennen gehouden, die duizenden kijkers trekken langs het parcours waarover de „mushers” zich voortreppen met snelheden van 29 tot 32 kilometer per uur! De meeste rennen duren twee of drie dagen, waarbij zo’n 40 tot 48 kilometer per dag afgelegd wordt. In tegenstelling daarmee doet de Iditarod Trail Sled Dog Race echter denken aan de marathon. Het is een roep naar de wildernis, waar mensen en honden getoetst worden door de winterse elementen, temperaturen van soms minus 45 graden C, winden van 15 meter per seconde, sneeuwstormen, eenzaamheid en uitputting ten gevolge van slapeloze nachten.
Ons vliegtuig naderde de schitterende maar onherbergzame rand van de Bering Zee, de kust van Nome. Kustijs en paksneeuw strekten zich uit zo ver het oog reikte. Ik krabde de ijsbloemen van mijn ruit om beter te kunnen zien. Pal onder ons draafde trots en sierlijk, het leidende span honden in het scherpe licht van de middagzon. Zich voortspoedend in hun gewatteerde tuig waren die honden zich ervan bewust dat zij vóórlagen op de uitdagers en als winnaars op weg waren naar de eindstreep.
Wat kost het?
Op het hoofdkantoor van de rennen in Nome kwam ik veel te weten over de kosten van het rennen. Er zit heel wat meer aan vast dan maar even 14 honden voor een slede spannen en „Mush!” roepen.
Een forsgebouwde jongeman van een jaar of 18 vertelde mij dat hij een jaar geleden de jongste „musher” in de Iditarod-race was geweest. Het had hem $7000 (ruim ƒ 14.000) gekost om zijn span voor dat evenement klaar te maken. Ik hoorde dat sommige „mushers” zo’n ruim 1000 tot 1200 gulden overhebben voor een goede sledehond. Een kostbare leidershond, die commando’s opvolgt en aan de kop van het span blijft lopen, kan wel ruim 4000 tot 8000 gulden kosten. Geen wonder, dat vele „mushers” hun eigen honden fokken.
Voer voor de honden kost ook geld. Het wedstrijdreglement bepaalt dat iedere hond per wedstrijddag twee pond voedsel krijgt. Dat moet naar bepaalde punten langs de route gevlogen worden. Het menu varieert al naar de „musher”. Honden verslinden vis of rundvlees, spek, tarwekiemolie, honing en plantenolie. Aangezien een warme maaltijd het beste is, worden de ingrediënten gemengd en gekookt.
Er zijn ook gevaren te trotseren — en niet allemaal veroorzaakt door het weer. Dit jaar maakte een eland bezwaar tegen de schending van zijn territorium. Het enorme beest wist van geen wijken en stortte zich op drie spannen — 42 grommende, huilende honden. Eén „musher” vluchtte een nabije boom in. De confrontatie nam dermate ernstige vormen aan, dat een andere „musher” het dier ten slotte afschoot.
Deze race is uitsluitend bestemd voor degenen die bereid zijn de kosten te dragen — in geld, gevaar en uithoudingsvermogen.
Goede behandeling van de honden
Zou u het vreemd vinden om te horen dat deze sledehonden „renschoenen” dragen? Als u ze nauwkeurig zou bekijken, zou u zien dat het leren laarsjes zijn, die zijn voorgeschreven in het wedstrijdreglement. Er moeten twee stel van deze sokjes beschikbaar zijn om de poten van de huskies te beschermen, vooral wanneer hun route over ijsvelden gaat waar de wind vrij spel heeft.
De eigenaars zullen hun dieren beslist niet gauw slecht behandelen. Soms zullen „mushers” zelfs weigeren hun span in te zetten of wordt een ren afgelast, omdat de terreingesteldheid te slecht is.
Wat gebeurt er als een hond onderweg oververmoeid raakt? Als hij ziek wordt of gewond raakt? Dan wordt hij in de mand van de slede gezet en naar een van de 28 controleposten gebracht waar een dierenarts of wedstrijdcommissaris erop toeziet dat hij verzorgd wordt. Aan het einde van de ren moet de „musher” al zijn honden verantwoorden. Kan hij dat niet, dan wordt hij gediskwalificeerd. Er wordt veel aandacht besteed aan een goede behandeling van de honden.
De „mushers” — een stoer volk
Moet men als „musher” uit een speciaal hout gesneden zijn? Wel, denkt u eens aan het doorzettingsvermogen dat ervoor nodig is om onder de eerder genoemde omstandigheden een slede steile hellingen op te duwen of te trekken. Zou u bereid zijn in de open lucht te overnachten in een slaapzak op een matras van sparretakken bij temperaturen onder nul? Daarvoor is beslist een sterk slag mensen nodig. Onder de „mushers” bevond zich in 1980 een veteraan van 75 jaar. En hij reed de rit van 1600 kilometer uit!
Er waren ook zeven vrouwen onder de deelnemers. Bij wijze van training trok één vrouw een paar jaar geleden een badpak aan, liep een bevroren meer op, hakte een bijt in het ijs en liet zich in het ijskoude water glijden. Zij wilde eens zien of zij een dergelijke ervaring ver van huis zou kunnen doorstaan als haar slede door het ijs zou zakken. Werd zij afgeschrikt? Diezelfde vrouw reed mee in de race naar Nome. Zes van de zeven vrouwen die ingeschreven hadden, volbrachten de ren.
Trainen voor de wedstrijd
Hoewel sledehonden gefokt worden om te rennen en zich het gelukkigst voelen wanneer zij rennen, moeten zij er in goede conditie voor zijn. Net zoals een mens zijn kracht en de capaciteit van zijn hart en bloedvaten moet opvoeren, moet een hond dat ook. Overgewicht kan voor honden net zo schadelijk zijn als het voor mensen is. Daarom wordt er gedurende de zomermaanden veel tijd besteed aan het trainen van het span, zodat de honden een goede conditie zullen krijgen.
Voordat de eerste sneeuw valt, kan men soms honden ingespannen zien voor de voorbumper van een oude bestelwagen. De „musher” troont met de teugels in handen op de motorkap van het voertuig, terwijl ze als bij Romeinse wagenrennen in volle vaart de straat af komen stormen. Als hij zelf in wedstrijdconditie wil raken, kan hij natuurlijk beter van de wagen komen en met de honden meehollen, want in de race zal hij heel wat uithoudingsvermogen moeten hebben als hij de slede moet duwen of met één been moet steppen.
De Iditarod Trail Race van 1980 duurde van 1 maart tot 25 maart. Er waren tweeënzestig spannen ingeschreven als mededingers naar de eerste prijs van bijna ƒ 25.000, met een prijzentotaal van ruim ƒ 100.000, te verdelen onder de eerste twintig deelnemers die Nome zouden bereiken. Zesendertig spannen reden de rit uit. Het aantal honden in een span varieert van 10 tot 20. De Siberische huskies zijn het favoriete ras. Ze zijn kleiner, taaier, sneller en goedaardiger dan de zwaardere Alaska malamutes, die onderling nog wel eens willen vechten. Soms wordt er gefokt met Indiaanse honden (die wolvenbloed voeren) of labradors (met sterkere voeten).
Ongeveer 1500 toeschouwers stonden opgesteld langs de Front Street in Nome, toen de 44-jarige Joe May uit Trapper Creek in Alaska zijn vermoeide span van 10 honden langzaam over de eindstreep liet stappen. Terwijl de loeiende brandweersirene zijn aankomst aankondigde, legde de uitgeputte „musher” beslag op de eerste prijs van bijna ƒ 25.000. Die kwam hem tot de laatste cent toe, met zijn nieuwe recordtijd — 14 dagen, 7 uur en 11 minuten.
Doet Joe May weer mee in de Iditarod? „Dit is mijn laatste race”, zei hij na afloop. Toen voegde hij eraan toe: „Misschien ook niet.” Het prijzenpakket voor volgend jaar is verhoogd tot ruim ƒ 200.000.
[Kaart/Illustratie op blz. 21]
(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)
NOME
Nancy Lake
ANCHORAGE