Een blik op de wereld

Goud als laboratoriumprodukt

◆ In het Lawrence Berkeley Laboratorium in Californië is uit bismuth goud gemaakt — een prestatie waar de middeleeuwse alchemisten reeds van droomden. Maar de „BEVA-LAC”-deeltjesversneller moest eraan te pas komen om het voor elkaar te krijgen, en geen alchemie. Het apparaat schoot ionen van koolstof en neon op het bismuth af. Deze ionen „sloegen fragmenten van de bismuthatomen af, waardoor het lichtere element goud overbleef”, meldt het tijdschrift Science 80. Zal dit een nieuwe „goldrush” inluiden? Dat is niet waarschijnlijk. Er was een bedrag van ƒ 20.000 aan bedrijfskosten van de versneller voor nodig om ongeveer een miljoen atomen goud te maken. „Al ons werk”, zei de geleerde die de leiding heeft over het werk met de versneller, „heeft een hoeveelheid goud opgeleverd met een waarde van minder dan een miljardste van een [dollar-]cent.”

Praktijk als leermeester

◆ Een recent verslag in The Canadian Journal of Surgery merkt op dat er, ondanks bepaalde moeilijkheden, „bij Jehovah’s Getuigen belangrijke operatieve ingrepen worden verricht zonder bloedtransfusie”. De doktoren vertelden over twee ernstige en ingewikkelde „porto-cavale shunt”-operaties (waarbij een kunstmatige verbinding wordt aangebracht tussen holle ader en poortader) die werden uitgevoerd zonder bloedtransfusie. Vanwege het succes dat zij hadden met chirurgische technieken die het bloedverlies tot een minimum beperken, schreven de doktoren: „Het feit dat deze twee patiënten zonder bloedtransfusie geopereerd konden worden, wijst erop dat bij meer alledaagse chirurgische ingrepen beslist minder bloed behoeft te worden gebruikt.”

Insgelijks schrijft het Canadian Medical Association Journal over een „sequentiële drievoudige [hart-]klepvervanging bij een getuige van Jehovah — voor zover wij weten het eerste geval ter wereld”. Het verslag beschrijft de vervanging van drie hartkleppen in twee operaties zonder bloedtransfusie, met gebruik van daaraan aangepaste operatietechnieken. De doktoren die het verslag schreven, zeiden: „Wij geloven dat de hier voorgelegde gegevens de conclusie ondersteunen dat het beschikbaar zijn van bloed voor een transfusie niet langer beschouwd hoeft te worden als een eerste vereiste voor open-hartchirurgie.”

Voedsel voor het hart?

◆ Liefhebbers van Chinees eten bewijzen misschien ook hun hart een goede dienst. Volgens een verslag in het New England Journal of Medicine „komen aandoeningen van de kransslagaders in China, vooral in de zuidelijke provincies, zelden voor”. De schrijver van het verslag, Dr. Dale E. Hammerschmidt, heeft wellicht de reden ontdekt. Het schijnt dat een bepaalde zwarte boomschimmel, door de Chinezen mo-er genoemd, een veel gebruikt ingrediënt in Chinees voedsel is, vooral in bepaalde gerechten uit Szetsjwan en in Mandarijnse gerechten. Bij een medisch onderzoek ontdekte Dr. Hammerschmidt dat een bloedmonster van een man niet normaal stolde. Hij wist dit terug te voeren tot de zwarte schimmel die verwerkt was in een tahoe-gerecht dat de man enige tijd daarvoor had gegeten. De geleerde gelooft dat dit antistollingseffect misschien de vorming verhindert van de afzettingen op de slagaderwand (atherosclerose) die tot hartaanvallen bijdragen.

Galstenen „bombarderen”

◆ Volgens het persbureau Nieuw China heeft men onlangs met een heel kleine „bom” bij een patiënt in de Chinese Volksrepubliek een galsteen opgeblazen. „Voor zover bekend is dit de eerste keer dat een steen is verwijderd door in het menselijke lichaam een explosie te veroorzaken”, beweerde het bureau. Een chirurg en een explosievendeskundige hebben in nauwe samenwerking een miniatuurbom ontwikkeld, waarbij zij te weten moesten komen wat de juiste lading was, en een manier moesten vinden om hem steriel en waterdicht te houden. De bom werd in de galblaas van de patiënt gebracht, waarna het „gerichte opblazen” van de galsteen werd uitgevoerd. De vier resterende brokstukken van de steen „werden later langs de natuurlijke weg uit het lichaam afgevoerd”, zei het verslag. De 40-jarige man had naar verluidt in het gebied van de explosie alleen een geringe trilling ervaren terwijl het ook enigszins verdoofd aanvoelde.