Wordt u geëxploiteerd door de geneesmiddelenindustrie?
Door Ontwaakt!-correspondent in Australië
HET meest fundamentele verlangen van de mens is zijn verlangen om te leven. Daarom is hij altijd bereid geweest om goed te betalen voor alles wat hem kon helpen om langer te leven of hem van lijden kon bevrijden.
Oude boeken staan vol met remedies tegen ziekte, sommige heilzaam, andere ronduit gevaarlijk. Maar nooit tevoren heeft de geneeskunde zo’n bloeiperiode gekend als onze 20ste eeuw. Behalve dat er nog steeds nieuwe medische technieken worden ontwikkeld, is er ook een groot aantal werkzame stoffen ontdekt die als medicijnen worden gebruikt. In een recent jaar waren er ongeveer 7200 geneesmiddelen en combinaties daarvan op de markt.
Daar staat tegenover, menen sommigen, dat er in de rijkere, meer ontwikkelde landen gewoon veel te veel medicijnen worden geslikt. Een factor die overduidelijk een rol speelt in de hele geneesmiddelensituatie, is de enorme hoeveelheid geld die erbij betrokken is. Alleen al in Australië met zijn 14 miljoen inwoners wordt ieder jaar voor meer dan ƒ 720 miljoen aan geneesmiddelen besteed. Bestaat de mogelijkheid dat de alleszins normale belangstelling die miljoenen voor hun gezondheid hebben, door geneesmiddelenfabrikanten wordt uitgebuit?
Agressieve reclame
Drugstores, supermarkten en vele kleinere winkels verkopen geneesmiddelen waarvoor geen doktersrecept nodig is. Om het publiek aan te moedigen hiervan meer te kopen, bekostigen farmaceutische concerns agressieve, zeer uitgekiende reclamecampagnes via kranten, tijdschriften, aanplakborden, radio en televisie. Reclame-experts onderzoeken de behoeften, instellingen en smaak van de „doelgroep” — personen die hun specifieke medicijn zouden kunnen gebruiken — en stellen een geschikte campagne op. Knappe leuzen, kleurige advertenties en goede blikvangers in een verscheidenheid van media sporen u tot kopen aan.
Er worden vele subtiele methoden gebruikt om uw aandacht te trekken. Een geneesmiddel wordt misschien als „nieuw” aangeprezen, terwijl het in werkelijkheid slechts een andere combinatie van oude, reeds bekende bestanddelen is. Een maatschappij beweert wellicht dat haar produkt iets speciaals is omdat het „XYZ” bevat, terwijl „XYZ” slechts een handelsnaam is voor een algemeen ingrediënt. Sommigen zullen kleine, vaak onbeduidende verschillen tussen hun produkten en die van de concurrent aandikken. Men verwijst misschien naar laboratoriumonderzoek of aanbevelingen van artsen, of de advertentie toont iemand die als medicus gekleed is.
De enorme populariteit van pijnstillers is een van de resultaten van grootscheepse en aanhoudende reclame. Mensen krijgen de aanmoediging het gebruik ervan gewoon te vinden, een hulp om de kleine probleempjes van het leven op te lossen. Een efficiënte verkooporganisatie heeft ervoor gezorgd dat ze praktisch overal verkrijgbaar zijn.
Vele doktoren zeggen dat aspirine (met inbegrip van de oplosbare vorm) een betrekkelijk veilige en doeltreffende pijnstiller is. Maar zelfs eenvoudige hoofdpijnpoeders die aspirine en nog een andere stof, zoals fenacetine, bevatten, kunnen een bijzonder nadelige werking hebben en ernstige schade aan de nieren veroorzaken. Daarom hebben vele medische organisaties ervoor geijverd om dit soort van geneesmiddelen minder gemakkelijk verkrijgbaar te stellen. Sommige deskundigen hebben hun sterke afkeuring uitgesproken over misleidende advertenties die beweren dat pijnstillers veilig zijn, dat ze ontspannend werken, kalmeren of stimuleren.
Wanneer u dus zo over de toonbank geneesmiddelen koopt, moet u eerst zorgvuldig beschouwen of u deze werkelijk nodig hebt. Bedenk dat geen enkel geneesmiddel werkelijk veilig is. De gedachte dat de drogist voor iedere onbeduidende klacht een remedie heeft, zal de fabrikant waarschijnlijk heel goed uitkomen, maar uw belangen worden er misschien niet op de beste wijze mee gediend. Bedenk ook dat deze geneesmiddelen gewoonlijk slechts de symptomen van een ziekte verlichten en niet de oorzaak wegnemen.
Verkoopbevordering bij geneesmiddelen „op recept”
Omdat de arts de enige persoon is die de afgifte kan autoriseren van die geneesmiddelen die uitsluitend op recept verkrijgbaar zijn, wordt hij hierdoor de tussenpersoon tussen u en de fabrikant. Ook doktoren zijn als alle andere mensen ontvankelijk voor reclametechnieken. Daarom ontvangen zij een overvloed van duur uitgevoerde en opvallende farmaceutische reclamefolders die heel knap zo zijn opgesteld dat ze hem als dokter zullen aanmoedigen een bepaald middel op een zo breed mogelijk terrein van ziekten voor te schrijven.
Van iedere dollar die de Australische farmaceutische fabrieken uitgeven, wordt 20 dollarcent besteed aan verkoopbevordering en 42 procent hiervan is voor de reizende vertegenwoordigers, de artsenbezoekers, wier presentatie helemaal wordt afgestemd op de behoeften van een dokter. Aan het eind van hun gesprek laten zij wellicht een blocnote of een pen achter met de naam van het middel dat zij de arts willen laten voorschrijven.
Geneesmiddelenfabrikanten beweren dat het informeren van artsen van het grootste belang is. Ervoor zorgen dat een arts zich meer bewust is van het bestaan van een nieuw geneesmiddel, kan beslist waardevol zijn. Maar veel van de verkoopbevorderende activiteit schijnt erop gericht te zijn de arts te overreden dat een nieuwe samenstelling van een oud geneesmiddel superieur is aan bestaande produkten, en hem ertoe aan te zetten om vaker de geneesmiddelen van die maatschappij voor te schrijven. Artsen hebben bepaalde advertenties misleidend genoemd omdat ze een eenzijdige belichting geven en schadelijke bijwerkingen bagatelliseren.
Bovendien produceert de geneesmiddelenindustrie duur audiovisueel materiaal, sponsort ze conferenties en geeft ze medische tijdschriften uit die de artsen gratis worden toegezonden. Hoewel dit alles zijn goede kanten kan hebben, is het oogmerk toch steeds de verkoop te bevorderen.
Een ongelukkig aspect van de hele situatie is dat vele artsen voor hun kennis van het gebruik en de werkingen van vele nu beschikbare medicijnen moeten afgaan op de reclame van de fabrikant en een beperkt contact met collega’s. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het Australische „Buchanan”-rapport opmerkte: „Er is sprake van duidelijke en vermijdbare overdaad in het voorschrijven van medicijnen, en dit draagt bij tot de hoge kosten van het [nationale gezondheids]programma en tot door geneesmiddelen veroorzaakte ziekten alsook tot een vermindering van de toekomstige werkzaamheid van waardevolle middelen.”
De positie van de arts is echter slechts één van de vele problemen die samenhangen met het overmatig gebruik van medicijnen.
Het dilemma van de arts
Een van de grootste problemen waar de arts zich voor gesteld ziet, is de krachtige wens van de gemiddelde patiënt om medicijnen te gebruiken. Terwijl het heel goed kan zijn dat iemand door louter rust, tijd en een redelijke verzorging van een ziekte zal herstellen, vinden vele patiënten dat een bezoek aan een dokter die geen receptje uitschrijft, een verspilling van tijd en geld is. Met een overvolle wachtkamer is uw dokter misschien niet geneigd de tijdrovende en mogelijk niet gemakkelijke taak op zich te nemen om u ervan te overtuigen dat u geen geneesmiddel nodig hebt. Onder druk van de patiënt en van de geneesmiddelenfabrikant vindt hij het misschien wel zo eenvoudig om maar een receptje uit te schrijven.
Geneesmiddelenfabrikanten beweren dat ook zij zich in een moeilijke positie bevinden. Sinds het „Softenon-drama” dat tot gevolg had dat 8000 baby’s tragisch misvormd ter wereld kwamen, hebben regeringen steeds strengere tests geëist voordat een nieuw middel op de markt gebracht mag worden. Het kost enorme bedragen om via research en ontwikkeling tot de registratie van een nieuw geneesmiddel te komen. Niet alle nieuwe middelen zijn commercieel een succes. Zelfs de succesvolle middelen kunnen slechts voor een beperkte tijd door een octrooi beschermd worden. Soms wordt korte tijd later een beter middel ontdekt. Daarom zijn geneesmiddelenfirma’s van mening dat zij voor hun medicijnen binnen korte tijd een zo breed mogelijk afzetgebied moeten creëren.
Wat kunt u doen om u te beschermen?
Hoe kunt u vermijden geëxploiteerd te worden door degenen die u meer medicijnen willen laten kopen en gebruiken? Allereerst moet u het inzicht hebben dat het menselijke lichaam prachtig is ontworpen om zichzelf van allerlei kwalen te genezen. De Australian Prescriber erkende: „Hoewel geneesmiddelen belangrijk zijn in de behandeling van vele ziekten, worden de problemen van de meeste patiënten het beste behandeld met een therapie waarbij geen gebruik wordt gemaakt van geneesmiddelen. De beste behandeling bestaat niet altijd uit pillen of medicijnen.” Het lichaam rust geven doet vaak veel meer goed dan het vol te stoppen met medicijnen en het te dwingen aan de gang te blijven. Soms kan bepaald voedsel of een natuurgeneesmiddel nuttig zijn.
In plaats van druk op uw dokter uit te oefenen om u een receptje te geven, moet u met hem samenwerken om vast te stellen of een therapie met geneesmiddelen in uw geval werkelijk nodig is. Als dat zo is, moet u te weten komen wat de bijwerkingen of mogelijke complicaties van de behandeling kunnen zijn. Gewetensvolle artsen zullen deze informatie graag geven. Zouden deze nadelen zwaarder kunnen wegen dan de voordelen? Wat is de dosis die werkelijk nodig is, en hoe lang?
Een besef dat het gebruik van middelen die uw stemming beïnvloeden, geen vervanging vormt voor het werkelijk bij de wortel aanpakken van emotionele problemen, kan een grote beveiliging voor u zijn. Als u zich niet zo tegen het leven opgewassen voelt, dan is het misschien alleen een kwestie van eerlijk uw levenswijze te onderzoeken en de moed te hebben de noodzakelijke veranderingen aan te brengen.
Als het werkelijk noodzakelijk schijnt dat u geneesmiddelen gebruikt, volg dan de aanwijzingen van de dokter nauwgezet op. Ga niet een aantal verschillende middelen tegelijk gebruiken zonder medisch toezicht. Neem nota van begeleidende waarschuwingen: het kan zijn dat u geen alcohol moet nemen of niet mag rijden wanneer u de medicijnen gebruikt.
Geneesmiddelen hebben beslist miljoenen levens gered. Ze hebben de duur van ziekteperiodes verkort en eraan meegeholpen dat een heleboel vrees in verband met ziekten is weggenomen. Aan de andere kant zijn velen niets vermoedend het slachtoffer geworden van onnodige geneesmiddelen, verslaving aan medicijnen en door medicijnen veroorzaakte ziekten. Maar als geneesmiddelen worden behandeld met het respect en het begrip dat ze verdienen, zal iemand veel minder snel het slachtoffer worden van exploitatie door de geneesmiddelenindustrie.