Zal er voldoende voedsel te eten zijn?

DE FRANSEN noemen het nourriture. De Grieken kennen het als trophé. Voor de Japanners is het sjokoedji. Waar hebben wij het over? Voedsel!

Hoe u het ook in uw taal noemt, loopt het water u in de mond als u honger hebt en aan goed voedsel denkt? Ja, goed voedsel is heel begeerlijk, het smaakt verrukkelijk en het voedt het lichaam.

Aan de andere kant is de gedachte aan honger angstaanjagend. De gevolgen zijn rampzalig. Honger belemmert de lichamelijke en mentale groei en berooft miljoenen van hun kans een normaal leven te leiden. Maar honger doet meer: honger is een moordenaar.

Toegegeven, als u in gebieden woont zoals Europa en Noord-Amerika, dan zult u misschien niet zo vaak aan honger denken. Natuurlijk zullen de hoge prijzen die u nu voor voedsel moet betalen, u zorgen baren, doch weinig mensen in deze streken lijden werkelijk honger.

Elders ligt het echter anders.

Om hoevelen gaat het?

U zult misschien geschokt zijn als u hoort dat in deze tijd ongeveer één miljard mensen honger lijden. Die schatting komt van de Wereldvoedselraad, een orgaan van de Verenigde Naties. Dat komt neer op ongeveer 25 procent van de wereldbevolking! Vandaar dat veel autoriteiten de strijd voor voldoende voedsel als het grootste probleem beschouwen waarvoor de mensheid zich gesteld ziet.

Maar neemt het probleem op zijn minst in omvang af? Neen. „Het wereldhongerprobleem wordt eerder groter dan kleiner”, verklaarde Sol Lonowitz, voorzitter van een Amerikaanse presidentiële commissie inzake de honger in de wereld. Hij voegde eraan toe: „Er is een ernstige crisis ophanden, tenzij er een gezamenlijke krachtsinspanning wordt gedaan om ze af te wenden.”

Van dezelfde strekking was het verslag in U.S. News & World Report: „Een voedselcrisis die ernstiger is dan het huidige energieprobleem bedreigt de wereldvrede in de komende 20 jaar, tenzij de VS en andere naties tot krachtige maatregelen overgaan.”

Waarom vormt honger een bedreiging voor de wereldvrede? Omdat het gefrustreerde verlangen van de armen om een behoorlijke levensstandaard te bereiken thans de grootste nog sluimerende explosieve kracht in de wereld is. Een miljard boze en wanhopige mensen vertegenwoordigen een ware bedreiging voor de internationale orde.

En misschien is de dreiging nog groter. De Royal Bank of Canada schat dat „wel 40 procent van de wereldbevolking aan ondervoeding lijdt”, dat wil zeggen ruim 1,6 miljard mensen! Als voorbeeld wordt een Afrikaans land aangehaald waar naar verluidt 45 procent van de kinderen sterft voordat zij de leeftijd van vijf jaar bereiken.

Waarom verergert de situatie?

Hoe komt het dat de situatie erger wordt? Zijn er geen berichten dat er in sommige landen meer voedsel wordt verbouwd? Ja, er is wat toename geweest. Maar de wereldbevolking is nog sneller toegenomen.

Daardoor is er gemiddeld een netto daling geweest in de hoeveelheid voedsel die per persoon beschikbaar is. Een studie door het World-Watch Institute levert bijvoorbeeld de volgende cijfers op:

JAARLIJKSE WERELDVOEDSELPRODUKTIE PER PERSOON

Vis 19 kg 16 kg

Rundvlees 12 „ 11 „

Schapevlees 1,9 „ 1,8 „

Graan 342 „ 318 „

Hoe hard groeit de wereldbevolking nu? Jaarlijks met zo’n 70 à 80 miljoen, wat overeenkomt met een nieuw Pakistan elk jaar. Daar komt nog bij dat een dergelijke bevolkingsaanwas het noodzakelijk maakt dat er steeds meer bouwland wordt gebruikt voor andere doeleinden. Er worden meer huizen, winkelcentra, fabrieken, wegen, vliegvelden, scholen en andere voorzieningen gebouwd op wat eens bouwland was.

Elke dag worden er over de gehele wereld duizenden hectaren voor dergelijke doeleinden aan de voedselproduktie onttrokken. Vroeg of laat zal de mensheid het gemis van dit bouwland aan den lijve ondervinden. In de Verenigde Staten wordt het verlies aan feitelijke of potentiële bouwgrond geschat op een gemiddelde van 10 km² per dag. Per jaar komt dat overeen met een strook van 0,8 km breed helemaal van New York tot San Francisco — en dat elk jaar!

Door overbegrazing van nog juist te beweiden gronden wordt een deel ervan tot woestijn. Een functionaris van de Verenigde Naties schatte dat de Sahara reeds met een snelheid van zes kilometer per jaar naar het zuiden oprukt, voornamelijk door overbegrazing. Ook van andere woestijnen, waaronder de Arabische woestijn, de Kalahari in zuidwestelijk Afrika en de Sonoran van Mexico en de zuidelijke Verenigde Staten, wordt bericht dat ze zich uitbreiden.

Het Afrikaanse tijdschrift To the Point berichtte over deze woestijnen: „Elk jaar leggen ze beslag op 60.000 km² bebouwbaar land en in sommige gebieden geschiedt de opmars met een snelheid van wel 11 km per jaar.” Het voegde eraan toe: „Geleerden hebben dit proces nu de benaming ’huidkanker van de aarde’ gegeven en zeggen dat het zich uitbreidt als een kwaadaardig gezwel. Zij schatten dat elk jaar wel één procent van de bebouwbare gronden van de wereld woestijn wordt. . . . De meeste deskundigen zijn van mening dat in eerste instantie de mens verantwoordelijk is voor dit proces. Verkwistende akkerbouw en overexploitatie van de grond . . . zijn de oorzaken waartoe alles terug te voeren is.”

Nog een probleem is de hoge brandstofprijs, een essentiële kostenfactor bij de produktie van voedsel. Kunstmest, tractoren, vrachtwagens en andere machinerieën zijn afhankelijk van olie. Landbouwdeskundige Lester Brown zei: „De combinatie van de stijgende energiekosten en de teruglopende meeropbrengst bij het gebruik van chemische meststoffen draagt ook bij tot de steeds geringere stijging van de graanproduktie.”

Bovendien gaat nog een ander negatief element een rol spelen bij de reeds kritieke voedselvoorziening: steeds meer graan wordt nu omgezet in alcohol voor gebruik als brandstof in auto’s en vrachtwagens. Als landen meer graan gebruiken om brandstof te produceren, dan kan het niet anders of er blijft minder graan over voor voedsel.

Wordt het getij echter niet gekeerd door nieuwere methoden bij de voedselproduktie? Hoe staat het bijvoorbeeld met de „groene revolutie”?