„God is mijn tweede piloot” — bij u ook?

Zij brachten een reeds lang gepland bezoek aan de Verenigde Staten en keken met verbazing naar dat voor Amerikanen zo gewone verschijnsel — op autobumpers geplakte leuzen. Tijdens hun reis ontdekten zij dat sommige van de stickers ernstig van aard waren; bij sommige ging het gewoon om slimme reclame, anderen roerden onderwerpen aan die beter genegeerd konden worden en sommige waren alleen maar grappig!

Daar zij christenen waren en veel belangstelling hadden voor religie, werden zij vooral gefascineerd door de stickers die een religieuze boodschap overbrachten. Eén autobumper verkondigde bijvoorbeeld trots: „God is mijn tweede piloot.”

Hoogstwaarschijnlijk bedoelde de bestuurder eenvoudig — zo het al een serieuze betekenis voor hem had — dat zijn verhouding tot God zeer nauw was, zoals die tussen een piloot en tweede piloot. Op het eerste gezicht lijkt dat prachtig.

Zoals u weet, doet een tweede piloot in een vliegtuig dienst als hulppiloot en is hij bijvoorbeeld gemachtigd om de besturing over te nemen wanneer de gezagvoerder hem dit zegt, of in geval van nood. De tweede piloot is de tweede in rang: hij staat direct onder de piloot of gezagvoerder zelf. In dit opzicht leek de vergelijking ongepast, want wie zou durven beweren dat in de verhouding tussen God en de mens, God slechts „de tweede in rang” is?

Personen die de belangrijke beslissingen in hun leven niet baseren op door God gegeven beginselen, maar in plaats daarvan enkel op persoonlijke voorkeur of eigenbelang, kennen God in werkelijkheid de tweede plaats toe. Misschien handelen zij in hun onwetendheid oprecht wanneer zij hem tot hun „tweede piloot” maken, aangezien zij ervan overtuigd zijn dat hij helpt als hun eigen beslissingen verkeerd uitvallen. Zij hebben het idee dat zij in noodsituaties een beroep op hem mogen doen om dan bij wijze van spreken de besturing over te nemen en hen te behoeden voor een noodlanding waarbij zij brokken zouden maken.

Veel personen plaatsen God in de positie van „tweede piloot” door wat religie betreft een weg door het leven uit te stippelen zonder gepaste aandacht te schenken aan de goddelijke aanwijzingen zoals die in de bijbel staan vermeld. Bij hun keuze van religie laten zij zich door financiële of sociale motieven leiden, door wat hun gemakkelijk uitkomt of door tradities, maar niet omdat die religie getrouw vasthoudt aan goddelijke beginselen en wetten. Zouden zij derhalve kunnen verwachten dat God zich verplicht voelt om in tijd van nood in te grijpen en als hun „tweede piloot” te fungeren?

Dwight D. Eisenhower heeft eens gezegd dat soldaten op het slagveld zich in tijd van nood „instinctief tot God wenden” om hulp. „In eenmansgaten heb je geen atheïsten”, was zijn bewering. Maar waarom wachten velen op zo’n noodsituatie voordat zij ernstig over God nadenken? Waar geloof is gebaseerd op nauwkeurige kennis, en wordt ondersteund door werken. Een „God is mijn tweede piloot”-houding is geen teken van waar geloof. Een Engelse schrijver, criticus en kunstenaar uit de 19de eeuw, John Ruskin, vatte het heel goed samen toen hij zei: „Hij die God een tweede plaats biedt, biedt hem geen plaats.”

Als men de uitdrukking „tweede in rang” op de Almachtige God toepast, verdraait men de feiten. Herhaaldelijk, vijftig maal om precies te zijn, wordt in de Heilige Schrift naar hem verwezen als de „Allerhoogste”. Succes en geluk in het leven hangen af van de nederige erkenning van ’s mensen lage positie in vergelijking met Jehovah’s positie van oppermacht.

Het voorbeeld van Abía, koning van het tweestammenrijk Juda uit de oudheid, bevestigt dit. Toen hij tegenover de strijdmacht van Israëls koning Jeróbeam stond, welke een numeriek overwicht had van twee op één, zei hij zijn tegenstanders: „Zie! bij ons staat de ware God aan de spits . . . strijdt niet tegen Jehovah, de God van uw voorvaders, want gij zult niet succesvol blijken te zijn” (2 Kron. 13:12). Omdat Abía erkende dat Jehovah „aan de spits” stond, als hun hemelse „gezagvoerder”, daarom slaagden de joden onder Abía, als zijn aardse vertegenwoordiger, erin een overwinning te behalen ondanks de overweldigende overmacht.

Door nederig onze ondergeschikte positie te erkennen zal onze verhouding tot God heel nauw zijn, zoals die tussen een piloot en zijn tweede piloot. Maar er kan nooit — nog geen moment — enige twijfel in onze geest over bestaan wie de stuurknuppel in handen heeft.