Het uiteenvallen van gezinnen in deze tijd — Hoe ernstig zijn de gevolgen?
OVER de gehele wereld beginnen gezinnen uiteen te vallen. Misschien zijn er nog nooit zo veel huiselijke moeilijkheden geweest.
De echtscheidingscijfers voor de Verenigde Staten en Canada, onder aan deze bladzijde, illustreren slechts de ernst van het probleem dat elders eveneens bestaat. Andere landen hebben een even grote of nog grotere toename in echtscheidingen.
De ineenstorting van het gezin, de fundamentele eenheid van de maatschappij, zou vergeleken kunnen worden met het slecht functioneren van de cel, de fundamentele eenheid van het menselijk lichaam. Wanneer er genoeg cellen ziek worden — „in de war” raken — heeft dit een nadelige invloed op het gehele lichaam. Op overeenkomstige wijze kan de ineenstorting van een groot aantal gezinnen tot de ineenstorting van een gehele beschaving leiden.
Meyer Elkin, een expert op het gebied van gezinsproblemen, waarschuwt: „Wij zijn nu bezig een generatie kinderen uit uiteengevallen huisgezinnen groot te brengen — en een maatschappelijke tijdbom te vervaardigen.”
Hoe ernstig zijn de gevolgen van de gezinsverbrokkeling in werkelijkheid? De gezinsverbrokkeling wordt vermeld als een belangrijke oorzaak van de volgende feiten:
GEWELD OP SCHOOL
„Met het oog op de achteruitgang van het gezin is het geen wonder dat op de scholen [in de VS] in één jaar 70.000 aanvallen op onderwijskrachten werden gedaan, 100 moorden werden gepleegd en er voor een miljard dollar schade aan schooleigendommen werd toegebracht”, aldus Dr. Harold V. Roth, psychiater en hoofd van de Menninger Foundation.
ZELFMOORDEPIDEMIE
In Japan plegen gemiddeld iedere week meer dan 16 jongeren zelfmoord. In een recent jaar hebben in West-Duitsland 1468 jonge mensen zichzelf gedood. Ieder jaar plegen zo’n 5000 jonge Amerikanen zelfmoord — 13 per dag!
„Veel kinderen hebben het gevoel dat de traditionele steunpunten er niet meer zijn”, aldus Dr. Arthur Froese, hoofd van een afdeling jeugdpsychiatrie. „Het gezin is mobieler, meer moeders werken buitenshuis en er is geen oma om de hoek die na schooltijd koekjes bakt.”
KINDERPROSTITUTIE
Volgens een rapport, opgesteld door de VN. subcommissie voor de mensenrechten, zijn alleen al in één Zuidamerikaans land ongeveer 50.000 kinderen die prostitutie beoefenen. Kinderprostitutie heeft over de gehele wereld epidemische vormen aangenomen. Hoe komt dit? „Velen die prostituée worden, zijn het produkt van uiteengevallen huisgezinnen”, merkt de Detroit News van 16 mei 1978 op. Volgens sommige onderzoekingen had 25 percent van de prostituées een bloedschennige achtergrond.
WERELDOMVATTEND DRUGMISBRUIK
In vele landen over de gehele wereld neemt drugmisbruik toe, vooral onder jongeren. Italië heeft naar verluidt 200.000 verslaafden, Engeland 2.000.000 en de Verenigde Staten 6.000.000. „Onze bevinding in verband met de druggebruiker is steeds weer”, aldus een vooraanstaande psychiater „de afwezigheid van de vader tijdens de vormingsjaren van het kind.”
WREEDHEID THUIS
„U hebt meer kans om gedood, verwond of aangevallen te worden in uw eigen huis, door iemand die aan u verwant is, dan in enig ander maatschappelijk verband”, aldus socioloog Richard Gelles.
In de VS worden elk jaar zo’n 2000 kinderen door hun ouders gedood; en bijna 1.000.000 verwond. Jaarlijks vinden er ook ongeveer 2000 moorden op echtgenoten en echtgenotes plaats. Dit is een gevolg van de verslechterende toestanden in het gezin.
OUDEREN ONGEWENST
Het is niet langer de gewoonte dat kinderen, ouders en grootouders als een gezin samenwonen. Meer dan 6.500.000 Amerikanen wonen alleen. Dikwijls worden op leeftijd gerakende, oudere familieleden onnodig weggestopt in een bejaardentehuis of anderszins terzijde geschoven. Het gevolg: eenzaamheid en voor velen een voortijdige dood.
TOENEMENDE GESLACHTSZIEKTEN
In Italië bleken bijna 65.000 van de 1.968.984 jongemannen die voor militaire dienst werden opgeroepen, syfilis te hebben. Vijfentwintig percent van de één miljoen gevallen van gonorrhoea die jaarlijks in de VS worden gemeld, kunnen op rekening worden gesteld van jongeren tussen de 15 en 19 jaar. In de VS zijn er dagelijks zo’n 5750 meisjes absent van school wegens gonorrhoea. De ineenstorting van het gezin wordt vermeld als een belangrijke oorzaak van het op enorme schaal voorkomende vrije geslachtelijke verkeer in deze tijd.
MILJOENEN ALCOHOLISTEN
Vele landen hebben letterlijk miljoenen alcoholisten. In Frankrijk sterven thans naar verluidt 40.000 mensen per jaar als gevolg van alcoholisme. In de VS wordt één op de vijf middelbare scholieren op z’n minst eenmaal per week dronken. Moeilijkheden in het gezin en het feit dat men ongelukkig is, zijn als grondoorzaken van alcoholisme aangeduid.
KINDERZWANGERSCHAP
In de VS worden elk jaar ongeveer 30.000 meisjes van 14 jaar en jonger zwanger; het totale aantal tienerzwangerschappen bedraagt jaarlijks ongeveer een miljoen. Zo’n 600.000 van hen brengen hun baby ook werkelijk ter wereld — twee op de drie van hen baren hun baby zonder getrouwd te zijn. In Canada raken meer dan 1000 tieners per week in verwachting. En in Nieuw-Zeeland is meer dan één op elke vijf baby’s onwettig — nog een droevig gevolg van de gezinsverbrokkeling.
Het is duidelijk dat de gezinsverbrokkeling wijdverbreide en rampzalige gevolgen heeft. Het is inderdaad schrikbarend honderdduizenden tienermoeders te zien die hun kind zonder echtgenoot trachten groot te brengen. Maar dat gebeurt.
Verder is in Engeland één op de drie bruidjes onder de 20 op haar trouwdag zwanger. In de VS had bijna een kwart van alle pasgetrouwde vrouwen onder de 25 vóór haar huwelijk al een kind, of was op haar trouwdag in verwachting. Deze situatie zal op de meeste van deze jonge gezinnen beslist een financiële en emotionele druk uitoefenen.
In sommige landen heeft thans een groot percentage moeders met schoolgaande kinderen een baan — in de VS meer dan 50 percent. Omdat de vaders ook werken, ontvangen de kinderen gewoonlijk niet de nodige ouderlijke leiding. Het is zoals professor Urie Bronfenbrenner opmerkte: „Als er enige betrouwbare voorspeller van moeilijkheden is, begint het waarschijnlijk met kinderen die thuiskomen in een leeg huis.”
Aangezien echtscheiding, vaneengaan, overspel en ouders die zich gewoon aan de gezinsverantwoordelijkheden onttrekken, steeds normalere verschijnselen worden, waarschuwen maatschappelijke deskundigen dat het gezin deze eeuw wellicht niet zal overleven. En sommigen vrezen dat de zich als een kankergezwel uitbreidende ineenstorting van het gezin zal leiden tot de ineenstorting van de beschaving zelf.
Wat heeft tot de gezinsverbrokkeling geleid? Wat kan eraan worden gedaan?
[Tabel op blz. 4]
ECHTSCHEIDINGEN
U.S.A. Canada
1960 393.000 6.980
1965 479.000 8.974
1970 708.000 29.775
1976 1.083.000 54.207