Wat alcohol in uw lichaam aanricht

OM TE begrijpen hoe alcohol van invloed is op uw lichaam, moet u iets weten van de cellen en orgaanstelsels van het menselijke lichaam. Deze cellen en organen werken als regel niet op volle capaciteit. Ze beschikken over wat sommigen een „functionele reserve” noemen, en deze kan aangewend worden wanneer uw lichaam onder extra spanning komt te staan. Zo kan een van uw nieren helemaal verwijderd worden zonder dat dit een normaal leven in de weg staat. Zelfs wanneer ongeveer 90 percent van een normale lever wordt weggenomen, of een aanzienlijk deel van de hersenen wordt weggehaald, blijft iemand nog steeds in staat tot de normale levensverrichtingen.

Vanwege deze „functionele reserve” kunt u uw lichaam een aanzienlijke belasting opleggen door te veel alcohol te drinken, zonder dat u zich zelfs bewust bent van wat er binnen in uw lichaam gaande is. Maar u behoort het wel te weten.

Wanneer een cel te zwaar belast wordt, wordt ze groter. Als de belasting te groot is en te lang aanhoudt, zal de cel uiteindelijk barsten en sterven. Maar wordt de belasting tijdig opgeheven, dan zal de cel geleidelijk aan haar normale afmetingen en functie terugkrijgen. Slechts wanneer u uw reserve hebt verbruikt, wanneer te veel cellen beschadigd of gedood zijn, bent u gedwongen om toe te geven dat u ziek bent en dat u gedurende een te lange periode te ver bent gegaan.

Heel wat toch behoorlijk zware drinkers komen niet tot het punt dat zij lichamelijk instorten. Maar er kunnen een aantal kwalen met alcohol samenhangen, waarvan de persoon in kwestie zich niet realiseert dat ze het gevolg zijn van zijn drinkgewoonten. Zijn dood lijkt wellicht het gevolg van een of andere gewone ziekte. Toch sterft hij misschien tien jaar eerder dan anderen van zijn leeftijd en in die gemeenschap.

Drinkt u alcohol? Zo ja, hoeveel drinkt u? Hoeveel kan iemand drinken zonder er schade van te ondervinden?

Een veilige grens aanhouden

De vraag hoeveel alcohol het menselijke lichaam kan verwerken, is heel complex. De één kan meer hebben dan een ander. Wat voor de één geen probleem veroorzaakt, kan voor een ander te veel zijn. Sommigen ervaren al schadelijke gevolgen als zij maar iets aan alcohol tot zich nemen.

Deskundigen verschillen van mening ten aanzien van wat zij bij een dagelijkse consumptie het „gevarenniveau” moeten noemen. Velen van hen zijn het er echter over eens dat het lichaam van een normale gezonde volwassene niet meer kan opnemen en afbreken dan 30 cc sterke drank (één borrel) of 60 cc wijn met een hoog alcoholgehalte of 120 cc tafelwijn of 240 tot 300 cc bier per uur. Andere deskundigen zeggen dat men daarvoor een periode van twee uur moet nemen. Natuurlijk is niet iedereen gezond, in welk geval de zaak nog weer anders ligt.

Als iemand meer alcohol tot zich neemt dan zijn lichaam kan afbreken, stijgt het alcoholgehalte van zijn bloed. Eerst voelt hij zich wellicht ontspannen, maar een toename van alcohol in de bloedbaan doet het beoordelingsvermogen en de beheersing van de emoties afnemen. Dan gaat de coördinatie van de spieren eronder lijden, en zelfs nog ernstiger problemen volgen.

De meeste tieners zullen onherroepelijk nadelige gevolgen ondervinden als zij zouden proberen de drinkgewoonten van volwassenen te imiteren. Omdat hun lichaamsbouw niet die van een volwassene is, ervaren zij gewoonlijk eerder en in sterkere mate de kalmerende effecten van alcohol. Omdat bovendien de hele emotionele gesteldheid van een jong persoon zich nog in ontwikkeling bevindt, zal ook hier de invloed van alcohol eerder merkbaar zijn en hij zal eerder toegeven aan seksuele verlangens.

Mag men nu aannemen dat een volwassene er geen schade van zal ondervinden als hij maar niet achter elkaar drinkt en per uur niet meer dan zijn lichaam aankan? Dat hoeft nog niet waar te zijn. Er is een grens aan wat iemands lichaam per dag zonder gevaar kan verwerken. Waar ligt die grens? In publikaties van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en medische literatuur is een grote verscheidenheid van getallen te vinden. Zo betitelt één rapport van de WHO 120 gram pure alcohol (12 standaardconsumpties) als „overmatig gebruik”. Twee jaar later, zei een WHO-rapport dat het gevarenniveau wel eens bij de helft van dat getal zou kunnen liggen. En een onderzoek in Frankrijk heeft aanwijzingen opgeleverd dat vrouwen die slechts één normale alcoholhoudende consumptie (tien gram pure alcohol) gebruiken, maar dit dagelijks doen, meer risico lopen op een levercirrose dan vrouwen die niet drinken, en dat twee alcoholhoudende consumpties per dag schadelijke gevolgen kan hebben voor mannen.

Waarom worden er zulke verschillende waarden opgegeven? Eén reden is dat de proeven werden uitgevoerd met verschillende groepen mensen. Individuele personen verschillen. Niet iedereen kan dezelfde hoeveelheid alcohol verdragen. Het zou dwaas zijn iedere dag een bepaalde hoeveelheid te drinken alleen maar omdat dat de hoeveelheid is waar mensen „tegen moeten kunnen”.

Bedenk dat het uw gezondheid is die op het spel staat. Als uw drinkgewoonten uw lichaam geregeld een te zware belasting opleggen, bent u uw „functionele reserve” aan het vernielen. Dat betekent dat u op moeilijkheden aanstuurt.

Dronkenschap wordt in de bijbel duidelijk veroordeeld (Ef. 5:18; Gal. 5:21). Niet alleen schaadt een dronkaard zijn eigen gezondheid en zet hij zijn leven op het spel, hij brengt ook het leven van anderen in gevaar. Daarbij geeft de bijbel ook nog de waarschuwing: „Komt niet terecht onder hen die zich bedrinken aan wijn” (Spr. 23:20). Hoe wijs die raad is, blijkt duidelijk uit wat men te weten is gekomen over de manier waarop alcoholmisbruik de verschillende lichaamsorganen aantast.

Wat u van de uitwerking van alcohol moet weten

Als het lichaam vaak een teveel aan alcohol moet verwerken, worden vele delen daardoor beïnvloed, en het giftige effect is cumulatief.

LEVER: Dit orgaan levert een zeer belangrijke bijdrage tot het ontgiften en verwijderen van afbraakprodukten. Dampen die wij inademen, en chemicaliën uit voedsel en water en uit medicijnen maken wij onschadelijk met behulp van de lever. Wanneer wij te veel alcohol drinken, verstoort dat niet alleen dit uiterst belangrijke werk, maar het vergroot ook nog de voorraad chemicaliën in het lichaam. Bovendien kan de lever hierdoor minder bijdragen tot de vorming van rode bloedcellen, bloedstollingsfactoren en verdedigingsmechanismen tegen bacteriën. Beschadiging van de lever kan tot resultaat hebben dat wij ons minder energiek voelen, dat wij last krijgen van spataderen, opgezwollen enkels, verstoring van het hormonale evenwicht, seksuele impotentie en geelzucht, om maar een paar dingen te noemen.

De lever, die gewoonlijk zacht is, wordt groter en harder wanneer er te veel van gevergd wordt. Als het drinken tijdig genoeg ophoudt, kan de lever tot haar normale grootte terugkeren. Maar als door zwaar drinken reeds een goed deel van haar cellen is vernietigd, kan ze zijn verschrompeld en permanent verhard.

SLOKDARM: Als de lever ernstig ontstoken is, neemt de spanning op de aderen in het spijsverteringskanaal toe en waar de slokdarm de maag binnenkomt, kunnen de aderen zich verwijden zodat de wand ervan dunner wordt. Hier kunnen nu gemakkelijk bloedingen optreden, met soms ernstig bloedverlies.

MAAG: Hoewel kleine hoeveelheden alcohol de afscheiding van maagsappen stimuleren, werken grote hoeveelheden en sterke concentraties ervan remmend op deze afscheiding. De maag raakt ontstoken. De maagwand die spijsverteringssappen afscheidt, wordt beschadigd en de maagspieren gaan achteruit. Het gevolg is dat voedsel niet voldoende vermengd en chemisch afgebroken wordt. Er treedt ondervoeding op, vaak omdat het lichaam niet volledig profijt kan trekken van het voedsel dat gegeten wordt, en ook omdat iemand die overmatig drinkt, zijn eetlust met alcohol stilt maar zijn lichaam de noodzakelijke voedingsstoffen onthoudt.

ALVLEESKLIER: Dit orgaan levert enzymen om het voedsel af te breken en ook insuline die het bloedsuikergehalte reguleert. Maar een teveel aan alcohol maakt dat enzymen grote delen van dit orgaan aantasten en doden. Het gevolg is dat de insulineproduktie afneemt, zodat een lichte vorm van suikerziekte optreedt, en door gebrek aan spijsverteringsenzymen wordt het voedsel niet goed in het lichaam opgenomen. Een extra gevaar is nog dat iemand afhankelijk wordt van drugs (pijnstillers) vanwege de pijn die door dit alles wordt veroorzaakt.

HART EN BLOEDSOMLOOP: Ook een te hoge bloeddruk en afwijkingen in het hartritme ontwikkelen zich ten gevolge van overmatig drinken. Naarmate de hartcellen groter worden, wordt het hele hart groter. De hartkleppen zullen dan niet goed meer functioneren, de spierwerking van het hart verzwakt en de bloedsomloop heeft daarvan te lijden. Het hele lichaam wordt beroofd van zijn juiste voeding en giftige stoffen hopen zich op. De persoon bij wie dit gebeurt, krijgt aanleg voor hartaanvallen en beroerten.

LONGEN: Chronische bronchitis en longontsteking komen veel voor bij alcoholisten. Tuberculose is een veelvuldig voorkomende complicatie, naar men aanneemt vanwege de slechte voeding en de grotere gevoeligheid voor longinfecties. Eén onderzoek toonde aan dat minstens de helft van degenen die aan tuberculose lijden, alcoholisten waren.

NIEREN: Overmatig alcoholgebruik maakt dat de bloedvaten in de nieren zich verwijden. Er wordt buitensporig veel urine geloosd waardoor het lichaam van noodzakelijke vloeistoffen wordt beroofd.

HERSENEN EN ZENUWSTELSEL: Onmatigheid met alcohol is bijzonder schadelijk voor het zenuwstelsel. Net als andere organen hebben ook de hersenen een grote „functionele reserve” zodat vele cellen vernietigd kunnen worden zonder dat er verontrustende symptomen aan de dag treden. Maar in tegenstelling tot wat met andere organen gebeurt, kan hier de schade blijvend zijn. Door middel van hersenscans is aangetoond dat niet alleen alcoholisten maar ook de gezelligheidsdrinkers die meer nemen dan goed voor hen is, daar een werkelijke verschrompeling van de hersenen aan overhouden.

Het effect van alcohol op het zenuwstelsel kan zich gaan uiten in geheugenverlies. Iemand herinnert zich misschien nog wel dat hij heeft gedronken, maar de volgende dag weet hij niet meer hoe hij is thuisgekomen of waar hij zijn auto heeft geparkeerd. Beverigheid en een verlies van spiercoördinatie, niet slechts een paar uur maar voor langere tijd, zijn verdere bewijzen van schade aan het zenuwstelsel.

Sommigen geven er hoog van op dat zij ’zo goed tegen drank kunnen’. Zij kunnen zwaar drinken zonder de indruk te geven dat zij dronken zijn. Wat is er in werkelijkheid gebeurd? Het hoeft niet te betekenen dat de drinker meer alcohol tot zich kan nemen en er minder nadeel van heeft. In plaats daarvan heeft hij slechts een schijnbare tolerantie voor alcohol ontwikkeld en drinkt hij als gevolg daarvan meer voordat zijn hersenen en zenuwstelsel een waarschuwing laten horen. Als tegelijkertijd ten gevolge van overmatig drinken de lever beschadigd is, is het vermogen van het lichaam om de alcohol te verwerken, in werkelijkheid afgenomen. Onder deze omstandigheden met drinken doorgaan heeft voor zijn hele lichaam meer schade tot gevolg. Het is niet iets om op te pochen.

Hersenen en zenuwstelsel besturen ook de ademhaling. Er is dus een ernstig gevaar verbonden aan drinkgelagen. Wanneer het alcoholgehalte in het bloed te hoog wordt, kunnen de vitale lichaamsfuncties uitvallen.

Vanwege het effect dat een overmaat aan alcohol op de hersenen heeft, wordt de persoonlijkheid van degene die te zwaar drinkt, er nadelig door beïnvloed. Dit gebeurt niet pas wanneer zijn gezondheid zozeer is verslechterd dat hij medische hulp zoekt. Reeds lang voordien kan een man zijn vrouw gaan mishandelen, en heeft hij misschien al verschillende banen verloren door onbetrouwbaar of irrationeel gedrag.

De wetenschap van wat er binnen in iemands lichaam gebeurt wanneer hij te veel drinkt, en van wat anderen met zijn persoonlijkheid zien gebeuren, zou voldoende moeten zijn om iedere weldenkende persoon tot een ernstige beschouwing van zijn eigen drinkgewoonten te brengen. Waarom wachten totdat u uw hele „functionele reserve” hebt verbruikt, voordat u probeert op uw schreden terug te keren?

De combinatie van alcohol en medicijnen

Het gevaar van ernstige schade aan lichaamsorganen wordt nog veel groter wanneer alcohol in combinatie met geneesmiddelen wordt ingenomen, zelfs bij zulke gewone middeltjes als aspirine en antihistaminen. Een medische studie toonde aan dat meer dan 50 van de 100 meest voorgeschreven geneesmiddelen minstens één ingrediënt bevatten waarvan bekend is dat het in combinatie met alcohol ongunstig reageert. Ten minste één meisje, Karen Quinlan in de Verenigde Staten, heeft een aantal jaren in coma gelegen omdat zij alcohol met kalmerende middelen gecombineerd had.

Het is niet zo dat zich een nieuwe giftige stof ontwikkelt wanneer twee toxische ingrediënten gecombineerd worden, maar in vele gevallen neemt het ene of het andere ingrediënt vele malen in sterkte toe wanneer zo’n verkeerde combinatie gebruikt wordt. De toch al verzwakte lever krijgt te maken met een toxische werking die veel krachtiger is dan ze aankan zonder verdere schade te ondervinden.

Hoe het hoofd te bieden aan het probleem van alcoholmisbruik

De manier om aan alcoholmisbruik het hoofd te bieden moet niet gezocht worden in het eten van chips of eieren om zo de opnamesnelheid te vertragen. Voor het begin van een drankfuif een portie room nemen is ook niet de oplossing. Het is waar dat het vertragen van de opnamesnelheid ervoor zal zorgen dat u niet dronken wordt, maar u drinkt misschien nog wel te veel.

Het antwoord ligt niet in een koude douche nemen, zwarte koffie drinken, een luchtje scheppen, wat lichaamsbeweging nemen of even gaan zwemmen om weer wat „op te frissen”. Dergelijke bezigheden kunnen ervoor zorgen dat u zich wat beter voelt, maar ze veranderen niets aan het gehalte aan alcohol in uw bloed, of de schade die de cellen wordt toegebracht.

Waar het in werkelijkheid op aankomt, is matig te zijn in uw gebruik van alcoholische dranken, zo u die gebruikt. Wat kan u daarbij helpen?

[Diagram op blz. 9]

(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)

Wat gebeurt er wanneer u te vaak te veel drinkt?

HART

Bloedsomloop ondervindt schade

LEVER

Giftige stoffen hopen zich op

NIEREN

Overmatige urinelozing; noodzakelijke vloeistoffen aan het lichaam onttrokken

HERSENEN

Geheugenverlies; nadelige uitwerking op de persoonlijkheid

SLOKDARM

Gevaar van bloedingen

LONGEN

50% van tb-patiënten is alcoholist

MAAG

Spijsvertering wordt verstoord

ALVLEESKLIER

Gedeeltelijk vernietigd