Wat is er met de prijzen aan de hand?

EEN man en zijn vrouw stapten even een kruidenierszaak binnen om een paar kleinigheden te kopen. De caissière pakte het biljet van tien dollar aan waarmee het echtpaar betaalde, en gaf slechts 40 dollarcent terug. De vrouw verwachtte veel meer wisselgeld te krijgen en riep uit: „O, juffrouw, u hebt te weinig teruggegeven! We gaven u een tiendollarbiljet!” De caissière antwoordde: „Maar dat IS het juiste wisselgeld! Die artikelen kosten nu $9,60.”

De echtgenoot hield het kleine zakje boodschappen in zijn ene hand en ongelovig zijn hoofd schuddend, mompelde hij: „Wat er met de prijzen aan de hand is . . .”

Als u regelmatig inkopen doet, weet u terdege wat er met de meeste prijzen gebeurd is: ze hebben een onafgebroken stijging doorgemaakt. Het is waar dat de prijzen al jaren aan het stijgen zijn, vooral sinds de Tweede Wereldoorlog. Maar nooit eerder is de stijging zo aanhoudend en zo groot geweest als de laatste tijd.

En ook is deze situatie niet tot een paar landen beperkt. De hele wereld, praktisch zonder uitzondering, wordt door dit verschijnsel geplaagd en dit geldt zelfs voor de in sterke mate geleide economieën van de communistische landen. Dit is iets unieks, want nog nooit hebben alle naties terzelfder tijd een dergelijke inflatie ondergaan.

Natuurlijk maken de meer gegoeden zich niet zo erg veel zorgen over de meeste prijsstijgingen. Zij kunnen het zich veroorloven meer te betalen. Maar de overgrote meerderheid van de wereldbevolking is niet rijk, en velen van hen hebben te lijden onder wat er gebeurt.

In land na land tonen opiniepeilingen dat mensen de inflatie als hun grootste probleem beschouwen. Zij voelen zich in een strik die zich steeds vaster sluit en waaruit zij zich niet kunnen bevrijden. Vele mannen werken over of hebben er een tweede baan bij. Vele vrouwen werken nu ook; in sommige landen zelfs meer dan de helft. Het gezinsleven heeft eronder te lijden omdat een van de voornaamste redenen waarom huwelijken stuklopen, geruzie om geld is.

Een Amerikaanse huisvrouw klaagde: „Ik vraag me af of we ooit vooruit zullen komen.” Maar terwijl zij zich afvroeg hoe ’vooruit te komen’, vroegen anderen zich af hoe zij in leven moesten blijven. Een vrachtwagenchauffeur in Brazilië merkte op: „Ik begin tegenwoordig paniekerig te worden nu de kosten van levensonderhoud zo absurd hoog worden. Er lijkt geen uitweg meer te zijn.” In datzelfde land is het niet ongewoon om, zoals een man vertelt, twee banen te hebben, 12 uur per dag te werken, en dat zes dagen per week. Zijn vrouw geeft naailes en doet thuis naaiwerk. Zij verklaarden: „De zorg voor een gezin wordt steeds moeilijker.” Ja, een huismeester in Brazilië zei: „We weten niet meer of we nu leven of alleen maar bestaan.”

Denk niet dat deze situatie zich alleen in de armere landen voordoet. Een vrouw in de Amerikaanse staat Atlanta werkt 40 uur per week als kapster en heeft in de weekeinden een baantje als serveerster. Zij zegt: „Ik zou verhongeren als ik niet twee banen had; met geen mogelijkheid zou ik mijn huur kunnen betalen.” Ook haar situatie is helemaal niet ongewoon.

Een op hol geslagen inflatie als hoofdschuldige aanwijzend zegt een rapport over een Afrikaans land: „Meer en meer mensen nemen hun toevlucht tot diefstal, verduistering, omkoperij en iedere andere methode om maar aan geld te komen voor hun dagelijkse levensbehoeften.”

In het sterk geïndustrialiseerde Japan hebben in één periode van ongeveer zeven maanden bijna 100 personen zich van het leven beroofd vanwege de moeilijkheden waarin ze waren gekomen door sarakin (woekeraars). Deze mensen waren diep in de schulden geraakt, hadden tegen hoge rente geld geleend en konden het geld niet terugbetalen. Niet langer tegen het leven opgewassen, pleegden zij zelfmoord.

„Het feest is voorbij”, zegt econoom

De geschiedschrijver Arthur M. Schlesinger jr. verklaarde ten aanzien van de economische situatie: „Het feest is voorbij.” Hij zei dat de dagen dat er in sommige plaatsen een weergaloze welvaart had geheerst, nu moesten wijken voor een tijd van zelftucht, opoffering en een lagere levensstandaard.

In Frankrijk verklaarde een commentator: „De droom van een ’nieuwe maatschappij’ van overvloed die tegen het eind van de jaren 1960 werd beloofd en die in het begin van de jaren 1970 zo werd opgehemeld, is in rook vervlogen door de dodelijke aanval die de koopkracht in Frankrijk van de inflatie te verduren heeft gehad.” Citicorp, een grote bank in de VS, concludeerde: „Het ellendige is dat de aanhoudende inflatie die de meeste landen teistert, uiteindelijk, als er niets tegen gedaan wordt, consequenties zal hebben die veel verder reiken dan louter economische gevolgen.”

Ja, een ongebreidelde inflatie kan veel meer betekenen dan dat sommige mensen het gewoon wat minder hebben. Ze kan een bedreiging vormen voor de manier van leven van een hele natie. In feite heeft ze in het verleden de economieën van naties vernietigd. Ditmaal bedreigt inflatie de hele wereld, en niet alleen op economisch gebied, maar evenzeer met schrikbarende politieke en sociale consequenties.

Hoe erg is de inflatie waarmee men op het moment te maken heeft? Waarom vindt ze plaats? Wat kunt u eraan doen? En waar moet dit alles eindigen?