Een blik op de wereld
Tokio op de rand van de ondergang?
◆ De veel besproken financiële tekorten van de stad New York hebben aan de andere kant van de aarde een tegenhanger. „Tokio op de rand van financiële ineenstorting”, luidde een krantekop boven een recent artikel in de Mainichi Daily News. „Tokio loopt alle kans om in het belastingjaar 1978 een tekort van 285 miljard yen [ongeveer ƒ 2,5 miljard yen [ongeveer ƒ 2,5 miljard] te bereiken, wat de stad op de rand van financiële ineenstorting zal brengen”, zo stond er te lezen. Dit bedrag ligt iets hoger dan het voor 1978 geraamde tekort van de stad New York. Tokio „heeft vanaf 1962 ieder jaar in het krijt gestaan”, werd in het artikel opgemerkt.
’Door arts teweeggebrachte ziekte’
◆ De Globe and Mail, een krant in Toronto, bericht dat „door de arts teweeggebrachte ziekte een van de vijf grootste ouderdomsproblemen is”, waarbij het blad een uitspraak aanhaalde van Dr. R. Cape uit London in de Canadese provincie Ontario. Hij stelde dat doktoren oude mensen ziek kunnen maken door te veel of te zware recepten voor te schrijven, die een oud lichaam niet kan verwerken. De vier andere belangrijke problemen zijn: geestelijke verwardheid, incontinentie ofwel het onvermogen urine of ontlasting op te houden, vallen en het onvermogen van het lichaam om zich te herstellen als het door bijvoorbeeld een verkoudheid even uit balans is. Oudere mensen wordt aanbevolen baat te zoeken bij lichaamsbeweging, frisse lucht, goed voedsel („maar niet te veel”), interesse in het leven en betrokkenheid bij de gemeenschap.
Meer geestelijke problemen
◆ De Amerikaanse presidentiële commissie voor geestelijke gezondheid bericht dat „op ieder willekeurig moment tussen de 30 en 32 miljoen Amerikanen wel een of andere vorm van geestelijke gezondheidszorg nodig hebben” (ca. 15% van de bevolking). De zes miljoen personen die reeds als zwakzinnig te boek staan, zijn hier niet bij inbegrepen. Anderen die hebben geholpen bij de samenstelling van het rapport, zeggen dat het werkelijke aantal wel tegen de 40 miljoen kan liggen. De directeur van het nationale instituut voor geestelijke gezondheid zei dat in elk geval 32 miljoen Amerikanen het afgelopen jaar voor geestelijke problemen behandeld zijn. Er werd bericht dat geestelijke stoornissen in Europa in ongeveer dezelfde verhouding voorkomen. Men wil slechts van een geestelijke stoornis spreken als het gaat om een toestand die ernstig genoeg is om iemands leven nadelig te beïnvloeden en er door doktoren een diagnose gesteld kan worden.
Gevaren van cocaïne
◆ Men veronderstelt dat ongeveer twee miljoen Amerikanen cocaïne gebruiken. Velen beschouwen deze drug als ongevaarlijk, terwijl bepaalde vormen van medicinaal gebruik ook heilzaam schijnen te zijn. Maar het blad Scientific American haalt resultaten aan van een vier jaar durend onderzoek dat werd gefinancierd door het Amerikaanse Instituut tegen Drugmisbruik, en merkt op: „Zwaar, langdurig gebruik van de drug kan afhankelijkheid teweegbrengen, en ook intense angst of depressie, en soms een cocaïne-psychose die gekenmerkt wordt door zinsbegoochelingen, in het bijzonder een gevoel alsof er insekten over de huid kruipen. Een overdosis kan de dood veroorzaken ten gevolge van een reactie van het centrale zenuwstelsel waarbij de persoon gewoonlijk toevallen krijgt, gevolgd door een stilstand van de ademhaling of het hart.”
Wanneer de aarde begint te beven
◆ Al een jaar lang gaat men er steeds meer rekening mee houden dat Japan getroffen zal worden door een grote aardbeving aan de kant van de Grote Oceaan in het gebied tussen Tokio en de Foedji-berg. Politie en brandweer hebben daarom al enige maanden oefeningen gehouden om mensen te leren wat zij in geval van een aardbeving zouden moeten doen. Maar zijn alle inspanningen de moeite waard geweest? Niet als men dat afmeet aan de reactie op vier schokken die Tokio en omgeving in de vroege morgenuren van 5 oktober troffen. Toen de brandweer van Tokio 1005 personen telefonisch enquêteerde, bleek dat 963 de aardschok om 0.39 v.m. hadden gevoeld en dat 42 zonder iets te merken hadden doorgeslapen. Van de 51 vuren die men ergens had branden, waren er slechts 35 gedoofd. Maar 214 personen hadden hun deuren opengezet als voorbereiding voor een eventuele vlucht, terwijl 614 van de geënquêteerden helemaal geen maatregelen ter bescherming hadden genomen.
Dodelijke schokken door geluid
◆ Masaki Omori, hoogleraar in de medicijnen in Okajama in Japan, heeft ontdekt dat muizen worden beïnvloed en zelfs kunnen worden gedood door supersone geluidsgolven. Toevallig ontdekte hij dat door trillingen van tussen de 35 en 50 kilohertz, afkomstig van apparatuur voor het schoonwassen van reageerbuizen, muizen in dichtbij staande kooien plotseling begonnen rond te hollen. Deze muizen, van twee verschillende fokstammen, gingen spoedig daarna dood. De interpretatie van Dr. Omori is dat deze stammen blijkbaar genen bezitten die hen gevoelig maken voor schokken ten gevolge van geluid, en hij is van mening dat de energie van de geluidsgolf door de haren wordt geabsorbeerd en door zenuwen naar het zenuwstelsel van de dieren wordt overgebracht met als gevolg een dodelijke shock. Maar Dr. Omori acht het nog te vroeg om te zeggen of zijn bevindingen ook van toepassing zijn op mensen.
Terugkeer van de ballon
◆ Het varen met hete-luchtballons neemt snel in populariteit toe. In 1963 waren er in de Verenigde Staten slechts zes, maar tegenwoordig zijn er ongeveer 1000. Deze ballons, die soms wel 21 meter hoog zijn, worden gevuld met lucht die verwarmd wordt met bijvoorbeeld propaangas. De warme lucht in de ballon doet hem opstijgen in de koudere lucht eromheen. De brander waarvan de ballon is voorzien, kan de lucht ook gedurende de vlucht verhitten wanneer meer hefvermogen nodig is. Hoewel men controle heeft over de verticale beweging, kan men de richting niet zelf bepalen. De ballons zijn volledig overgeleverd aan de willekeur van de luchtstromingen, wat tot een aantal ongelukken heeft geleid. De meeste ballonvaarders geven de voorkeur aan een hoogte van minder dan 150 meter omdat zij op geringe hoogte kunnen waarnemen wat er beneden hen gebeurt en de geluiden kunnen horen van vogels, bergstroompjes, de wind in de bomen en van pratende mensen op de grond.
Roken verhoogt kans op miskraam
◆ Een nieuw onderzoek van geleerden aan de Columbia-Universiteit in New York bevestigt dat het roken van sigaretten gedurende de zwangerschap de kans op een miskraam (of spontane abortus, zoals sommigen het noemen) bijna verdubbelt. Vorige onderzoekingen hebben uitgewezen dat roken een hogere kindersterfte tot gevolg heeft en ook een lager geboortegewicht dan normaal, en daarmee een grotere kans op ernstige ziekten. Een veelbetekenend resultaat van het nieuwe onderzoek was ook dat lichte rooksters evenveel miskramen hadden als zware rooksters. Het opvallende onderscheid in het aantal miskramen was te zien tussen rooksters en niet-rooksters.
Sterkere Finse harten
◆ Een tijdlang heeft het district Pohjois-Karjala in het oosten van Finland de twijfelachtige onderscheiding genoten dat daar, gemiddeld genomen, meer mensen aan hartziekten overleden dan ergens anders ter wereld. Maar na en speciaal programma ter voorkoming van hartziekten dat vijf jaar duurde, is nu het aantal hartaanvallen bij mannen naar verluidt met 40 percent gedaald. Hoewel Finland nog steeds het hoogste percentage hartziekten heeft van de ontwikkelde landen, is Pohjois-Karjala gedaald naar de vijfde plaats in vergelijking met de andere districten. Men schrijft de verbetering toe aan een tweeledig programma dat een aanval deed op het roken en op het vetgehalte van het voedsel en tegelijk het eten van verse groente stimuleerde.
TV trekt
◆ John Ryor, voorzitter van de (Amerikaanse) Nationale Onderwijs-Associatie, heeft onlangs resultaten bekendgemaakt van een onderzoek van die organisatie, die erop duiden dat kinderen in de V.S. meer tijd besteden aan het kijken naar televisie dan dat zij tijd met hun ouders en leerkrachten doorbrengen. Verwijzend naar Ryors opmerkingen, verklaarde een AP-bericht: „Tegen de tijd dat een leerling in de V.S. van de middelbare school komt, zal hij tussen de 14.000 en 15.000 uur naar de TV hebben gekeken, maar hij zal dan minder dan 14.000 uur werkelijk zonder afleiding met zijn ouders hebben doorgebracht of met zijn leerkrachten hebben gestudeerd.”
Nieuw lichaam in de ruimte ontdekt
◆ Charles Kowal, sterrekundige aan het Hale Observatorium in Pasadena in de Amerikaanse staat Californië, heeft kort geleden fotografische bewijzen laten zien van de aanwezigheid van een tot dusver onopgemerkt hemellichaam dat zich tussen Saturnus en Uranus in een baan om de zon beweegt. Andere sterrenkundigen hebben zijn conclusies bevestigd. Het object kan een diameter van ongeveer 480 kilometer hebben, maar er is nader onderzoek vereist om de werkelijke grootte te bepalen. Men denkt echter niet dat het een komeet, een asteroïde of een maan is. Kowal geeft er de voorkeur aan het pas ontdekte lichaam een planetoïde te noemen.
„Een maatschappij van bedwelmden”?
◆ Een Australische senaatscommissie van zes personen heeft onlangs een 255 bladzijden tellend rapport laten uitkomen met de titel „Drugproblemen in Australië — Een maatschappij van bedwelmden”. Het rapport noemde als schatting van het aantal alcoholisten onder de ongeveer 14 miljoen inwoners van Australië, een getal van 250.000. Ook werd erin aangegeven dat minstens eenmaal per maand ongeveer 10 percent van de schoolkinderen tussen de 12 en 17 „zwaar dronken” wordt. Volgens het persbureau Associated Press meldde het rapport van de commissie ook dat de Australiërs gemiddeld 2,8 miljard sigaretten per maand roken. Tevens werd opgemerkt dat Australië het hoogste percentage nierziekten ter wereld heeft, ten gevolge van het misbruik dat men van pijnstillende middelen maakt. De commissie gaf dan ook de aanbeveling om nieuwe wetten tegen alcohol- en sigarettenreclame aan te nemen en strenge controle in te stellen op de verkoop van pijnstillende middelen.
Selectieve zangertjes
◆ Recente proefnemingen wijzen erop dat jonge gorzen op selectieve wijze leren zingen. Peter Marler en Susan Peters van de Rockefeller-Universiteit lieten heel jonge mannelijke kustgorzen opgroeien in een ruimte waar ze bandopnamen te horen kregen met de gemengde zang van kustgorzen en zanggorzen. Het resultaat? Deze kustgorzen maakten zich alleen de „zang-lettergrepen” eigen die van de kustgors waren.