Een blik op de wereld
Onderwijs in lezen en schrijven geen gelijke tred met bevolkingsgroei
◆ Vorig jaar heeft de UNESCO (de organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur) zijn twee normale jaarlijkse prijzen voor bijzondere bijdragen ter bestrijding van het analfabetisme niet uitgereikt. Waarom niet? Omdat het aantal analfabeten nog steeds toeneemt. De UNESCO schat dat er nu over de gehele wereld minstens 758 miljoen personen zijn die niet lezen en schrijven kunnen — 26 miljoen meer dan drie jaar geleden.
Record-kosten van levensonderhoud
◆ In Tokio, Japan, zijn de kosten van levensonderhoud hoger dan in enige andere grote stad, aldus een recente uitgave van het „Maandbulletin van de statistiek” van de Verenigde Naties. Er werd in aangetoond dat iets waarvoor men in New York 100 dollar betaalt, in Tokio 144 dollar kost. In het lijstje met steden volgde qua kosten van levensonderhoud Accra in Ghana onmiddellijk op Tokio, en daarna kwamen Den Haag, Genève, Brussel, Bonn, Parijs, Singapore en Londen. De goedkoopste plaats om te wonen? Valletta op Malta. De Japanse Daily Yomiuri gaf echter als commentaar: „De vergelijking was gebaseerd op de aanname dat de VN-employés dezelfde levensstandaard genoten als in New York, en daarom hoeft deze vergelijking geen exacte afspiegeling te zijn van de prijsniveau’s in de diverse grote steden.”
Bewapeningswedloop „alarmerend”
◆ Nog maar een paar jaar geleden besteedden alle landen ter wereld zo’n 500 miljard gulden per jaar aan bewapening. Maar in 1976 was dit, volgens het Stockholmse Internationale Onderzoekcentrum voor de Vrede, al opgelopen tot 835 miljard, terwijl de gelden voor ontwikkelingshulp aan arme landen dat jaar niet hoger waren dan 62,5 miljard gulden. James Reston van de New York Times verklaarde naar aanleiding hiervan: „Vorig jaar besteedden de landen van de wereld 60-maal zoveel aan de uitrusting van één soldaat als aan de opvoeding en het onderwijs van elk kind.”
In 1977 berichtten deskundigen uit 13 landen aan de Verenigde Naties dat de bewapeningswedloop tussen de belangrijkste geïndustrialiseerde landen in „een alarmerend hoge” stroomversnelling is geraakt. De uitgaven liepen op tot zo’n 875 miljard gulden per jaar. Bovendien wist het tijdschrift To the Point International te melden dat „er nu 1386 militaire satellieten voor het nauwkeurig leiden en richten van projectielen en ander wapentuig om de aarde cirkelen; vijf landen voerden in 1976 in totaal 40 kernproeven uit”.
Zorgen voor het hart
◆ Elk jaar ondergaan duizenden mensen een operatie om verstopt rakende slagaders die niet meer in staat zijn voldoende zuurstofrijk bloed naar het hart te transporteren, te vervangen. Een Amerikaanse ingenieur N. Pritikin beweert echter dat een alternatieve methode van hartverzorging aan de noodzaak van de meeste van deze operaties een eind zou maken. Hij stelt dat een dieet zonder vet, zout en extra suiker, te zamen met een dagelijks oefenprogramma de symptomen kan wijzigen en misschien zelfs de grondoorzaak van een voortschrijdende hartaandoening kan bestrijken. Bij onderzoekingen, uitgevoerd onder de zorg van een hartspecialist, bleek dat patiënten na vier maanden het programma van Pritikin te hebben gevolgd, „klinisch opmerkelijk verbeterd waren”. Hoewel hun hartkwaal niet was verdwenen, was hun activiteit met sprongen omhoog gegaan, waren zij gewicht kwijtgeraakt en was hun bloeddruk en cholesterolgehalte behoorlijk gedaald. En het gebruik van geneesmiddelen ten behoeve van hun hartkwaal was praktisch niet meer nodig. Natuurlijk is er nog meer tijd nodig aleer er definitieve conclusies kunnen worden getrokken.
Hoe snel kunt u lezen?
◆ Een groep onderwijsdeskundigen is het er algemeen over eens dat de leessnelheid niet tot vele duizenden woorden per minuut kan worden verhoogd, zonder ten koste te gaan van het begrip. De meesten waren het er wel over eens dat bij licht „ontspanningsmateriaal” een snelheid van 500 tot 1000 woorden nog verenigbaar was met een goed begrip van het gelezene. Maar wanneer het materiaal moeilijker wordt, en er meer te onthouden valt, dan zal een goede leessnelheid wellicht tussen de 300 en 400 woorden per minuut liggen. Hoe sneller iemand leest, aldus deze onderwijsdeskundigen, des te meer hij woorden of zinsneden moet overslaan. En „hoe minder je ziet, des te minder je opneemt”, aldus een van hen.
Siberische ondergrondse
◆ Het eerste metro-systeem in Siberië zal worden aangelegd in de op zes na grootste stad van de Sovjet-Unie, Novosibirsk. Het werk aan de plannen voor het eerste deel van de ondergrondse is in volle gang. Het eerste traject zal ongeveer 13 kilometer lang zijn en 12 ondergrondse stations tellen.
De nieuwe opkomst van het Suezkanaal
◆ Vanwege de Arabisch-Israëlische strijd is het Suezkanaal acht jaar lang, van 1967 tot 1975, gesloten geweest. Na acht maanden herstel, werd het kanaal vervolgens opnieuw opengesteld. Sindsdien is het verkeer door het kanaal gestadig toegenomen en de totale tonnage gedraagt nu 85 percent van het niveau vóór 1967. Tijdens 1977 gingen er gemiddeld 56 schepen per dag door het kanaal, vergeleken met 46 het voorgaande jaar. Het werk aan de verdieping van het kanaal gaat voort, ten einde ook grotere schepen, als mammoettankers, doorgang te verlenen. Tevens is men met de werkzaamheden begonnen aan een 240 meter lange autowegtunnel onder het kanaal door, die de Nijldelta met het Sinaï-schiereiland moet verbinden. Het zal de eerste landverbinding van de ene naar de andere zijde van het kanaal zijn sinds het begin van de gevechten in 1967.
Geen leegte zonder tv
◆ Hoewel televisie zowel ontspanning als informatie kan verschaffen, kan te veel kijken de creativiteit schaden. Er bestaat geen vervanging voor zelf doen. Zo schreef een jongere uit Connecticut naar U.S. News & World Report: „Ik ben 16 jaar en heb nu 292 dagen geen tv gekeken. En ik kan eerlijk zeggen dat mijn leven zeker niet leeg is geweest, maar er zich wegen tot vele nieuwe creatieve bezigheden hebben geopend. Misschien wordt het tijd dat wij onze kijkgewoonten eens ernstig onder de loep nemen.”
Een verbazingwekkend reukvermogen
◆ Voor het opsporen van bepaalde misdadigers maakt men gebruik van bloedhonden. Hoe scherp is hun reukvermogen? Het tijdschrift Science Digest bericht dat bij een proef in de stad New York een bloedhond een spoor wist te volgen van een detective die door vier honkbalvelden had gelopen waarop net werd gespeeld, en daarna een groot park was doorgestoken waar de voorgaande avond 55.000 mensen een concert hadden bijgewoond. Desondanks wist de hond zijn spoor uit te selecteren en te blijven volgen.
Let op uw kind!
◆ Oversteken en fietsen zijn activiteiten die voor kinderen het meeste gevaar opleveren. Hoevelen worden er in één enkel jaar gedood of gewond? Schenk eens aandacht aan enkele recente cijfers hierover, betrekking hebbend op jongeren onder de vijftien jaar. Per land, was het aantal gewonden als volgt: Nederland: 8154, Italië: 15.641, Frankrijk: 19.090, Groot-Brittannië: 41.082, Duitse Bondsrepubliek: 45.701, Verenigde Staten: 82.150. Het aantal doden in diezelfde leeftijdsgroep was: Nederland: 291, Italië: 552, Frankrijk: 552, Groot-Brittannië: 594, Duitse Bondsrepubliek: 1231, Verenigde Staten: 2650.
Mechanisering van religie
◆ In hun verlangen naar wettische regels voor elk aspect van een godvruchtig leven, hebben devote joden onlangs een enorme taak ondernomen. Zij hebben de Responsa doorzocht, een 2500 delen tellend werk van rabbinale uitspraken die in de loop van 1200 jaar zijn bijeengezameld. Ze hebben die allemaal gerangschikt en in het geheugen van een computer opgeslagen en voor 250 gulden geeft deze grote computer nabij Tel Aviv nu snel alle verwijzingen naar de bladzijden waar men het antwoord kan vinden op vragen als: „Welke dieetmaatstaven moet een hotelhouder aanhouden wanneer hij voor heidense gasten een maaltijd bereidt?” Bij een proef wist de computer veel meer verwijzingen te produceren die nodig waren voor een volledig antwoord als een panel van Talmoed-geleerden.
Het liberaal of Reform Jodendom heeft onlangs een nieuw gebedenboek uitgegeven om het 25 jaar oude gebedenboek te vervangen. Het nieuwe boek is belangrijk uitgebreid met gebeden voor meer levenssituaties, wat de vrome jood in staat zal stellen voor alles het „juiste” gebed op te zenden, of het nu gaat om de adoptie van een kind of het inschrijven aan een universiteit.
Vervanging voor walvisolie
◆ Olie van de potvis is tot nu toe een belangrijk bestanddeel van smeeroliën. Maar aangezien de walvis tot de met uitsterving bedreigde diersoorten behoort, is de invoer van potvisolie in de Verenigde Staten verboden. Een jarenlang onderzoek naar toepassingsmogelijkheden van de jojoba, een oliehoudende boon, begint nu echter vruchten af te werpen. De pinda-grote jojoba bevat een reukloze, chemisch zeldzame vloeibare was die bijna volkomen identiek is aan walvisolie. De boon groeit in de droge woestijngebieden van de Verenigde Staten en Mexico. Honderden hectaren worden nu op commerciële basis bebouwd, terwijl men ook de wilde jojoba-bonen plukt. De olie wordt ook al in enkele cosmetische produkten toegepast. Ze is niet giftig en niet irriterend. En omdat ze chemisch stabiel is, zal ze niet ranzig worden zoals bepaalde andere oliën.