Het leven thuis kan prettig zijn
„ONDERZOEK ONTHULT: THUIS DE GEWELDDADIGSTE PLAATS IN DE NATIE.” „VERSLAG BRENGT MOORDEN IN VERBAND MET HUISELIJKE RUZIES.” Krantekoppen zoals deze geven te kennen dat er in veel huisgezinnen ernstige crisissen zijn ontstaan.
In het artikel dat door de eerstgenoemde kop werd ingeleid, werd opgemerkt dat „ongeveer één op de 100 echtelieden verder was gegaan dan zijn of haar partner te slaan, te schoppen of dingen naar het hoofd te gooien en ronduit bekende in het voorafgaande jaar afgeranseld te zijn of de ander een afranseling te hebben gegeven”. Dr. R. J. Gelles van de Universiteit van Rhode Island merkte op dat „een miljoen kinderen opgroeien bij ouders die revolvers en messen tegen hen gebruiken — niet slechts als dreigement, maar daadwerkelijk”.
Het is niet nieuw dat mensen er moeite mee hebben met leden van hun eigen huisgezin op te schieten. Vandaar dat er wel wordt gezegd: ’Door te grote gemeenzaamheid verliest men z’n respect.’
Hoe staat het met uw huisgezin? Vinden de leden van uw gezin het prettig met elkaar te praten en dingen samen te doen? Of bemerkt u dat zij hun nauwe vriendschappen buiten de gezinskring zoeken? Helaas is dit thans in steeds meer gezinnen het geval. Maar waarom?
Enkele oorzaken van spanning in het gezin
Is het u opgevallen dat bepaalde leden van huisgezinnen soms persoonlijke gewoonten aan de dag leggen die ergerlijk zijn voor de rest van het gezin? Het kunnen slechte gewoonten zijn zoals slordige tafelmanieren, weigering om een handje mee te helpen in de huishouding, of misschien dat men erop staat laat op te blijven en lawaai te maken terwijl anderen trachten te slapen.
Sommigen maken er een gewoonte van om de tekortkomingen van anderen op te blazen en die van henzelf over het hoofd te zien. Dit kan spanningen in een gezin veroorzaken. Personen die constant worden bekritiseerd, nemen dikwijls revanche door zelf kritisch ten aanzien van de vitter te worden. Hierdoor komt men in een kringloop van schijnbaar eindeloos gekibbel waardoor het huiselijk geluk wordt verstoord. Vermoedelijk kent u wel gezinnen die in zo’n sleur zijn geraakt.
In andere huisgezinnen is men wellicht geneigd zich af te zonderen door privé-belangen na te jagen zonder rekening te houden met de rest van het huisgezin. Zo kunnen bijvoorbeeld zowel ouders als kinderen elkaar vrijwel vergeten door buitensporig veel tijd te besteden aan het kijken naar de televisie, het luisteren naar muziek of het bezig zijn met een geliefkoosde hobby.
Welke uitwerking kan zo’n zelfopgelegd isolement hebben op de gezinsbetrekkingen? Welnu, hoe voelt u zich wanneer iemand u negeert? Het gevaar bestaat er de zienswijze op na te gaan houden van: ’Als hij zich niet om mij bekommert, waarom zou ik me dan om hem bekommeren?’
Veel huisgezinnen hebben met dergelijke problemen te kampen. De gezinsbetrekkingen kunnen er zo door worden geschaad dat het huis slechts dienst doet als een ’tankstation’ waar men komt om te eten en te overnachten.
Hoe komt het dat zoveel gezinnen op deze wijze achteruitgaan? De bijbel wijst dit aan een gevaarlijke geesteshouding, waarmee tot op zekere hoogte alle mensen behept zijn. Wat voor geesteshouding is dit?
Een gevaarlijke geesteshouding
De apostel Paulus drong tot de grondoorzaak van de meeste problemen met betrekking tot menselijke betrekkingen door toen hij schreef:, „Ik [zeg] tot een ieder onder u, niet meer van zichzelf te denken dan nodig is” (Rom. 12:3). De houding die Paulus wilde bestrijden, was te veel van zichzelf denken. Dit treedt dikwijls aan het licht wanneer mensen in een hechte gemeenschap leven. Velen vinden het gemakkelijk om hoffelijk en nederig te zijn ten aanzien van vreemden en toevallige kennissen. Maar iemands gedrag thuis zou wel eens kunnen onthullen dat hij in werkelijkheid een hooghartige geest bezit.
Iemand die een hoge dunk van zichzelf heeft, zal niet geneigd zijn om zijn persoonlijke gewoonten en eigenaardigheden te veranderen. Als hij anderen daarmee ergert, vindt hij dit alleen jammer voor hen. En hoe staat het met degenen die zich afzonderen door bijvoorbeeld de voorkeur te geven aan zakendoen, lezen, ontspanning of de een of andere hobby, in plaats van het intieme persoonlijke gezelschap te zoeken van hun huwelijkspartner en gezin? Ook hier weer is het probleem dat men zijn persoonlijke belangen belangrijker acht dan die van anderen.
Een belangrijke verandering van zienswijze
Om het leven thuis prettig te maken, moet elkeen in het gezin feitelijk zijn houding veranderen. De bijbel helpt mensen hierbij door te zeggen: „Want er is geen mens rechtvaardig op de aarde, die voortdurend doet wat goed is en niet zondigt” (Pred. 7:20). Dit is beslist waar! Iemand die zich bewust is van zijn overgeërfde onvolmaaktheden dient er derhalve niet hardnekkig op te staan de dingen op zijn eigen wijze te doen. In plaats daarvan zal hij het verlangen hebben om gewoonten die ergerlijk zijn voor anderen, te corrigeren. En iemand die zijn eigen onvolmaaktheden erkent, zal van anderen geen volmaaktheid verwachten. In plaats van een chronische vitter te worden, zal zo iemand acht slaan op de vermaning van Jezus:
„Houdt op met oordelen, opdat gij niet wordt geoordeeld; . . . Waarom kijkt gij dan naar het strootje in het oog van uw broeder, maar beschouwt gij de balk in uw eigen oog niet? Of hoe kunt gij tot uw broeder zeggen: ’Laat mij het strootje uit uw oog halen’, wanneer er, zie! een balk in uw eigen oog is? Huichelaar! Haal eerst de balk uit uw eigen oog, en dan zult gij duidelijk zien hoe gij het strootje uit het oog van uw broeder moet halen.” — Matth. 7:1-5.
De apostel Paulus verschafte nog een belangrijk beginsel dat ertoe kan bijdragen het leven thuis plezieriger te maken, toen hij schreef: „Laat een ieder niet zijn eigen voordeel blijven zoeken, maar dat van de ander.” Doet „niets . . . uit twistgierigheid of uit egotisme, maar met ootmoedigheid des geestes de anderen superieur aan uzelf achtend, terwijl gij niet alleen uit persoonlijk belang het oog houdt op uw eigen zaken, maar ook uit persoonlijk belang op die van de anderen”. — 1 Kor. 10:24; Fil. 2:3, 4.
Denkt u zo over degenen met wie u te zamen woont? Dit zal blijken uit de wijze waarop u reageert wanneer gezinsleden tot u spreken. Een onzelfzuchtige persoon is een goede luisteraar. In plaats van zijn oren toe te stoppen wanneer er tot hem wordt gesproken of te trachten de spreker tevreden te stellen door af en toe een instemmend „uh-uh” te laten horen, zal hij zelfdiscipline oefenen ten einde een oprechte belangstelling aan de dag te leggen voor datgene waarover leden van zijn huisgezin spreken. Iemand die ’anderen’ werkelijk ’superieur acht’, zal niet de gewoonte hebben zich terug te trekken ten einde naar de televisie te kijken of zich aan een hobby of ander privé-belang te wijden. In plaats daarvan zal hij erover nadenken wat hij tot welzijn van zijn huisgenoten kan zeggen en doen.
De noodzaak om eer te betonen
Een verwant bijbels beginsel luidt: „Hebt in broederlijke liefde tedere genegenheid voor elkaar. Neemt de leiding in het betonen van eer aan elkaar” (Rom. 12:10). Iemand die deze raad ter harte wil nemen, zal gezinsleden niet zo gauw hekelen door hen met „ezel” of andere minder vleiende benamingen toe te spreken.
Wanneer men ernaar streeft elkaar eer te betonen, is het belangrijk hierbij ook kinderen in gedachten te houden. Hoewel jongeren soms vervelend kunnen zijn, dienen volwassenen hen nooit als „tweederangs” menselijke schepselen te behandelen. Pas ervoor op altijd maar tegen kinderen uit te varen, en te zeggen: „Lelijke aap! Je bent heel erg ondeugend.” Het droevige gevolg kan zijn dat een kind ervan overtuigd raakt dat hij niet deugt. Dit kan het kind zozeer ontmoedigen dat hij er niet eens meer moeite voor wil doen om zich te gedragen. Het zou beter zijn om tot een kind dat zich slecht gedraagt, te zeggen: „Je bent een lieve jongen. Maar vandaag ben je erg ondeugend. Dat ben ik niet van je gewend. En nu moet het onmiddellijk uit zijn!”
Degenen die deze bijbelse beginselen toepassen, vinden het misschien ontmoedigend wanneer anderen in het huisgezin niet dadelijk op dezelfde wijze reageren. Als dit zo is, kan men echter de voldoening hebben te weten dat men God behaagt en tracht te doen wat juist is. De schriftuurlijke raad luidt: „Indien iemand het, om het geweten tegenover God, uithoudt onder bedroevende dingen en onrechtvaardig lijdt, is dit iets wat aangenaam is.” — 1 Petr. 2:19.
Het leven thuis kan werkelijk prettig zijn. Maar dan moeten de gezinsleden wel de juiste geesteshouding ten opzichte van zichzelf en anderen ontwikkelen. Zij moeten onzelfzuchtig zijn, niet zelfzuchtig. Waarom zou u er niet nu op dit moment even de tijd voor nemen om over de in dit artikel besproken schriftuurlijke beginselen na te denken? Pas ze vervolgens in uw eigen leven toe.