Achter de coulissen van een bijbeldrama

DE MUZIEK stierf weg en een waarderend publiek reageerde met applaus. Achter het podium keken geschminkte en bebaarde gezichten elkaar aan en glimlachten. Het drama „De beproefde hoedanigheid van ons geloof — een reden tot lof en eer”, gespeeld op het congres van Jehovah’s Getuigen in Laurel, in de Amerikaanse staat Maryland, was net beëindigd.

Duizenden gingen die avond terug naar huis met een nog grotere waardering voor het leven van de apostel Paulus. Maar ongeveer 150 Getuigen van Jehovah uit plaatselijke gemeenten met meer dan dat. Zij hadden de unieke ervaring beleefd mee te mogen doen aan de opvoering van een toneelspel gebaseerd op bijbelse gebeurtenissen.

Een doeltreffend middel voor onderricht

Sinds 1966 vormen bijbeldrama’s de vaste hoogtepunten op het programma van de jaarlijkse districtsvergaderingen van Jehovah’s Getuigen. Op de vierdaagse „Vreugdevolle werkers”-districtsvergaderingen die deze zomer in meer dan honderd steden op aarde zijn gehouden (in Nederland in drie en in België in twee plaatsen), zijn twee van zulke drama’s opgevoerd. Een ervan gaf een beeld van de ervaringen van de Judese koning Hizkía in de tijd dat Jeruzalem werd belegerd door de Assyriërs, en het andere van gebeurtenissen in de tijd van de Israëlitische bestuurder Nehemía en de profeet Maleachi. — Jes. hoofdst. 36 tot 39; Mal. 1:12-14; 3:10.

Andere drama’s in afgelopen jaren waren gebaseerd op de bijbelverslagen over Jefta en zijn dochter, over Esther en Mordechai, Ruth en Naomi, Jozef en zijn broers, David en Bathséba, de val van Jericho, de vloed in Noachs dagen, Naäman en het niet met name genoemde Israëlitische meisje, de jeugdige Samuël, en Sadrach, Mesach en Abednego — om er slechts enkele te noemen.

In bepaalde gevallen zijn enkele van deze drama’s ook op de televisie vertoond. Dit gebeurde onder andere in Liberia (West-Afrika) waar voor de tv een meesterlijke opvoering werd gegeven van de gebeurtenissen rond Jozua en de Israëlieten. De Britse programmaleider was erg met de produktie ingenomen en prees de Getuigen om hun inzet en discipline. Ook veel kijkers waren onder de indruk en vroegen wanneer er nog meer van zulke drama’s zouden worden vertoond.

Hoe onderhoudend de drama’s echter ook mogen zijn, ze worden niet louter om het amusement gegeven. Hun voornaamste doel is onderricht. Ten eerste krijgen de toeschouwers een kleurrijke en dramatische schildering van bijbelse gebeurtenissen voor ogen die vaak een blijvende indruk op de geest maakt, en bovendien zijn de drama’s zo ontworpen dat ze een belangrijk punt van onderwijs onder de aandacht brengen. Het drama over de apostel Paulus bijvoorbeeld, dat aan het begin van dit artikel werd genoemd, beklemtoonde de belangrijkheid van geloof, en het drama van Hizkía deze zomer de belangrijkheid van gebed.

Vroege voorbereidingen

Voor de opvoerders van het Paulus-drama begonnen de voorbereidingen midden april, twee maanden vóór de opvoering tijdens het congres. Degene die de algehele verantwoording had, ontving de teksten van het drama, alsmede bandopnamen met daarop alle muziek, geluidseffecten en het gesproken woord. In een plaatselijke Koninkrijkszaal, waar later ook de repetities plaatsvonden, werden de uitgekozen spelers op hun geschiktheid beproefd.

Het Paulus-drama van twee uur omvatte drie bedrijven met in totaal achttien tonelen. Het aantal medespelers bedroeg 75 plus nog 40 figuranten. Ter compensatie van gebrek aan beschikbare acteurs, namen velen twee rollen op zich. Tegen het eind van april waren de meeste rollen toegewezen.

Bij de eerste repetities werd vooral gelet op de loop van de gebeurtenissen in de scènes en het leren van de rol. Want de opvoering mag dan op de band staan, het is toch belangrijk dat de spelers hun rol hardop met de band meespreken, ten eerste voor een juiste synchronisatie en ten tweede om hen te helpen „in hun rol” te blijven.

Tot eind mei werden de repetities in vier delen gescheiden gehouden. Op die manier was het voor de regisseur gemakkelijker met de spelers de afzonderlijke scènes, het tijdstip van opkomen en afgaan, en de gebaren en bewegingen op het podium in te studeren.

Kostuums

Tegen die tijd was ook van alle medespelers de maat genomen voor hun kostuum, en waren de vrouwen van de naaiploeg druk in de weer om voor meer dan honderd mensen kleding te naaien. Hoewel de meeste congresbezoekers veel waardering hebben voor de prachtige drama-kostuums, beseffen maar weinigen hoeveel onderzoek eraan voorafgaat om ze er „echt” te laten uitzien. Meters lichtkleurige en gestreepte stof, dekens, op leer gelijkend vinyl en extra materiaal werden aangekocht of geschonken, terwijl de medespelers en andere Getuigen ook sieraden, haarstukken en spelden voor de toga’s ter beschikking stelden.

Het was interessant te leren hoe een toga voor de Griekse en Romeinse kostuums gedrapeerd moest worden. De toga’s waren ongeveer 1,20 meter breed en 5 meter lang. Maar met drie veiligheidsspelden en één sierspeld op de schouder waren ze uitstekend te draperen. Priesterhoeden werden gemaakt van plastic bloempotten door daar witte of grijze zijde omheen te wikkelen. Men wist ook enkele authentieke toneelhelmen te bemachtigen, die als model konden dienen voor de vervaardiging van de helmen van Romeinse soldaten. Met een veiligheidshelm als basis, goudpapier, haren van een bezem en een weinig inventiviteit wist men heel aanvaardbare duplicaten te maken.

Laatste repetities en echte opvoeringen

De eerste zaterdag en zondag van juni waren bijna geheel gewijd aan repetities. Het drama werd nu in zijn geheel gespeeld, met slechts een herhaling van die gedeelten die nog moeilijkheden gaven. Tijdens de lunchpauze verzamelden vele spelers zich onder de bomen en vermaakten zich met zang en muziek.

Er waren dat jaar in Laurel (Maryland) twee congressen, en dezelfde groep voerde het drama op beide congressen op. Eén week voor de eerste opvoering was er een generale repetitie compleet met kostuums, waarvoor de spelers hun vrienden en familieleden hadden uitgenodigd, zodat er ongeveer 250 toeschouwers bij deze opvoering aanwezig waren.

De spelers moesten ongeveer vier uur vóór de aanvang van de echte opvoering aanwezig zijn om geschminkt te worden. Bij sommigen hoefden alleen de gelaatstrekken wat geaccentueerd te worden om op een afstand nog zichtbaar te zijn. Anderen ontvingen een uitgebreide behandeling; vaak moesten ze ouder gemaakt worden om in hun rol te passen, soms wel veertig jaar; en de leden van het Sanhedrin ontvingen donkere oogschmink om hun een extra sinistere aanblik te geven. De Griekse vrouwen waren rijkelijk met oogschaduw en rouge gesierd.

De meeste mannen kregen tevens een baard aangemeten, een baard van toneelhaar, die er bijzonder realistisch uitzag. De baarden werden aangebracht met speciale lijm en daarna met een spray gekleurd om overeen te komen met het echte haar van de speler. Later hield men korte repetities op het podium om de spelers bekend te laten worden met de omstandigheden daar.

Op de dag van de eerste opvoering, 21 juni, was het bijzonder warm; de volgende week was er een stortbui. Maar beide opvoeringen verliepen uitstekend. Bij het verloop van elke scène voelde men hoe de toeschouwers meeleefden. Telkens en telkens opnieuw reageerden zij met applaus. Iedereen was verontwaardigd toen Stéfanus door het Sanhedrin ter dood werd veroordeeld. Men zag wat een moed Paulus ten toon spreidde toen hij werd gestenigd. Men beleefde de krachtige werking van Gods geest toen Paulus een demon uit een meisje wierp en een lamme man liet lopen. Iedereen voelde zich opgenomen in het realistische gebeuren van de aardbeving die Paulus en Silas van hun boeien bevrijdde. Men leefde mee met de droefheid van Paulus toen hij afscheidswoorden sprak tot zijn goede vrienden Lukas, Timótheüs en Markus.

Ook de spelers ervoeren dezelfde emoties. Ze hadden vele uren aan de voorbereiding besteed en zichzelf tot het uiterste ingespannen. Maar ze smaakten uiteindelijk de voldoening hun taak tot een goed einde te hebben gebracht. Bovendien hadden ze in de tijd dat zij als één grote familie aan dit drama hadden samengewerkt, geduld, nederigheid en andere christelijke eigenschappen geleerd. Voorts was het aanmoedigend te weten dat het drama voor zovelen geloofversterkend en nuttig was geweest.

Waarom zou u niet de gelegenheid te baat nemen ook eens zo’n bijbels drama te gaan zien? Zoals reeds werd opgemerkt, zijn ze een vast onderdeel van de congressen die Jehovah’s Getuigen zomers beleggen. Het volgende congres in Nederland zal van 12 tot 16 juli 1978 in Rotterdam worden gehouden.

[Illustratie op blz. 6]

Herhaalde repetities dragen bij tot een dramatische opvoering. Zoals bij deze scène waarin Jehovah’s profeet Nathan koning David terechtwijst wegens zijn zonde met Bathséba

[Illustratie op blz. 7]

Schmink en baarden maken een bijbeldrama realistisch