Europa’s grootste binnenhaven

Door Ontwaakt!-correspondent in West-Duitsland

TOEN mijn vrouw en ik afscheid namen van vrienden in een heel mooi gedeelte van Zuid-Duitsland, vroegen zij: „Waar gaan jullie heen?” Wij legden uit dat wij aan de Rijn moesten zijn, in de nabijheid van Duisburg. „O”, riepen onze vrienden uit, „jullie gaan naar waar het vonkt en rookt!”

Iedereen die een bezoek aan Duisburg heeft gebracht, weet wat zij bedoelden. Overdag wordt de hemel verduisterd door rookwolken die door grote schoorstenen worden uitgebraakt. ’s Nachts verlenen de hoogovens de lucht een rode gloed.

Maar in plaats van ons hierdoor te laten ontmoedigen, besloten we dat we er juist wat meer van te weten wilden komen. Wij vernamen dat Duisburg Europa’s grootste binnenhaven is, dat haar kaden zich uitstrekken over een afstand van 43 kilometer en er 22 afzonderlijke havens zijn. Duisburg is een belangrijke havenstad. Gedurende 1974 werd hier 68 miljoen ton aan goederen verwerkt. In dezelfde periode vond in Hamburg, de grootste zeehaven van Duitsland, de overslag van slechts 57 miljoen ton goederen plaats.

Een ideale plaats

Eén oorzaak van de belangrijkheid van deze binnenhaven vormt de ideale ligging. De hoogovens van enkele van de grootste ijzer- en staalproducenten ter wereld bevinden zich in Duisburg. In de onmiddellijke omgeving liggen rijke voorraden vette kolen. Binnen de stadsgrenzen staan een grote koperfabriek en een aantal chemische fabrieken. Deze concentratie van industrie langs dit gedeelte van de Rijn en de dichtbij gelegen zijtak, de Ruhr, maakte een doelmatige haven noodzakelijk.

Wat verder nog de waarde van Duisburg als havenplaats vergroot, is de verbinding die het via kanalen, met een internationale vaarroute en met Oost-Duitsland heeft. Ja, door van het Rijn-Main-Donaukanaal gebruik te maken, is het mogelijk om helemaal naar de Zwarte Zee te varen. Er komen in Duisburg schepen uit Frankrijk, Spanje, Engeland, Scandinavië, Polen, Rusland en andere landen.

Een bezichtiging

Met wat basis-informatie gewapend, besloten wij een rondvaart door deze uitgestrekte binnenhaven te maken. Wij kozen een zitplaats op het bovendek van de rondvaartboot om alles onbelemmerd te kunnen zien.

Direct nadat wij ons van de kant hadden losgemaakt, werd onze aandacht gevangen door het silhouet van het gigantische industriecomplex in dit gebied. Al gauw kwam er een grote koperfabriek in zicht, die ieder jaar meer dan een miljoen ton ruw materiaal verwerkt. Toen richtte onze aandacht zich op een chemische fabriek die reeds meer dan een eeuw in bedrijf is. De verontreiniging was daar inderdaad heel hinderlijk. De lucht was bezwangerd met bruingele wolken. En roestkleurig stof daalde als een aanhoudende regen uit de verontreinigde atmosfeer neer en overdekte de hele omgeving. Hoewel er grote sommen gelds zijn gestoken in luchtfilters en andere middelen om de verontreiniging tegen te gaan, zijn deze pogingen verre van toereikend gebleken.

Uiteindelijk kwamen wij bij Schwanentor, het oudste gedeelte van de haven van Duisburg. Daar zagen wij de grote silo’s van een graanhaven die in 1840 was aangelegd. Toen keerden wij om en gingen weer terug in de richting van de Rijn. Er was nog veel meer te zien.

Na een korte tijd voeren we langs een oliehaven met 600 immens grote tanks. Schepen uit Rotterdam lagen voor anker bij het pompstation, om hun voorraden ruwe olie te lossen. Aan de andere kant bevindt zich een schroothaven. Daar is de grootste hydraulische schrootpers van Europa te vinden. Met een kracht van ongeveer 360 kilogram per vierkante centimeter stampt deze installatie stukken schroot samen tot pakken metaal die weer voor de produktie van staal gebruikt worden. In deze bergen schroot bevonden zich heel wat auto-carrosserieën. Wij vroegen ons af: „Wanneer zal die van ons daar zijn bestaan eindigen?”

De lucht werd in toenemende mate verduisterd, en wij kwamen er al snel achter waarom dat was. Onze rondvaartboot voer langs kranen en transportbanden met steenkool. Interessant genoeg schijnen de rusteloos rondvliegende witte zeemeeuwen weinig nadeel te ondervinden van deze atmosfeer. Niet alleen vinden ze voldoende voedsel in het grijsgroene water van de haven, maar ook weten ze ondanks de beroete atmosfeer hun vest verbazingwekkend schoon te houden.

Oude en nieuwe boten

De haven werd breder en even konden wij een stel duweenheden zien. In het verleden trokken sleepboten aken achter zich aan, maar tegenwoordig zijn er duwboten die soms wel zes grote, aan elkaar gekoppelde aken voortstuwen. Het hele beeld deed ons denken aan een rangeerterrein van de spoorwegen. Deze duwboten hebben twee bemanningen zodat ze dag en nacht in bedrijf kunnen zijn.

Zo hier en daar zagen wij echter ook nog de oudere sleepboten. De bloembakken die de vensterbanken van de stuurhutten opvrolijkten, de was die in de wind hing te wapperen en de met gaas omsloten speelruimte voor de kinderen, herinnerden ons eraan dat het gezinsleven nog niet verdwenen is van de wateren van de haven van Duisburg.

We hadden zelfs de gelegenheid aan boord van een oude radersleepboot te gaan. Dit door stoom aangedreven vaartuig doet nu dienst als een drijvend scheepvaartmuseum. Het is 75 meter lang en heeft twee zwarte schoorstenen die bijna negen meter omhoog torenen. De omvangrijke raderkasten die ongeveer midscheeps buiten boord steken, maakten duidelijk dat wij ons aan boord van een werkelijk antiek schip bevonden. Binnen waren vele voorwerpen van historische waarde tentoongesteld, waaronder modellen van oude schepen, wetten die vroeger het verkeer op de rivieren regelden en zelfs een nagemaakt oud Romeins houten anker.

Bent u van plan nog eens een bezoek aan Duitsland te brengen? Als u in de buurt van Duisburg komt, dan zult u het zeker de moeite waard vinden om net als wij een rondvaart te maken door Europa’s grootste binnenhaven.