Hoe ik mijn ’ten ondergang gedoemde’ huis redde
’WAAROM een huis kopen waarvan iedereen weet dat het ten ondergang gedoemd is?’ Dat schijnt de opvatting te zijn geweest van mijn buren. En vanuit hun standpunt bezien, terecht, want het huis dat ik kocht lag hoog op een steile oever, helemaal aan de rand van het Michiganmeer.
En dan te weten dat het water van het Michiganmeer net als dat van zijn „buren”, de andere grote Amerikaanse meren, al verscheidene jaren aan het stijgen is. Met het gevolg dat een aantal huizen door de uithollende werking van het water „ondermijnd” is, dat ze de oever zijn afgegleden en daardoor geheel zijn verwoest. Mijn nieuwe huis werd beschouwd als een prima kandidaat voor precies zo’n duik.
Hoe proberen de meeste huiseigenaren hier de erosie een halt toe te roepen? Wel, zij beginnen een „gevecht tegen de golven”, wat vaak een erg frustrerende en dure bezigheid is. De gewone verdediging is een oeverbescherming maken, hetzij net aan de oever of ongeveer een meter in het water. Enkelen van mijn buren hebben daar duizenden dollars aan besteed, enkel om ze in de golven verloren te zien gaan.
Verschillende soorten van oeverbescherming
Ik had de verschillende typen oeverbescherming bestudeerd. Gewoonlijk worden ze gemaakt van hout, stalen platen of gewapend beton. Maar ik ontdekte al gauw dat elk zijn nadelen heeft. Een houten beschoeiing is goedkoop en gemakkelijk aan te brengen, maar zal uiteindelijk vervangen moeten worden, omdat ze niet de hevige stormen kan weerstaan die op de Grote Meren voorkomen.
Voor het aanbrengen van staalplaten is een hijskraan nodig om de platen op te hijsen en in goede positie te houden terwijl ze in het zand worden gedreven. Soms kan deze installatie niet tot aan de oever worden gebracht, zodat alles op een boot over het water aangevoerd moet worden. Dat dat heel wat kost, is wel duidelijk!
Het derde type, een aaneengesloten muur van gewapend beton, schijnt het minst wenselijk. De golven beuken deze sneller aan stukken dan de houten of stalen barrières, kennelijk omdat beton niet „meegeeft”. Ik begon al gauw de geweldige kracht te beseffen die een „gewone” golf kan uitoefenen!
Een ander ontwerp
Waarom zetten golven zand af aan de ene kust, zodat er een strand wordt gevormd, terwijl ze van een andere kust zand wegslaan? Het ligt voor de hand dat vele factoren een rol spelen. Maar door de golven te bestuderen begon ik na te denken over het ontwerp dat ik uiteindelijk zou volgen.
Wanneer golven tegen een geleidelijk oplopend strand spatten, kan men een gedeelte van het water in het zand zien wegzinken zodat er minder water over het strand terugloopt. Ook zet iedere golf op deze manier wat zand af en draagt tot de opbouw van het strand bij. Zou er een of andere barrière gemaakt kunnen worden die een nabootsing zou vormen van die schepping van God — een natuurlijk strand? Mijn redenering was dat een waterkering waar golven tegenop zouden kunnen lopen en in zouden kunnen dringen en die de snelheid van het terugkerende water zou vertragen, zou bijdragen tot de opbouw van een strand.
Bovendien voelt men aan de rand van het Michiganmeer de grond „trillen” omdat de golven met grote kracht aankomen. Wij kunnen een dergelijke kracht niet abrupt stoppen, bedacht ik. Zo kwam ik uiteindelijk tot de conclusie dat de fout in het ontwerp van de meeste oeverbeschermingen lag in de hoek die ze ten opzichte van de inkomende golven maken. Ze staan in het algemeen te vertikaal. De golf moet op die manier van het ene moment op het andere volkomen afgeremd worden. Het is het oude liedje van de onweerstaanbare kracht die al gauw de tegenstand van het niet-zo-onbeweeglijke voorwerp verzwakt!
Men zou kunnen denken dat de oplossing dan gelegen is in een waterkering die geen enkele zwakke plek vertoont. Maar er is nog een probleem dat eigen is aan een vertikale wand.
Automatisch hoopt zich namelijk zand op achter de wand omdat immers de golven eroverheen spoelen en zand meevoeren. En wanneer de golven tegen de voorkant van de wand slaan, geeft dat achter de wand een trilling waardoor de grond beklinkt. Deze grond zal vaster en vaster worden en daardoor de wand doen overhellen naar het water.
En wanneer eenmaal een oeverbescherming overhelt, dan is Leiden in last. De nieuwe hoek geeft het ertegenslaande water een grotere naar beneden gerichte turbulentie, die in een snel tempo het zand aan de kant van het meer wegvreet. Zo ontstaat achter de wand steeds meer druk en ervoor steeds minder steun. Spoedig valt de wand voorover in de greppel die de golven ervoor hebben uitgehold.
Met al deze nadelen die aan een vertikale wand verbonden zijn, en mijn waarnemingen met betrekking tot een natuurlijk strand, kwam ik tot de conclusie dat wat ik ook zou aanbrengen, het achterover moest hellen — naar de oever toe. De golven zouden dan geleidelijk afgewend worden. En ijsschotsen en alles wat de golven verder zouden meevoeren, zouden tegen mijn waterkering omhoogkruipen, en er niet loodrecht tegenaan rammen.
Maar hoe een betaalbare waterkering gemaakt die naar de oever zou overhellen en daarbij de golven de mogelijkheid zou bieden er aan de bovenkant in te dringen?
De bouw van mijn „huisbewaarder”
Uiteindelijk besloot ik tot een oeverbescherming van niet met elkaar verbonden betonnen platen over te gaan. Als iedere plaat op zichzelf zou staan, zou hij kunnen bewegen of meegeven zonder spanning op de andere uit te oefenen. Natuurlijk zou de grootte van dergelijke platen afhangen van de behoefte, maar ik maakte bekistingen voor platen van ongeveer 25 centimeter dik, 45 centimeter breed en 2,5 meter lang en versterkte iedere plaat met drie stalen staven over de volle lengte.
Toen gebruikte ik een centrifugaalpomp die een grote hoeveelheid water kan verwerken (bijna 400 liter per minuut) om in het zand een gat uit te spoelen dat groot genoeg was om een plaat in te laten zakken. Ik liet ze zo diep in de grond zakken dat ze nog maar 45 centimeter boven het zand uitstaken, en liet ook iedere plaat ongeveer vijfendertig graden uit het lood hellen, naar de oever toe.
Nu was er ogenblikkelijk aan de landzijde van de platen iets nodig. Het moest zwaar genoeg zijn om voortdurend overspoelend water te weerstaan en toch moest het water erdoorheen kunnen sijpelen. Ik bevond dat granietstenen daarvoor het beste geschikt waren vanwege hun hoge gewicht in verhouding tot hun grootte. Dus haalde ik tot een meter onder de bovenkant van de betonnen platen het zand weg en vulde die holte op met stenen.
Zoals uit de schets is op te maken, bestaat de werkwijze erin om van kleine stenen onderin geleidelijk over te gaan op grotere keien bij de bovenkant van de platen. De zware stenen bovenaan worden bij storm niet door het water in beweging gebracht en de kleinere stenen eronder zorgen ervoor dat bij overspattend water en zware regens de grond niet tussen de stenen wegspoelt. Het is ook verstandig om een laag grind aan te brengen over het zand op de bestaande oever.
Een zware proef
Niet lang nadat ik de aanleg had voltooid, werden de Grote Meren door een hevige storm gegeseld. Deze storm deed zelfs een van de grotere schepen op de meren zinken, namelijk de 222 meter lange Edmund Fitzgerald. De hele tijd dat de storm woedde, vroeg ik mij af of mijn barricade het zou houden. Nadien was ik opgetogen toen ik over de gehele lengte geen ernstige schade aan de wand kon bespeuren.
Momenteel heb ik ongeveer 45 meter oeverbescherming en tot dusver voldoet die uitstekend. Ik heb gemerkt dat deze aanpak het strand verder opbouwt zoals ik hoopte, en vooral wanneer de golven recht op de kust lopen.
Het is na twee jaar nog te vroeg om te kunnen zeggen of er op lange termijn problemen zullen optreden. Maar onze „dijk” heeft zijn duurzaamheid bewezen en mijn gezin woont nu in veiligheid. Wij wonen niet langer in een ten ondergang gedoemd huis! — Ingezonden.
[Diagram op blz. 18]
(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)
PLATEN VAN GEWAPEND BETON
meerbodem
45 cm
grint
In grootte afnemend granietgesteente