Radio-amateurs — Hobbyisten die anderen kunnen helpen

„ALSJEBLIEFT, help ons”, smeekt een radio-zendamateur aan de noordkust van Honduras. „Het is verschrikkelijk, onvoorstelbaar wat hier gebeurt!” Orkaan Fifi had zijn land met verwoestende kracht getroffen. „Onbevestigde berichten van radio-amateurs uit het gebied wijzen op een dodental van ongeveer 200”, luidde het eerste nieuwsbericht over de storm in de New York Times.

Opnieuw waren radio-amateurs de eersten gebleken die contact met de buitenwereld hadden kunnen leggen. Het steeds onthullender nieuws over die tragedie in 1974 bracht de wereld nog dagen daarna in beroering. En radio-amateurs speelden zoals altijd een nuttige rol bij het doorgeven van informatie en berichten van overlevenden aan angstige familieleden elders.

Duizenden voorbeelden getuigen van de waardevolle hulp die radio-amateurs in tijden van nood of nationale rampspoed kunnen bieden, wanneer hun uitrusting vaak nog het enige resterende middel vormt om met de buitenwereld in contact te treden. Vaak ook staan zij klaar om assistentie te verlenen bij medische noodgevallen. Onlangs waren tien verschillende amateurs in zeker 3 landen betrokken bij de opsporing en bezorging van een zeldzaam antibioticum voor een klein Ecuadoriaans meisje dat in levensgevaar verkeerde.

Wat zijn het voor mensen?

Tot de meer dan 750.000 personen over de gehele wereld die zich met amateur-zenden bezighouden omdat ze het zo’n boeiende en leerzame hobby vinden, behoren op zijn minst één Amerikaanse senator, een bekende conferencier, een astronaut en een koning in het Midden-Oosten. Sommige amateurs hebben een technische achtergrond, maar verreweg de meesten van hen zijn gemiddelde mannen, vrouwen en zelfs kinderen, van alle rangen en standen, sommigen nog geen acht jaar oud, anderen al dik in de tachtig. Wat ze echter allen gemeen hebben, is een fascinerende belangstelling voor communicatie — voor de mogelijkheid met vrienden of volslagen vreemden aan de andere kant van de stad of de andere kant van de wereld te kunnen praten — met een uitrusting waar alleen zij het zeggenschap over hebben.

Eén enthousiasteling vergeleek het bezit van een amateurzender met „het bezit van een uitnodiging voor de grootste party ter wereld”. „Men weet nooit”, aldus zijn woorden, „wie nu weer ’op zal nemen’, waar hij zich zal bevinden of wat hij zal gaan zeggen.” Amateurs kunnen dan ook veel leren over de levenswijze van mensen in verafgelegen landen. En dat wordt nog vergemakkelijkt door het feit dat de meeste radio-amateurs wel enig Engels kennen, ongeacht waar zij wonen.

Velen hebben vrienden over de hele wereld en staan daar geregeld mee in contact, ook al hebben ze hen misschien nog nooit persoonlijk ontmoet. Eén vertelde hoe hij geregeld verbinding heeft met ’een jongedame in Houston, en daarna met een bejaarde man in New York die pas zijn vrouw heeft verloren en die niet veel meer slaapt maar bijna dag en nacht aan zijn installatie zit gekluisterd. Radio-amateurs zijn nog bijna de enige vrienden die hij momenteel heeft’. De in het algemeen warme, vriendelijke en behulpzame sfeer die er in de ether heerst, kan op die manier een werkelijke steun voor bejaarde en gehandicapte amateurs zijn, die zo in staat zijn de wereld te bezoeken zonder hun stoel te verlaten.

Hoe het begon

Voor het begin van alles moeten we teruggaan naar 1895, het jaar waarin de man Marconi voor het eerst bewees dat via „draadloze telegrafie”, zoals men het toen noemde, boodschappen konden worden overgebracht. Daarna duurde het niet lang of radio-enthousiasten met een technische knobbel leerden eenvoudige zelfbouwontvangers en -zenders te maken. Zo deed omstreeks de eeuwwisseling het radio-amateurisme zijn intrede.

Spoedig waren er tal van zenders in de lucht, regeringszenders, commerciële zenders en natuurlijk de amateurzenders, bij honderden. Regels en bepalingen waren nodig om storing van elkaar te voorkomen. In Nederland en België en in de meeste andere landen is het thans vereist dat iedere amateur een machtiging bezit, terwijl ook de frequentiebanden die zij kunnen gebruiken, specifiek zijn bepaald.

Alle amateurs krijgen tevens „roepletters” toegewezen, bijvoorbeeld „WA2RIK”. De letter „W” of „K” duidt op een zender in Amerika, „J” is een amateur in Japan, „F” één in Frankrijk, enzovoort. Het getal „2” vertegenwoordigt in dit geval een van de tien amateurzones in de V.S., New York en New Jersey. Een zendamateur weet dus meestal hoever zijn bereik is wanneer hij de roepletters van een andere zender hoort.

Beginners kunnen in de regel zonder grote technische kennis een vergunning verkrijgen. Wel is een examen vereist, in de V.S. bestaande uit een morse-toets, waarbij men ten minste vijf woorden per minuut in morse moet kunnen doorseinen en een eenvoudig schriftelijk examen naar tevredenheid moet afleggen, waarna men een aspirant-vergunning krijgt om alleen in morse te zenden totdat men genoeg ervaring heeft om in aanmerking te komen voor een uitgebreidere machtiging, waarbij ook stemoverdracht wordt toegestaan.

Uitrusting

Is er een dure en uitgebreide uitrusting nodig om van het zenden en ontvangen te genieten? Wel, oorspronkelijk was alle amateur-uitrusting „eigen bouw”, eigen maaksel van de hobbyist, en ook vandaag de dag worden nog veel installaties volledig zelf of met behulp van een bouwpakket in elkaar gezet.

Hoe goed een ontvanger en zender echter ook mogen zijn, een goede antenne is in het algemeen nog veel belangrijker. Sommige amateurs hebben dank zij een goede antenne met stations over de hele wereld kunnen spreken, terwijl het zendvermogen van hun apparatuur niet hoger lag dan 10 watt — nauwelijks sterk genoeg om een lamp van 60 watt aan het gloeien te krijgen! En dan te bedenken dat veel „gewone” radiostations zenden met een vermogen van in de 5000 tot 50.000 watt.

De verbindingen zijn ook sterk afhankelijk van de atmosferische omstandigheden. Omdat radiogolven door de ionosfeer (die zich op ongeveer 50 tot 400 kilometer boven het aardoppervlak bevindt) worden teruggekaatst, kunnen ze veel verder reizen dan een rechtdoorgaand signaal. Ze kunnen zo de hele aarde omcirkelen. Maar atmosferische veranderingen, zonnevlekactiviteit en zelfs het noorderlicht kunnen van invloed zijn op de kwaliteit van uitzending en ontvangst.

De bediening

Maar nu zit u voor het paneel van uw zend- en ontvanginstallatie, en wat nu? Wilt u zo maar met iemand praten, het geeft niet waar, stem dan af op een veelgebruikte amateurfrequentie-band. Zeg dan „CQ, CQ” diverse malen in de microfoon, gevolgd door de roepletters van uw station en luister dan. „CQ” is een van de talloze afkortingen die radio-amateurs gebruiken, en betekent dat de oproeper graag met iemand zou praten. Na deze oproep drie- of viermaal herhaald te hebben, hoort u wellicht een ander station antwoorden; interessant is dan om te vernemen tot hoever uw signaal heeft gereikt: 1500 of 3000 kilometer, een ander werelddeel wellicht.

Aan de andere kant is het ook mogelijk dat u graag aan iemand specifiek een boodschap wil overbrengen — zeg, een vriend in Italië. Eerst draait u dan uw antenne in die richting, dan stemt u uw ontvanger af op de speciale amateurband om te horen of er stations uit die omgeving schijnen door te komen. Is dat niet het geval, probeer het dan nog eens op een ander moment van de dag. Maar hoort u roepletters uit de streek komen die u wenst te bereiken, dan kunt u twee- of driemaal „CQ” roepen, gevolgd door de gewenste streek, bijvoorbeeld: „CQ Rome.”

Blijft het zo dat u geen antwoord krijgt, dan kunt u ook afstemmen op de frequentie van een van de internationale amateur-„verbindingsnetten” die op diverse tijdstippen van de dag werkzaam zijn en vaak van groot nut zijn om verre verbindingen, vooral over de grens, tot stand te brengen. Een bepaalde amateur biedt dan vrijwillig zijn diensten aan als tussenstation, zodat elke amateur die een boodschap door wil geven, met hem contact kan opnemen.

Hulpaspecten

Veel amateurs beschikken over de mogelijkheid hun apparatuur op legale wijze op het plaatselijke telefoonnet aan te sluiten. Hierdoor is het dikwijls mogelijk met vrienden en familieleden in verre landen te spreken ook al zijn die zelf geen radio-amateurs. Met zendelingen ver van huis wordt op die manier veelvuldig contact opgenomen, tegen de kosten van een lokaal telefoongesprek.

Toen orkaan Fifi Honduras trof, trad de waarde van dit systeem duidelijk aan het licht. Een radio-amateur die werkzaam is op het hoofdbureau van het Wachttorengenootschap in Brooklyn (New York), was via een telefoonaansluiting van een radio-amateur in Tegucigalpa in staat contact op te nemen met het bijkantoor in Honduras. Binnen slechts één of twee dagen na de ramp kon men zo gegevens verkrijgen over de te verlenen hulp, terwijl ook snel werd vernomen dat er naar verluidt geen doden waren gevallen onder de 2500 Getuigen van Jehovah in Honduras.

Dikwijls is er via de ether ook snel andere informatie te verkrijgen. Op een zondagavond was een groepje radio-amateurs met elkaar in contact, toen er vanuit Colombia (Zuid-Amerika) één vroeg naar informatie omtrent de bouw van luidsprekerzuilen voor een komende christelijke vergadering. Een amateur in Texas belde toen een persoon op die ervaring had op dat terrein en wiens inlichtingen onmiddellijk konden worden doorgeseind naar Colombia.

Tot de vele amateur-verbindingsnetten die er over de gehele wereld bestaan, behoort nu ook een groep van bijna 600 Jehovah’s Getuigen in meer dan 30 landen en eilanden, die geregeld met elkaar contact opnemen, ervaringen uitwisselen en boodschappen doorgeven naar andere landen. Het bijgaande schema laat de tijden en frequenties zien die het vaakst door deze „JW rendez-vous”-groep worden benut.

Evenwichtig beoefend, zonder dat er inbreuk op andere verplichtingen wordt gemaakt, kan amateur-zenden dus inderdaad een lonende hobby zijn waarmee men zowel kennis als ervaring opdoet, terwijl het bovendien in tijden van nood en voor personen die met geliefden ver weg willen spreken, een bron van werkelijke aanmoediging en hulp is. — Ingezonden.

[Tabel op blz. 7]

(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)

SCHEMA VAN HET „JW RENDEZ-VOUS”-VERBINDINGSNET

Nederlandse tijd frequentie

maandag (Engels) 7.00 n.m. 3660 Mhz

maandag (Engels/Duits) 9.00 n.m. 3745 Mhz