Waarom uw kind geen borstvoeding geven?

ALS moeder van vier kinderen heb ik bemerkt dat een kind voeden, meer inhoudt dan erop toezien dat het voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt. Het voeden draagt bij tot een liefdevolle relatie tussen moeder en kind. Een baby heeft er behoefte aan dat zijn moeder hem dicht tegen zich aan houdt, dat hij de warmte voelt van haar huid, het ritmische kloppen hoort van haar hart en haar zacht tegen zich hoort praten. Wat is dan beter dan een kind aan de borst te houden en zelf te voeden?

Thans is dat echter in veel samenlevingen een ongewoon verschijnsel geworden. Maar waarom? Waarom zijn zo weinig vrouwen thans tot deze voedingsmethode geneigd? En hoe komt het dat veel vrouwen die eraan beginnen, het niet kunnen volhouden? Ik heb zulke vragen zorgvuldig overwogen en wat ik door ervaring en onderzoek heb geleerd, zal voor u wellicht een hulp zijn, vooral wanneer u twijfelt aan uw eigen mogelijkheden wat het zelf voeden van uw kind betreft.

Heb ik voldoende melk?

Heb ik wel voldoende melk? Dat was een probleem dat me erg bezighield en waar ik me zelfs zorgen over maakte, gewoon omdat ik me niet realiseerde dat baby’s wel om meer redenen dan enkel honger huilen. Soms omdat ze een natte luier hebben, soms omdat ze last hebben van wat gasophoping in de darmen, of gewoon omdat ze behoefte hebben aan een „knuffel”. Dat is voor hen soms net zo belangrijk als voedsel.

In feite is er geen enkele reden om bang te zijn dat u over te weinig melk beschikt. Wat is namelijk het geval? De melkproduktie werkt eenvoudig op basis van een vraag-en-aanbodprincipe. Hoe meer uw baby drinkt, hoe groter de melkafgifte is waartoe uw borsten worden gestimuleerd. Zelfs wanneer u een tweeling bezit, zullen de melkklieren door de zuigstimulatie van twee hongerige monden tot voldoende produktie voor beiden worden aangezet. Waar we over spreken, is werkelijk een fantastisch evenwichtig vraag-en-aanbodsysteem, ontworpen door een alwijze Schepper.

Eén verschijnsel waaruit blijkt dat uw kind genoeg te eten krijgt, zijn veelvuldig natte luiers. Hij moet eerst iets binnenkrijgen om wat kwijt te raken! Ook wanneer hij meestentijds tevreden en gelukkig is en redelijk toeneemt in gewicht, kunt u er zeker van zijn dat hij genoeg te eten krijgt. Een gemiddelde van 450 gram per maand, of 110 tot 190 gram per week is voldoende.

Voedingsschema’s

Misschien is het u wel eens ter ore gekomen dat een baby op basis van een geregeld schema, zeg om de drie uur, gevoed moet worden. Hiervan uitgaande probeerde ik mijn eerste kind op commando van de klok in plaats van zijn hongerige maag te eten te geven. En werd hij hongerig wakker vóór mijn schematijd, dan was ik alweer helemaal radeloos en nerveus. Ik begreep niet waarom hij niet begreep dat het nog geen tijd was om te eten.

Tegen de komst van ons vierde kind was ik echter al tot de conclusie gekomen dat er wat voedingstijden betreft, niet zoiets als een vaste klok bestond. En tot mijn verbazing waren een tevreden baby en een ontspannen moeder het resultaat. Probeer het maar en u zult zien dat het zo is.

Hebt u daarentegen een slaperige baby, dan is het soms wel eens nodig hem voor zijn voeding wakker te maken. Het is niet ongewoon dat een baby wel vijf uur aan één stuk door slaapt, hopelijk ’s nachts. Gebeurt dat echter overdag een paar maal, dan lijkt het raadzaam hem, misschien om de drie uur, voor zijn voeding wakker te maken. Vermoedelijk zal het dan niet lang duren of hij heeft zijn eigen schema.

Vastbeslotenheid vereist

Aangezien maar zo weinig moeders in deze tijd hun kind de borst geven, zijn er ook maar weinig artsen die ervaring met deze voedingsmethode hebben. Zij weten natuurlijk wel dat moedermelk beter is dan koemelk; dat wordt in de medische literatuur wel duidelijk gesteld. Maar omdat flesvoeding zo populair is geworden, zal een arts u misschien borstvoeding ontraden enkel omdat hij zelf met de methode niet bekend is. Wat dan?

Wel, er zijn nog andere doktoren. Praat eens met vrouwen die hun kinderen de borst hebben gegeven en vraag hun naar welke dokter zij gingen, en of die hen werkelijk geholpen heeft. Is dat het geval, ga dan ook eens naar die arts toe en vertel hem over uw wens zelf uw kind te voeden. Maar doe dit al voordat uw kind geboren is. Zoek naar een dokter die u graag mag.

Vindt de bevalling plaats in het ziekenhuis, dan is het belangrijk uw beslissing ook daar duidelijk kenbaar te maken. Waarom? Dr. Jean Mayer, hoogleraar in de voedingswetenschappen aan de Harvard-universiteit, geeft als antwoord: „In door mannen gedomineerde ziekenhuizen wordt borstvoeding officieel ontmoedigd. Tenzij de nieuwe moeder duidelijk te kennen heeft gegeven dat zij haar kind de borst wil geven, zal ze . . . een hormooninjectie krijgen om ’op te drogen’.” Maar ook wanneer er reeds met dat doel injecties zijn gegeven, kan door de zuigstimulatie van het kind nog een goede melkproduktie op gang komen.

Bepaalde ziekenhuizen zullen er geen bezwaar tegen hebben dat u uw kind tijdens uw verblijf in het ziekenhuis bij u houdt. Is zo’n regeling niet mogelijk, vraag dan of uw kind op zijn minst om de drie uur of telkens wanneer hij hongerig is, bij u mag, en dan niet alleen overdag maar ook ’s nachts. En vraag dan ook of men geen extra flesvoedingen wil geven, want dat zal zijn eetlust alleen maar bederven en een nadelige invloed op uw melkproduktie hebben.

Sommige artsen laten hun patiënten al op de bevallingstafel hun pasgeboren kind de borst geven. En dat is een aan te bevelen gewoonte, omdat het zuigen van de pasgeborene niet alleen de melkproduktie stimuleert, maar ook de samentrekking van de baarmoederwand, en daarmee bijdraagt tot het stelpen van eventuele bloedingen.

Ontstaat er een medisch probleem met betrekking tot de borstvoeding van uw kleine, doordring uw arts er dan goed van dat u door wilt gaan met borstvoeding. Dat zal voor hem een teken zijn dat u voldoende gemotiveerd bent om obstakels te overwinnen. Is er een bepaalde medische reden waarom de dokter erop aandringt dat u met borstvoeding stopt, doe dan het voorstel er tijdelijk mee op te houden. Ondertussen kunt u uw melkproduktie op gang houden door uw borsten te kolven zolang de baby andere voeding krijgt. En wanneer dan later de situatie weer is verbeterd, kunt u op de oude voet verder gaan.

Vastbeslotenheid met betrekking tot borstvoeding brengt zonder meer beloningen met zich. Zo blijkt bijvoorbeeld dat onder vrouwen die hun kinderen de borst hebben gegeven, gevallen van borstkanker veel minder voorkomen. En bent u nerveus dan zal de periodieke voedingsperiode met zijn „verplichte” rust voor u een weldadige ontspanning zijn. Zelf voeden stimuleert bovendien de produktie van hormonen die een kalmerende invloed uitoefenen. En ook met het oog op de moeilijke tijd waarin we leven, waarin rampen van allerlei aard dreigen, kan men zichzelf afvragen: „Zou mijn kind een moeilijke periode met noodrantsoenen door kunnen komen zonder borstvoeding?”

Een woord voor echtgenoten. Aangezien uw mening omtrent de voeding van uw kind voor uw vrouw waarschijnlijk zwaarder zal wegen dan van wie maar ook, is het belangrijk haar bij de zelfvoeding van haar kind alle steun te geven die u kunt.

Tepelverzorging

Bepaalde vrouwen krijgen last van pijnlijke tepels, en dit geldt vooral voor vrouwen met rood haar of een lichte huid. Velen zijn daardoor opgehouden met borstvoeding. Een gewenningsprogramma, reeds voor de geboorte van het kind begonnen, kan hier uitkomst bieden.

De eerste suggestie betreft het gebruik van zeep; was de tepels maar heel zelden, zo ooit, met zeep, omdat zeep een uitdrogende werking heeft op de huid en de tepels dan sneller gaan kloven. Om ze soepel te houden wordt aanbevolen ze een dagelijkse knijpbeurt te geven, stevig maar niet zo dat het pijn gaat doen. Herhaal deze oefening één- of tweemaal per dag. En gebruik daarna een olieachtige vloeistof, lanoline bijvoorbeeld, om ze mee in te smeren.

Om de melkgangen te openen en aldus overvulling van de borst te voorkomen — iets wat soms na de geboorte wel voorkomt — wordt aanbevolen ongeveer zes weken vóór de komst van uw baby met de hand reeds te proberen wat colostrum uit uw borsten te persen. Colostrum is de geelachtige vloeistof, de „vóór”-melk, die verschijnt voor de gewone moedermelk.

Om dit te voorschijn te brengen neemt u de borst in de volle hand en plaatst u uw duim boven en uw wijsvinger onder de borst, aan de rand van de donkere tepelhof. Druk nu heel zacht duim en wijsvinger naar elkaar toe, oplettend dat geen van beide in de richting van de tepel glijdt. Draai uw vinger en duim een paar maal rond het tepelgebied ten einde alle melkgangen te bestrijken en te openen. Eerst komt er misschien maar een druppel te voorschijn, als men daar al van mag spreken, maar maak u geen zorgen. Dat vormt er geen enkele aanduiding van hoeveel melk u zult produceren.

Wanhoop ook niet wanneer na de bevalling uw tepels pijnlijk aanvoelen. Ik ontdekte dat blootstelling aan de lucht, zoveel als maar mogelijk is, daartegen een goede remedie vormt. Zorg er dus voor dat uw borsten na het geven van de voeding voldoende tijd krijgen om te drogen, alvorens ze weer te bedekken. Bij mij bleek de aanbrenging van vitamine E op de aangedane plekken, wonderen te verrichten, terwijl anderen lanoline of een AD-zalf aanbevelen.

Bij pijnlijke tepels komt u snel op de gedachte dat minder voeden misschien een oplossing is. Meestal is echter het tegendeel waar. Geef uw kind vaker de borst, zeg om de twee of twee en een half uur. Hierdoor blijven de borsten plezierig leeg en de baby is niet zo hongerig dat hij als een wilde gaat zuigen, hetgeen vaak een oorzaak is van geïrriteerde tepels. Het is bovendien goed bij pijnlijke tepels de voeding tot tien minuten per borst te beperken.

Handhaving van de melkproduktie

Om de melkproduktie op voldoende peil te houden, is het belangrijk uw kind bij elke voeding aan beide borsten te nemen. Had u hem de laatste keer aan uw linkerborst, begin dan de volgende voeding weer aan de linker. Heeft hij die leeg, breng hem dan over naar de rechter. De volgende voeding begint u dan met de rechter. Ik gebruikte een kleine veiligheidsspeld om te onthouden met welke borst ik bij de volgende voeding moest beginnen. Bevestig die aan uw onderkleding.

Wellicht ontdekt u dat uw kind na ongeveer zes weken, en ook wanneer hij ongeveer drie maanden is, zich gulzig gaat gedragen en meer lijkt te willen drinken. Dit betekent alleen maar dat hij groter wordt, en het is zijn manier om uw melkproduktie te laten toenemen. Voed hem wanneer hij wil en na een dag of zo zult u bemerken dat hij weer terug is op zijn geregelde schema.

Wanneer te beginnen met vaste voeding

Het is raadzaam niet al te snel over te gaan op vaste voeding. Uw melk verschaft alles wat uw kind de eerste maanden van zijn leven nodig heeft. Zelfs water hoeft niet apart gegeven te worden; alle benodigde vloeistof wordt via de melk verschaft.

In het algemeen zal de baby u wel laten weten wanneer het tijd wordt hem vast voedsel te geven. Plotseling zal zijn verlangen naar voedsel aanzienlijk stijgen, en wanneer u dan ongeveer vijf dagen lang hebt geprobeerd zijn razende honger met extra voedingen te stillen, zonder dat dit resultaten heeft opgeleverd, dan vertelt de baby u dat hij gereed is voor vast voedsel. Begin met één voedselsoort per keer, en heel langzaam. Ontstaat er dan huiduitslag of een andere allergische reactie, dan weet u onmiddellijk aan welk voedingsmiddel dit te wijten is.

Ik begon onze jongste na vijf maanden vast voedsel te geven. Tot dan toe had ik hem alleen met de borst gevoed, en hij was goed gegroeid. Bovendien bleek dat hij bij het eten al recht kon zitten en de nieuwe ervaring veel beter „aankon” dan jongere baby’s. Het verraste mij ook dat we ondertussen enorm veel geld hadden uitgespaard, omdat we feitelijk automatisch helemaal geen babyvoeding en ook geen flessen of babymelk hadden gekocht! Na vijf maanden nam ik eenvoudig wat voedsel van onze gewone maaltijden en prakte dat voldoende fijn.

Hoe lang doorgaan met borstvoeding?

Betekent dit nu dat wanneer u uw baby vast voedsel gaat geven, u helemaal op moet houden met borstvoeding? Nee, zeker niet! Het vaste voedsel is gewoon een aanvulling op de melkvoeding. Maar wanneer kan men dan stoppen met borstvoeding?

Israëlitische moeders voedden hun kinderen twee en een half tot drie jaar of wel langer. De bijbel onthult dat Abrahams bejaarde vrouw Sara haar zoon Isaäk pas van de borst nam toen hij vijf jaar oud was. Van andere vrouwen zijn nog langere periodes bekend. In Saturday Review of the Sciences van mei 1973 stond:

„De vroege Indianen geloofden dat hoe langer een kind borstmelk ontving, des te langer het zou leven. Het was daarom niet ongewoon dat kinderen tot acht of negen jaar gezoogd werden. Nog maar 40 jaar geleden gaven ook Chinese en Japanse moeders hun kinderen tot hun 5e of 6e jaar de borst.”

Nu denkt u misschien: „Wie wil een kind zolang de borst geven? Men zou denken dat ik niet helemaal normaal was.” En het is waar, de tijden zijn veranderd. Maar misschien zouden we ons toch kunnen afvragen of onze kinderen er geen voordeel van zouden trekken wanneer ze langer borstvoeding ontvingen dan de huidige maatschappij voorschrijft. Het is momenteel ook niet vreemd een kleuter nog met een zuigfles te zien lopen; waarom zou het dan zo vreemd zijn nog minstens een jaar of langer door te gaan met borstvoeding? In het boek Touching verklaart A. Montagu:

„De voordelen van borstvoeding tijdens het eerste levensjaar voor de daaropvolgende ontwikkeling en de volwassenheid zijn door een aantal onderzoekers aangetoond. Alles duidt erop dat een kind minstens twaalf maanden de borst moet krijgen, en dat daar slechts mee opgehouden moet worden wanneer het kind er rijp voor is, geleidelijk aan, waarbij vast voedsel — waarmee na zes maanden kan worden begonnen — als vervanging voor de borstvoeding gaat dienen. De moeder zal in het algemeen zelf wel aanvoelen wanneer het kind klaar is om van de borst genomen te worden.”

Onze jongste heb ik tot een flink eind in zijn kleutertijd de borst gegeven, terwijl hij langzamerhand de trekken van een baby wegdeed en een kleine jongen werd.

Ik zal beslist altijd blijven terugzien naar die tijd in mijn leven en mijn Schepper, Jehovah God, danken voor de gave die hij aan zogende moeders heeft gegeven — deze wonderbare relatie die ik met mijn kinderen heb gehad. — Ingezonden.