Wanneer een schimmel zijn intrek bij u neemt

NAAR vele gasten wordt met verlangen uitgezien, maar tot die groep behoor ik niet. In tegenstelling tot de meeste bezoekers, die er wel voor zorgen ergens niet langer te blijven dan gewenst wordt, heb ik de akelige eigenschap me bij bepaalde personen hardnekkig op te houden en me slechts met geweld te laten verwijderen. Tot de meest waarschijnlijke plaatsen waar ik mij in zo’n geval zal vestigen, behoren de voeten — en dan vooral de ruimten tussen de tenen — de hoofdhuid, de baardstreek en de liesstreek.

Wie ben ik? Een schimmel. En de problemen die ik veroorzaak, hebben al heel wat bijnamen gekregen — waarvan zwemmerseczeem, tenenschimmel, baardschurft en ringworm wel de meest bekende zijn.

In feite behoor ik tot een grote familie van levende organismen in het plantenrijk die als de zwammen bekendstaan en waarvan vele leden bijzonder nuttig voor de mens zijn. Tot deze nuttige „neven” van mij behoren de door koks en lekkerbekken zo gewaardeerde eetbare paddestoelen, alsook bakkersgist en brouwersgist. Andere familieleden verzorgen de produktie van Bluefort- en Roquefort-kaas.

En erg belangrijk is natuurlijk ook de rol die enkele van mijn familieleden spelen op het gebied van de antibiotica. Wie heeft nog nooit gehoord van al het goede dat met penicilline is bereikt, waardoor longontsteking en andere ziekten lang niet meer zoveel dodelijke slachtoffers eisen als vroeger? Maar wat mezelf betreft, ook al zoek ik nog zo het gezelschap van mensen, mijn aanwezigheid schijnt op de een of andere manier niet op prijs te worden gesteld.

Wij van de zwammenfamilie verschillen van gewone planten in dit opzicht dat we geen bladgroen bevatten. Daardoor zijn we in tegenstelling tot de meeste planten niet in staat ons eigen voedsel uit aarde en zonlicht te vervaardigen. In plaats daarvan blijven we in leven door ons te voeden met organisch materiaal. De meeste van ons voeden zich met levend organisch materiaal, vandaar dat we ook wel parasieten worden genoemd, maar sommige van ons zijn ook tevreden met dood organisch materiaal. Waarschijnlijk hebt u ons wel eens zien groeien op oud brood of kaas, of als meeldauw in vochtige kasten, of als „brand” of „roest” op maïs of tarwe.

Het beste voelen we ons thuis in warme, vochtige streken, zoals Florida, Hawaii, de Stille Oceaan en soortgelijke tropische gebieden. Maar sommige van ons gedijen ook best in gematigder streken, vooral tijdens de hete zomermaanden, wanneer bij inspannende activiteit op bijvoorbeeld sportgebied het lichaam tot extra vochtafscheiding wordt gestimuleerd en de huidplooien doordrenkt raken met vocht, de huid week wordt en er aldus een goede voedingsbodem voor ons wordt geschapen.

We kunnen bijna overal groeien, in zand, op andere bodems, mits we maar over voldoende voedingsstoffen beschikken; en wanneer u barrevoets over het strand of in een zwembad loopt, nodigt u ons als het ware zelf uit onze intrek bij u te nemen. Hetzelfde gebeurt wanneer u kleding aantrekt die daarvoor gedragen is door iemand bij wie wij reeds woonden.

Hoewel we meestal weinig meer zijn dan een irriterende plaag, is het in verband met sommige van ons toch oppassen geblazen. Soms dwingen we mensen het bed te houden, terwijl we ook enkele zeer kwaadaardige leden bezitten, die zich een enkele keer zelfs schuldig hebben gemaakt aan de dood van hun gastheer.a

Voorkomen en verdrijven

Waarschijnlijk bent u nu gaan denken dat tegen ons geen kruid gewassen is. Maar wanhoop niet. Het zal u wellicht verbazen te vernemen dat ongeveer 75 percent van de wereldbevolking met een aangeboren immuniteit tegen ons ter wereld komt, zodat we er ondanks alle moeite die we doen, niet in slagen als gasten bij hen binnen te dringen. Vanwege deze immuniteit is het niet vreemd wanneer een huisvader last heeft van zwemmerseczeem aan zijn voeten, terwijl de andere leden van zijn gezin er geen enkele hinder van ondervinden. Zij die zonder deze immuniteit worden geboren, kunnen ons vaak onbewust toegang verschaffen. Maar voor deze gevoelige personen heb ik goede raad.

Zoals ik reeds eerder stelde, u nodigt ons vaak gewoon uit. Dat is te vermijden door niet barrevoets openbare gelegenheden zoals zwembaden te betreden; draag sandalen bij het gebruik van gemeenschappelijke douches, alsook wanneer u daarheen gaat of daarvandaan komt. Hebt u geen sandalen? Gebruik dan een handdoek op de vloer. Draag als het even kan, geen kleding van anderen. Verminder voettranspiratie door sokken van kunstvezel te vervangen door sokken van wol of katoen. Verminder transpiratie in de liesstreek door het dragen van een korte, ruimzittende onderbroek, liefst van katoen in plaats van nylon. Droog na een bad alle vochtige plekken van het lichaam goed af, vooral tussen de vingers en de tenen en de huidplooien. Wanneer u last hebt van zwaar transpirerende voeten, gebruik dan ’s morgens voetpoeder, of op andere vochtige plekken babypoeder, maar dan wel poeder zonder enige vorm van zetmeel. Draag geen nauwsluitend ondergoed en bekrab geen aangetaste plekken; de kans is dan groot dat u de infectie naar andere delen van het lichaam overbrengt.

Bij infectie van een onderarm is het wellicht nuttig de aangetaste plek wekelijks te scheren. Bij zowel voorkomen als genezen, is echter het voornaamste de huid SCHOON en DROOG te houden. Wij schimmels kunnen slechts gedijen op een vochtige huid.

In deze moderne tijd zijn er heel wat middelen voorhanden om ons te beperken en te verdrijven. Enkele van deze produkten worden vervaardigd van niet-irriterende vetzuren, die in de vorm van vloeistof, zalf of poeder in de handel worden gebracht. Een eenvoudig huismiddeltje dat bij sommigen heel goed blijkt te werken, is een eetlepel borax-poeder in een liter water om de handen en voeten te weken. Het zal tevens nuttig zijn sokken en ondergoed te weken in een oplossing van één kop borax op een emmer water, terwijl ook om de zoveel weken een kop borax in uw waswater waarschijnlijk een effectieve maatregel zal blijken om onze terugkeer te voorkomen.

Hang, wanneer u van ons af wilt komen, uw ondergoed ook nooit in een vochtige kamer te drogen. Laat uw onderkleding met het kruis naar buiten gekeerd in de zon drogen. Draai ook zwemkleding binnenste buiten voordat u deze ophangt om te drogen.

Mocht u er ondanks al deze inspanningen en voorzorgsmaatregelen niet in slagen ons kwijt te raken, dan bevelen we u deskundige hulp aan. Niettemin blijven ook voor artsen schimmelinfecties een moeilijke zaak; ’ze zijn een uitdaging voor de vindingrijkheid van de geneesheer’, zo stelde een arts het. Aangezien bepaalde familieleden van mij veel moeilijker te verdrijven zijn dan andere, zal uw dokter waarschijnlijk diverse middelen moeten proberen voordat hij een werkzaam medicijn gevonden heeft. Misschien zult u zelfs drie tot zes maanden lang medicijnen moeten innemen, terwijl bovendien na ogenschijnlijke genezing de behandeling meestal nog een tijdlang wordt voortgezet, omdat wij ons namelijk rustig onder de huidcellen kunnen schuilhouden tot zich een nieuwe gelegenheid voordoet om ons te vermenigvuldigen en de ziekte opnieuw te doen uitbreken. Maar met alle hulp die u ter beschikking staat, hoeft u niet te wanhopen. Met volharding zult u ons kunnen verdrijven!

[Voetnoten]