Kinderen leren onzelfzuchtig te zijn

„JASPER wil je me even helpen dit speelgoed van je zusje te maken?” vraagt een moeder aan haar jonge zoon. Nodigt u uw kinderen ook uit om karweitjes te doen die anderen in het gezin tot voordeel strekken?

Natuurlijk is het niet gemakkelijk kinderen in een onzelfzuchtige richting te stuwen. We worden nu eenmaal zelfzuchtig geboren. Een pasgeboren baby wil wat hij wil wanneer hij het wil. En hij duldt geen uitstel, getuige zijn soms onbeheerste gekrijs om aandacht.

Wanneer een kind echter wordt omringd door liefdevolle zorg en aandacht van de ouders, gaat het ook notitie van anderen nemen. Geleidelijk aan verdwijnen de zelfzuchtige neigingen. Onnodig te zeggen dat dit van de zijde van de ouders veel tijd en moeite vergt. Maar zij die volharden, zullen na verloop van tijd resultaten zien.

De rol van het ouderlijk voorbeeld

Of ouders dit nu leuk vinden of niet, hun kinderen gaan hen navolgen. Het is dus belangrijk dat ouders wat onzelfzuchtigheid betreft een goed voorbeeld stellen. Eén vader merkte op: „Onze zoon van tien heeft ons vanaf het moment dat hij klein was, dingen aan anderen zien geven. En als we nu aan mensen in nood hulp bieden, vraagt hij uit zichzelf of hij mee mag doen. We zien hem nu kleine dingen voor anderen doen zonder dat we hem daartoe hebben aangezet, hetgeen voor ons een aanwijzing vormt dat hij het niet alleen doet om ons een plezier te doen.”

Zijn vrouw voegde hieraan toe: „Als mannen zich edelmoedig gedragen ten aanzien van hun vrouw, dan merkt een kind dit op en zal het ook dingen voor zijn moeder willen doen, net zoals zijn vader dit doet. Ik weet dat dat met onze zoon zo is.”

Deze moeder had ook een interessante opmerking over de uitwerking die de houding van ouders ten aanzien van materiële bezittingen op kinderen heeft. „Onze zoon”, zo vertelde zij, „hoort ons nooit over geld argumenteren of ons zeggen: ’We kunnen dit of dat niet betalen.’ Niet dat we financieel zo draagkrachtig zijn, integendeel. Maar we maken er ons geen zorgen over. En vanwege dat feit voelt hij zich geborgen. We hebben opgemerkt dat in huizen waar de ouders constant over geld praten, de kinderen zelfzuchtiger geneigd zijn en zij op hun beurt onder elkaar over onbenullige zaken kibbelen.”

Het is al vaak waargenomen dat een kind dat zelfzuchtig is, meestal te weinig aandacht in plaats van te veel aandacht van zijn ouders ontvangt. Wanneer een kind voor hulp op zijn ouders kan terugvallen wanneer dat nodig is, zal hij ook zelf in het algemeen een behulpzame houding ontwikkelen. Wanneer een kind door zijn ouders wordt bemind, zal hij ook zelf beminnelijk worden. Ja, hoe een kind van jongs af wordt behandeld, bepaalt grotendeels de basis van zijn gedrag jegens anderen in de toekomst.

Manieren waarop een kind kan worden opgeleid

Het belang van een vroege opleiding kan nauwelijks worden overschat. Als een kind in zijn vroege kinderjaren reeds juist wordt getraind aan anderen te denken, aan anderen te geven en anderen te helpen, dan zal dat meestal een natuurlijke levenswijze voor hem worden.

Onlangs zag men een moeder dit beginsel in de praktijk brengen. Men hoorde haar tegen haar jonge zoontje zeggen: „Zullen we de twee stuivers die je gevonden hebt verdelen, één in jouw spaarvarken en één in het spaarvarken van je zusje?”

„Ja, mam”, was het blije antwoord.

Aldus werd het zaad gezaaid en, indien goed van water voorzien, kan zo iets de basis gaan vormen voor daden van liefde in de toekomst.

Andere ouders onthullen dat zij hun kinderen in besprekingen over gezinsaangelegenheden betrekken. Vader neemt de uiteindelijke beslissing, maar de kinderen zijn vrij om hun verlangens kenbaar te maken en deze worden ook in aanmerking genomen. De vader van een dertienjarige dochter maakte de opmerking dat hij, door zijn kinderen deelgenoot van de gezinsactiviteiten en gezinsbeslissingen te maken, in hen een liefdevolle en onzelfzuchtige geest had zien ontwikkelen. Als voorbeeld haalde hij het volgende aan: „Onlangs ging ik met mijn dochter op stap om schoenen te kopen. Ze zag een paar dat zij mooi vond, maar toen zij hoorde wat de prijs was, zei ze: ’O, pap, zo’n duur paar heb ik niet nodig hoor. Dat goedkopere paar is ook goed.’ Is het nog een wonder dat ik haar geweldig vind?”

Een andere vader legde op soortgelijke wijze uit hoe hij en zijn vrouw hun kinderen trachten te helpen verstandige beslissingen te nemen. „Nu ze nog bij ons zijn”, zo merkte hij op, „kunnen we nog elke zwakke plek in hun denken bespeuren en hen helpen.” Als illustratie hiervan beschreef hij een recente tafeldiscussie met zijn zoon.

„Het onderwerp auto’s kwam ter sprake”, zo herinnerde de vader zich, „en onze oudste jongen, die momenteel gek van auto’s is, zei dat als hij het geld ervoor zou hebben, hij een kleine sportauto zou kopen, en toen noemde hij het merk. Ik herinner me nog dat ik toen zei: ’Een auto hebben is prima, Alvin, maar een kleine sportauto laat niet veel ruimte voor vrouw en kinderen over, is het wel?’

Hij reageerde: ’Wat bedoelt u, „vrouw en kinderen”, pap? Ik ben nog niet eens getrouwd.’

’Dat weet ik, jongen, maar er komt toch een tijd dat je wel rekening met hen zal moeten houden, of niet? Weet je, het is prima om plannen voor de toekomst te maken, maar je moet altijd overwegen hoe jouw plannen anderen zullen hinderen of tot voordeel zullen strekken, denk je ook niet?’

’Tja, ik geloof wel dat u gelijk hebt. Een sportauto heeft niet veel ruimte, maar het zou wel leuk zijn om er een te hebben.’

’En bovendien, jongen, is dat wel een heel dure auto die je wilt aanschaffen. Het is natuurlijk plezierig om in dat leuke karretje rond te toeren, maar ondertussen lijdt je gezin honger. En ik ben er zeker van dat je dat niet zou willen.’

’Natuurlijk niet, pap, dat wil ik niet.’

’Ik weet ook wel dat je dat niet bedoelt. Maar ik weet ook dat jij al heel wat mannen in deze omgeving hebt gezien die dat nu precies wel doen — zij nemen wat ze hebben willen, ten koste van hun gezin.’

Toen dacht hij ongeveer een minuut lang na en zei: ’Ik geloof dat u gelijk hebt, pa. O.K. Ik neem een gezinsauto — dat wil zeggen als het zover is. Maar dat duurt nog wel een tijdje, niet?’

’Ja, zoon, maar datgene waar je nu over denkt, is bepalend voor hetgeen je in de toekomst wilt gaan doen. Het is daarom het beste zelfs nu al volgens juiste banen te denken.’”

Is dat de manier waarop ook u uw kinderen stimuleert aan anderen te denken? Op een natuurlijke, liefdevolle en aangename wijze, onder ontspannen omstandigheden? Uw pogingen hebben dan meer kans van slagen dan wanneer u hen op strenge, belerende toon toespreekt. Ook wanneer u bij uw benadering empathie gebruikt, zullen uw kinderen dit waarderen, ze zullen het waarderen wanneer u hun gevoelens in aanmerking neemt en zullen sneller geneigd zijn uw raad te aanvaarden.

Onzelfzuchtigheid ten aanzien van oud en jong

Er is veel dat men kinderen kan leren voor grootouders en anderen die gevorderd zijn in jaren, te doen. Zij zijn heel goed in de gelegenheid zulke personen, als ze slecht zien, voor te lezen. Zij kunnen hen in de familiespelletjes of gezinsactiviteiten betrekken. Dat deze oudere mensen lichamelijk wat trager zijn geworden, wil niet zeggen dat ze geestelijk afgetakeld zijn.

Zelfs buitenshuis, in het openbaar, kunnen kinderen wat dat betreft worden aangemoedigd oplettend te zijn en indien nodig oudere mensen hun hulp aan te bieden. Moedig hen aan in bussen of treinen hun zitplaats aan oudere mensen af te staan. Kinderen kunnen respect tonen door niet in de rede te vallen wanneer oudere mensen praten, en door niet alleen aan het woord te zijn. Ja, leer kinderen hoe zij van de wijsheid en ervaring die bejaarde mensen vaak bezitten, profijt kunnen trekken, in plaats van oudere mensen slechts node te dulden, zoals in veel delen der wereld gebeurt.

Ouders dienen hun kinderen tevens te stimuleren liefdevolle bezorgdheid voor hun jongere broertjes en zusjes te tonen. Anders zijn zij misschien gebelgd over de hoeveelheid tijd die een nieuw gezinslid van hun moeder opeist. Eén moeder met een zoon van zes jaar, merkte op:

„Vanaf het moment dat ik zwanger was van mijn dochter, noemden we haar altijd bij haar naam, zodat zij voor mijn zoon heel werkelijk werd. En toen ze geboren was, was hij er verlangend naar mij met haar te helpen. Ja, nog jaren later vertelde hij ons hoe blij hij was geweest toen ze geboren was.”

Ouders die hun kinderen bekwaam op de komst van baby weten voor te bereiden, ontdekken dat zij zich nog maar weinig zorgen hoeven te maken. Dit blijkt onder meer uit het onderstaande voorbeeld, gaande over een zevenjarig meisje. Toen haar werd gevraagd hoe ze haar kleine zusje vond, antwoordde zij: „O, ik houd heel erg veel van haar. Ik vind het fijn om haar samen met mammie te verzorgen. Maar als ze huilt, vind ik dat niet leuk. Ik denk dat ze verwend wordt.” En toen haar werd gevraagd wat ze daaraan dacht te doen, antwoordde ze: „Nou, zo gauw ze het kan begrijpen, ga ik met haar praten.”

Het komt vaak voor dat broers en zusters jaloers op elkaar worden of zich wrokkig gaan gedragen. Ouders kunnen echter veel doen om dit probleem tegen te gaan, door geen van hun kinderen voor te trekken en uit te leggen waarom zij dit of dat doen. Een moeder van drie kinderen vertelde:

„Toen de kinderen opgroeiden, toonden de twee jongsten altijd enige wrevel wanneer onze oudste zoon wat extra kleding of geld kreeg. Maar wij legden uit dat hij op zijn leeftijd meer nodig had dan zij. Wij verzekerden hen ervan dat ook zij dezelfde behandeling zouden ontvangen wanneer hun tijd kwam. Nu onze dochter op dezelfde leeftijd is, beseft ze dat dit inderdaad zo is.”

Anderen dienen brengt zegeningen met zich

Een van de grootste geschenken die u uw kinderen kunt geven, is het verlangen anderen te dienen — hun tijd, sympathie en aandacht te geven ten behoeve van hen die dit nodig hebben. Let eens op de woorden van een twaalfjarige jongen die deze les van zijn ouders leerde:

„Een jongen in ons blok verloor onlangs zijn vader en ik vond dat zo erg voor hem. Ik wilde iets doen om hem te helpen en daarom praatte ik er met mijn vader over, en hij zei dat we hem misschien met bepaalde dingen in ons gezin konden laten meedoen. Ik heb hem bij ons thuis uitgenodigd, maar hij schijnt nog niemand om zich heen te willen hebben. Maar ik wil het toch blijven proberen.”

Zijn uw kinderen ook zo bij het welzijn van anderen betrokken? Bekommeren zij zich om hen? Zij zullen zo zijn wanneer ze van u aanmoediging ontvangen.

Stellig ontvangen kinderen die worden aangemoedigd om onzelfzuchtig te zijn, vele zegeningen. Zij voelen zich prettig en veilig. Zij zijn kalmer en evenwichtiger, en beter voorbereid op hun toekomstige rol als man of vrouw, misschien vader of moeder. Tevens gaan zij beseffen dat de woorden van de Heer Jezus Christus werkelijk waar zijn: „Het is gelukkiger te geven dan te ontvangen.” — Hand. 20:35.