Wat valt er te bereiken met hormonen, vitaminen en mineralen?

KAN er een verband bestaan tussen voeding en stoornissen in iemands geest en gemoedsleven? Kunnen geesteszieken verlichting vinden bij voedings- en hormoonpreparaten?

Reeds in de vijfde eeuw voor onze gewone tijdrekening geloofde Hippocrates, „de vader van de geneeskunde” genoemd, dat er tussen slechte voeding en geestelijke gestoordheid inderdaad een verband kon bestaan. En niemand minder dan Sigmund Freud, „de vader van de psychoanalyse”, schreef in zijn laatste jaren: „Ik ben er vast van overtuigd dat op zekere dag al deze stoornissen die wij trachten te begrijpen, met behulp van hormonen of soortgelijke substanties behandeld zullen worden.”

Het gebruik van hormonen

En in recente jaren hebben inderdaad een aantal geesteszieke patiënten baat gehad bij een behandeling met hormonen. Zo ontdekte een psychiater verbonden aan het „Medical College” van New York dat synthetisch vervaardigde geslachtshormonen doeltreffender en „minder traumatisch [gewelddadig]” werkten „dan de elektroshock en sneller dan gewone geneesmiddelen”. Met behulp van hormonen heeft hij bepaalde mannelijke patiënten van depressie genezen en bij anderen een verbetering in hun toestand teweeggebracht. — Washington Star-News, 9 mei 1974.

Een team van biochemici en psychiaters in Worcester, in de Amerikaanse staat Massachusetts, wist met soortgelijke geslachtshormonen zelfs nog treffender resultaten te boeken. Bij 80 percent van hun vrouwelijke patiënten kwam vooruitgang tot stand en dit ondanks het feit dat zij als patiënten slechts die verpleegde vrouwen hadden gekozen „die zonder succes reeds een ’verscheidenheid’ van gewone behandelingen hadden ondergaan, met inbegrip van de shocktherapie, andere antidepressieve medicijnen en psychotherapie”. — The Boston Globe, 30 september 1974.

Voeding

Dat de voeding bij geestesziekten een rol speelt, is reeds lang bekend in het geval van pellagra, een ziekte die wordt veroorzaakt door gebrek aan vitamine B3 (nicotinezuur) en waarvan geestesziekte een van de symptomen is.

Tot degenen die de nadruk leggen op benadering van het geestelijke gezondheidsprobleem vanuit de voedingshoek, behoort G. Watson, een voormalige hoogleraar die nu al zijn tijd wijdt aan psychochemisch onderzoek. In zijn boek Nutrition and Your Mind („Voeding en uw geest”), redeneert hij dat mensen verdeeld kunnen worden in langzame en snelle ’verbranders’ en dat zij hun voedsel dienovereenkomstig moeten aanpassen. Zijn zienswijze is: „Wat je eet, bepaalt je geestestoestand en, in zekere zin, de persoon die je bent.” Watson stelt verder: „Het meeste gestoorde gedrag is te wijten aan een ondervoed brein, een uitgeput zenuwstelsel of een ander lichamelijk probleem dat rechtstreeks verband houdt met een onvolledig functioneren van de stofwisseling.” Hij haalt daarbij het voorbeeld aan van een patiënte die leed aan een extreme vorm van schizofrenie en die hij heeft genezen door ervoor te zorgen dat in haar voeding de noodzakelijke of ontbrekende voedingsstoffen zaten.

Een soortgelijke benadering van geestelijke stoornissen wordt ook toegepast door de meer dan 500 artsen en psychiaters die behoren tot de Amerikaanse Hypoglykemie-Stichting. Zij zijn van oordeel dat een te laag bloedsuikergehalte (hypoglykemie) kan leiden tot depressie, angst, vergeetachtigheid, beving, nachtmerries en zenuwinzinkingen.

De voedingsvoorstanders leggen ook de nadruk op het belang van spoorelementen bij het behandelen van geestesziekten. De waarde van lithium bijvoorbeeld, wordt algemeen erkend. Een biochemicus in Texas ontdekte dat in steden van Texas waar zich een extra hoog gehalte aan lithium in het drinkwater bevond, minder geesteszieken voorkwamen. In overeenstemming hiermee verklaarde Dr. L. Eisenberg, hoogleraar in de psychiatrie aan de medische faculteit van de Harvard-universiteit: „Wij kunnen manisch-depressieve patiënten na hun herstel van een ziekteperiode helpen in goede conditie te blijven door het element lithium als profylacticum [middel ter voorkoming] aan hen toe te dienen.” — World Health; oktober 1974.a

Behalve lithium zijn er nog andere spoorelementen die in bepaalde voedingsmiddelen worden aangetroffen en die met inbegrip van zink, calcium, magnesium, ijzer, koper, kobalt, chroom, selenium en molybdeen, met betrekking tot geestesziekten wellicht een belangrijke rol spelen. Meer en meer psychiaters erkennen trouwens het belang van deze stoffen.

„Orthomoleculaire psychiatrie”

De term „orthomoleculaire psychiatrie” is gelanceerd door de Nobelprijswinnaar Dr. L. Pauling om daarmee een behandeling aan te duiden waarbij de nadruk wordt gelegd op „het belang van de juiste concentraties van de juiste stoffen op de juiste plaats. . . De term is afgeleid van twee grondwoorden — ortho (duidend op dat wat recht, goed en juist is, zoals het ook wordt gebruikt in „orthodox”) en moleculair, dat is afgeleid van het woord „molecuul”.

Pauling verklaart: „Een juiste functionering van de hersenen, zo is bekend, vereist in de hersenen de aanwezigheid van een groot aantal diverse substanties”, die de hersenen via de bloedbaan bereiken. Hij gaat ervan uit dat bij bepaalde geestesziekten het lichaam in gebreke blijft op de juiste wijze gebruik te maken van de vitaminen en spoorelementen die in het voedsel worden aangetroffen. Ter compensatie van deze aangeboren afwijking beveelt hij de toediening aan van grote hoeveelheden vitaminen en/of andere aanpassingen in de voeding. De nadruk ligt op het gebruik van de vitaminen B1, B3, B6, B12, C en H.

Over de betrekkelijke waarde van de „orthomoleculaire psychiatrie” bestaan echter de meest heftige meningsverschillen. Volgens professor C. A. Léon (Ecuador) bijvoorbeeld „bezit men vooralsnog geen overtuigend bewijs van de werking ervan”. In dezelfde zin heeft ook het Amerikaanse Psychiatrische Genootschap een openbare verklaring hierover afgelegd, opmerkend dat de „voorstanders van de megavitamine-therapie opzienbarende, maar vaak ongestaafde beweringen betreffende haar doeltreffendheid hebben gedaan”. En Dr. S. Kety, hoogleraar in de psychiatrie aan de medische faculteit van de Harvard-universiteit, noemt deze benadering „een voorbarige toepassing van onvolledige kennis”.

Dr. D. Hawkins daarentegen, in Manhasset (New York), zegt dat hij 5000 schizofrene patiënten op deze wijze heeft behandeld en dat bij meer dan 4000 verbetering werd geconstateerd. Hij heeft zelfs ontdekt dat door een extra vitaminebehandeling toe te voegen aan de gewone psychotherapie en chemotherapie, hij het herstelcijfer bijna kan verdubbelen, de verblijfsduur in het ziekenhuis tot de helft van de tijd kan verlagen en zelfmoorden volledig kan uitbannen, terwijl dit laatste iets is dat onder schizofrenen bijzonder veel voorkomt.

Dr. A. Hoffer, voorzitter van de Canadese Schizofrenie-Stichting, alsook van haar Amerikaanse tegenhangster, merkt op: „Mijn patiënten denken dat ik een dolle psychiater ben om ze wanneer ze met geestelijke problemen bij me komen naar huis te sturen met een dieet. Maar uiteindelijk komen zij zelf tot de overtuiging dat het belangrijk is.”

Momenteel passen meer dan 300 Amerikaanse psychiaters deze „orthomoleculaire” benadering in hun praktijk toe, en hun aantal neemt nog steeds toe. Zij beweren wel 30.000 patiënten op deze wijze geholpen te hebben. Een belangrijk facet dat hierbij bovendien niet over het hoofd mag worden gezien, is het feit dat deze vorm van behandeling slechts een fractie kost van wat patiënten en hun gezinnen aan andere therapieën kwijt zijn.

Wat te doen

Misschien hebt u zelf of heeft een dierbaar familielid van u te kampen met een geestelijke stoornis. Dan zijn er, zoals we hebben gezien, maatregelen die u kunt nemen om herstel te bevorderen.

Aangezien overmatige spanningen vaak een voorname factor bij geestesziekten vormen, dient u alles te doen wat u kunt om de bron van de spanning die bij u wellicht het probleem veroorzaakt, weg te nemen of te miniseren. Misschien maakt u zich bezorgd over een persoonlijke verhouding, een situatie die te maken heeft met uw huwelijk, of een beslissing die betrekking heeft op uw werk of soortgelijke levensproblemen. Maak dan een eind aan uw besluiteloosheid of doe alles wat u kunt om de kwestie uit uw geest te zetten.

Bij een ernstige geestelijke afwijking bestaat de mogelijkheid van medicijngebruik of zelfs een elektroshock om aan de situatie het hoofd te bieden. Deze vormen van behandeling zijn echter alleen raadzaam onder deskundig toezicht, en als laatste redmiddel. De afgelopen jaren zijn goede resultaten bericht met het gebruik van vitaminen en hormonen. U zult het wellicht nuttig oordelen een onderzoek naar de mogelijkheden hiervan in te stellen.

Wat een geesteszieke persoon echter vooral nodig heeft, is hulp om zijn of haar denken weer te beheersen. Om deze hulp te ontvangen, wenden velen zich tot de psychotherapie, misschien wel de bekendste methode van behandeling. Wat is psychotherapie? Kan het iemand helpen zijn geestelijke evenwicht te herwinnen?

[Voetnoten]