Hoe u de stijgende prijzen de baas kunt blijven

TERWIJL ik het sop van het afwasmiddel van mijn handen spoelde, vroeg ik mijzelf af: „Hoe kom ik rond met al die stijgende prijzen?”

Ik had de vraag al bijna terzijde geschoven met de gedachte: „Dat is iets voor deskundigen en/of laboratoriumonderzoek”, toen het plotseling tot mij doordrong: „Maar ik ben een ’deskundige’.” Bijna vijftig jaar lang, tijdens crisisjaren en wereldconflicten en het wonen op verschillende continenten, heb ik een schat aan ervaring opgedaan in een buitengewoon belangrijk beroep: dat van huisvrouw, en wel in het „laboratorium” van mijn eigen huis.

Zou deze ervaring mij kunnen helpen om aan de uitdaging van de huidige op hol geslagen economie het hoofd te bieden? Zou ik van vroegere fouten evengoed iets kunnen leren als van de successen? Ik besloot mijn ervaringen te rangschikken voor mijn strijd tegen de hoge prijzen. Laat mij u van enkele van die ervaringen deelgenoot maken.

Herinneringen aan lessen uit mijn jeugd

Ik keek neer op het aanrecht. De afwas was klaar en het water weggelopen, maar vanuit de gootsteen staarde mij een dikke laag schuim aan, die niet wilde verdwijnen. Ik herinnerde mij een les uit mijn vroegste kindertijd: Verspil niets. Maar hoe kun je voorkomen dat je een overschot aan zeepsop verliest? Ik dacht aan twee dingen welke mij in het verleden hadden geholpen:

(1) Niet schatten, maar afmeten. Ik had het afgeknipte topje waardoorheen ik het afwasmiddel in de gootsteen kon spuiten, moeten negeren. Afmeten is altijd besparen.

(2) Gebruik zeepsop meerdere malen. In Zuid-Amerika bijvoorbeeld behandelt men eerst een hoop minder vuil wasgoed en daarna het vuilere, waarbij men telkens hetzelfde sop gebruikt. Tenslotte wordt hetzelfde zeepwater nog gebruikt om de vloer te schrobben.

Lijkt u dat een beetje overdreven toe? Het is anders uiterst belangrijk in landen waar zeep en wasmiddelen bijna niet te betalen zijn.

Voedsel is ook iets wat veel mensen verspillen. Mijn grootmoeder placht altijd een versje te zingen dat luidde: „De kruimeltjes die jij niet lust, gooi die niet op de grond; want menig kind dat honger lijdt, stak ze gaarne in zijn mond.”

Een van mijn eerste huishoudelijke karweitjes was, telkens wanneer er gebakken werd, alle beslagresten uit de schaal te schrapen. Er mocht niets in de beslagkom overblijven. Nu besef ik dat ik toen een gedragsregel leerde die ons gezin heeft geholpen om door de grote crisis van de jaren dertig heen te komen. U kunt er nu door geholpen worden de stijgende prijzen de baas te blijven.

Alles tot het laatste opgebruiken

Waarom gebruikt u het voedsel dat u hebt, niet tot het laatste op in plaats van restjes weg te gooien? Op zekere dag hebt u voor het menu bijvoorbeeld gehakt, gebakken aardappels en koolsla (sla van rauwe koolsoorten) nodig. De overgebleven kool kan voor een volgende maaltijd gekookt worden; het resterende gehakt kan, fijngemaakt, met tomaten worden vermengd en voor een pizza, in Spaanse rijst of als een vleessaus over de spaghetti worden gebruikt. Men hoeft dan voor zulke doeleinden geen vlees bij te kopen.

De meeste mensen staan er niet bij stil dat in veel van wat men in de vuilnisbak gooit, het geheim schuilt waardoor de Franse keuken zo wereldberoemd is geworden. Ja, de elegante Franse „cuisine” begint dikwijls met een pan „bouillon”, op smaak gemaakt met gesnipperde vleesresten, fijngesneden groenteresten en beenderen, die in plaats van de vuilnisbak, de soeppan ingaan.

Ik herinner me een „speciale aanbieding” van een niet zo’n beste kwaliteit vlees met been waar ik eens toevallig tegenaan liep. Hoewel het bijna tweemaal de prijs van gewone soepbenen had, zag ik er een grotere voedingswaarde en de mogelijkheid voor meerdere maaltijden in. Ik sneed wat van het gekookte vlees in dobbelsteentjes voor de soep. De helft van wat overbleef gebruikte ik, samen met enig vleesnat (hiervoor nam ik wat van de dikgeworden bouillon als basis) om een pseudo-alpenschnitzel te maken. Het andere deel vermengde ik met een restje barbecuesaus. Weinigen konden raden dat deze drie recepten uit dezelfde bron afkomstig waren en mij heel wat hadden bespaard.

Zou een gevarieerd menu kunnen helpen?

Hebt u er ooit over nagedacht dat een verandering in het menu van tijd tot tijd kan helpen ondanks de stijgende prijzen rond te komen? Dit is vooral zo als u schotels bereidt waarin tamelijk weinig vlees wordt gebruikt. Behalve dat u kostbare guldens op uw voedselbudget spaart, zult u met het opdienen van zo’n buitenlandse maaltijd uw gezin waarschijnlijk veel plezier doen.

In het Oosten is bijvoorbeeld rijst het hoofdvoedsel. Voor de Chinees vormen eieren en groenten, en niet vlees, de belangrijkste bron van eiwitten. Vlees en vis worden gewoonlijk slechts als bijgerecht of in sausen gebruikt om wat variatie en smaak aan het voedsel te geven. Ik woonde eens een Chinese kookcursus bij. Het behandelde recept vermeldde o.a. 225 gram heel dun gesneden rundvlees. Aangezien de studenten het resultaat wilden proeven, werd het recept verdubbeld. Gecombineerd met verschillende soorten groenten leverden deze 450 gram rundvlees genoeg heerlijke saus op om alle zevenentwintig leerlingen van een smakelijk kommetje rijst met wat vlees te voorzien.

Verstandig inkopen doen kan de kosten drukken

Verstandig inkopen doen is, als u het tegen de stijgende prijzen wilt opnemen, onmisbaar. Of u nu gewend bent naar een moderne supermarkt te gaan of naar de drijvende winkeltjes van Bangkok, u kunt al kopend geld besparen. Een waardevol beginsel bij het doen van inkopen is: Koop niet meer dan u nodig hebt. Koop met onsjes tegelijk, in plaats van met ponden en kilo’s. Meen niet dat u een bepaalde hoeveelheid van iets moet kopen omdat het alleen in die hoeveelheid is voorverpakt. Er is niets verkeerds aan om de winkelier te roepen zodat u een kleinere hoeveelheid, bijvoorbeeld een ons tartaar of slechts een appel, kunt kopen als dat alles is wat u nodig hebt. Door op die wijze in te kopen kunt u niet alleen langer met een kleinere kas voor levensmiddelen toe, maar het weerhoudt u er ook van meer te gebruiken dan nodig is, alleen omdat het er toevallig is.

Kent u misschien winkels die bakkerijprodukten van de vorige dag verkopen? Het brood dat u daar koopt, kost vaak maar de helft van de prijs van vierentwintig uur geleden.

En wist u dat u op dezelfde manier vlees kunt kopen? Zoek in de verste hoeken van de vitrine met ingepakte vleeswaren. Een huisvrouw die in Californië op bezoek was, wist haar vleesrekening met een derde te verlagen toen zij een rek ontdekte met artikelen van de vorige dag waarop stond: „Speciale aanbiedingen van de chef.” Laat u door de grauw-grijze kleur van sommige vleessoorten van de vorige dag niet ontmoedigen. Dit wil niet altijd zeggen dat het vlees bedorven is. Wanneer u omtrent vlees twijfelt, vertrouw dan op uw neus.

En als uw winkelier nu geen afdeling vlees van de vorige dag heeft? Waarom zou u dan niet eens persoonlijk naar hem toestappen en informeren naar de mogelijkheid om zulke koopwaren tegen verminderde prijs te kopen? Misschien komt u verwonderd tot de ontdekking dat hij al een rijtje van zulke klanten heeft en hij zal u er graag ook bij opnemen.

Een echtpaar te Memphis, in Tennessee, ontdekte een interessante manier om extra geld voor hun voeding over te houden. In het besef dat zij toch het meeste nieuws op de televisie zagen, schaften zij hun abonnement op de krant en op enkele tijdschriften die toch niet gelezen werden, af. Zij bemerkten echter dat op bepaalde dagen de reclame van de kruidenier onder andere bestond uit reductiebonnen op „lokartikelen”, goederen welke tegen verlaagde prijzen werden verkocht om mensen naar de zaak te „lokken”. Daar dit vaak alledaagse artikelen waren, kochten zij de krant van die dag aan de kiosk en haalden de kosten ervan er weer dubbel en dwars uit.

Zou een tuintje u kunnen helpen?

Toen een jong echtpaar in de Amerikaanse stad Indianapolis door de hoge voedselprijzen hun uitgaven moesten bekrimpen, scheen een kleine moestuin hun de oplossing toe, maar zij woonden op een flat. Wat te doen?

Toen de jongeman de tuin van een van zijn buren bezichtigde, stelde hij een regeling voor: „Als ik nu de hele zomer uw grasveld maai, mag ik dan dat hoekje daar omspitten en er wat groenten zaaien?” Dat werd goedgevonden en die tuin bracht een overvloed aan groente op voor henzelf, hun vrienden en zelfs voor de man met wie zij de regeling hadden getroffen. Zou een dergelijke overeenkomst u kunnen helpen aan de stijgende prijzen van thans het hoofd te bieden?

Als u erover denkt om wat voedsel te gaan verbouwen, vindt u wellicht het systeem van een „meervoudige oogst” wel gemakkelijk. Wat is dat? In plaats van al uw zaad tegelijk uit te zaaien, zult u bemerken dat het voordeliger is het met tussenpozen van een of twee weken te zaaien. Wanneer het eerste gewas dan klaar is om geoogst te worden, is het volgende al een aardig eind op weg. Het oogsten van volgroeide gewassen maakt de grond vrij voor het zaaien van iets anders. Landbouwdeskundigen op de Filippijnen hebben deze meervoudige oogstmethode dusdanig verfijnd dat ze een hectare negenentwintig ton kunnen laten opbrengen. Ook u kunt met deze methode de opbrengst van uw moestuin verhogen.

Hebt u dat beslist nodig?

U hebt waarschijnlijk opgemerkt dat de meeste koks als onderdelen voor hun maaltijden kant-en-klare of panklare produkten gebruiken. Is het werkelijk nodig om zulke hoge kosten te maken? Hoewel brood van de bakker, sausen uit flesjes, verpakte desserts en TV-maaltijden het werk verlichten, maken ze tegelijk uw voedselrekening hoger. De bereidheid om bij het klaarmaken van voedsel „bij het begin te beginnen” drukt niet alleen de kosten, maar geeft ook een bijzondere voldoening. De geur van zelfgebakken brood in de oven en de aparte smaak ervan zijn dingen waaraan geen enkel fabrieksprodukt kan tippen; en vaak is het nog goedkoper ook.

In veel landen worden de mensen tegenwoordig door advertenties voortdurend aangespoord tot „kopen”, „kopen” en nog eens „kopen”, maar hebben zij al die materiële dingen waarnaar zij verlangend worden gemaakt, werkelijk nodig? Hebt u de dingen die u thans bezit, allemaal nodig? Dit zijn goede vragen ter overweging wanneer men de stijgende prijzen de baas wil blijven.

Toen een gezin van drie personen in Indiana (V.S.) de druk van verminderde koopkracht begon te voelen, besloten zij hun levensstandaard „omlaag te schroeven” door hun huis te verkopen en een kleiner huis te kopen dat ongeveer half zo duur was. Zij beschikken nog steeds over voldoende woonruimte, maar hun hypotheekkosten zijn zeker $100 per maand lager dan voorheen.

Een soortgelijk idee kunt u zelfs in uw huidige woning toepassen. Het dragen van warmere kleding in huis en het ophangen van gordijnen voor tochtige ramen zal u geld op de brandstofrekening besparen. Verder zou u nog kunnen bezuinigen door van het voeren van telefoongesprekken op lange afstand over te gaan op het schrijven van brieven. En in plaats van alles zonder onderscheid per luchtpost te verzenden, zou u misschien de minder dringende correspondentie per zeepost kunnen sturen. Evenals de onkosten kunnen ook de besparingen snel oplopen.

Nog iets wat u zou kunnen doen om de stijgende prijzen het hoofd te bieden, is dit belangrijke beginsel toe te passen: Sluit geen lening tenzij het absoluut noodzakelijk is. Natuurlijk vormen leningen en afbetalingen een groot gemak en misschien heeft men u verteld dat de kosten van een lening bijvoorbeeld na dertig dagen slechts 1 ¹/₂ percent bedragen, maar hebt u zich gerealiseerd dat dit 1 ¹/₂ percent per maand betekent? Dat is ten minste 18 percent per jaar. Dat is niet de manier om de stijgende kosten voor levensonderhoud de baas te blijven.

Ik herinner me een reclame op de TV die droop van edelmoedigheid, waarin men de kijker een lening beloofde van $5000, betaalbaar over een periode van dertig maanden tegen slechts 16 percent rente. Beseft u echter dat de schuldenaar tegen zo’n tarief $7000 zou moeten terugbetalen? Is het niet veel verstandiger het kopen op afbetaling zoveel mogelijk te vermijden?

Een GEZINS-aanval op de hoge prijzen

Een belangrijke manier om de hoge prijzen de baas te blijven is u als gezin te weer te stellen. Hoe kunt u dat voor elkaar krijgen?

Net als in veel Noordamerikaanse gezinnen knappen ook in uw gezin de kinderen misschien huishoudelijke karweitjes op waarvoor zij dan een zakcentje krijgen. Moeten zij echter betaald worden voor wat zij in het huishouden doen? Is dat wel in hun eigen belang? Sommige jongeren hebben ook een baantje buitenshuis. Maar met wat voor beweegredenen doen de kinderen hun werk? Is het alleen maar om „hun eigen” geld te hebben en dingen voor zichzelf te kunnen kopen? Zo’n op zichzelf gericht motief werpt weinig nut voor het gezin als geheel af. De ouders daarentegen staan er misschien op dat de kinderen alles ten behoeve van het gezin afdragen, hetgeen tot gespannen verhoudingen kan leiden.

Hoeveel beter zou het zijn als gezinsleden een zienswijze zouden ontwikkelen die op het door de tijd beproefde bijbelse beginsel is gebaseerd: „Laat een ieder niet zijn eigen voordeel blijven zoeken, maar dat van de ander” (1 Kor. 10:24). Bij het toepassen van dit beginsel zullen ouders van hun kinderen niet verwachten dat zij al hun verdiensten afstaan en de kinderen zullen niet alles voor zichzelf willen houden. Wat een voordelen zal het afwerpen als gezinsleden tot nut van elkander samenwerken! Dat draagt bij tot een hechte gezinsband.

Het is inderdaad een opgaaf om het tegen de stijgende prijzen van vandaag op te nemen, maar u kunt ze de baas blijven wanneer u bereid bent enige wijzigingen in uw leven aan te brengen. — Ingezonden.