Dromen — Een goede gids in uw leven?
DE MEESTE mensen hebben behoefte aan een betrouwbare gids in hun leven. Zij willen meer weten over zichzelf, hun toekomst en hoe ze verstandige beslissingen kunnen nemen. Maar waar is zulk een gids te vinden?
Velen nemen thans hun dromen tot gids. Dat is niets nieuws. Belangstelling voor dromen gaat reeds heel ver in de geschiedenis terug. Oude geschriften onthullen dat droomuitleggingen een belangrijke rol speelden in het leven van de oude Egyptenaren, Babyloniërs en Grieken. Mensen hadden vaak de gewoonte een nacht in „droomorakels” door te brengen in de hoop een goddelijke openbaring door middel van dromen te ontvangen.
Maar vanwaar die belangstelling voor dromen?
Misschien omdat dromen zo raadselachtig zijn en doordat ze elke orde en samenhang missen. In de „omgekeerde” wereld van de droom kan het voorkomen dat iemand in een concertgebouw naar een schermwedstrijd kijkt in plaats van een muziekuitvoering bij te wonen. Dieren spreken en mensen en voorwerpen zweven door de lucht. Anderen willen wegrennen voor een aanstormende trein maar zijn verlamd in hun bewegingen. Voor de dromer echter heeft al dit bizarre niets abnormaals — pas weer op het moment dat hij wakker wordt, denkt hij met verbazing terug aan het vreemde dat hij heeft meegemaakt.
Waarom dromen mensen? Bevatten zulke nachtvisioenen werkelijk de sleutel tot zelfkennis? Kunt u met behulp van dromen een speciaal inzicht verwerven, zelfs kennis van de toekomst? Zijn dromen een goede gids in uw leven?
De wetenschap onderzoekt een „mysterie”
De afgelopen twintig jaar hebben geleerden veel onderzoek besteed aan de mysterieuze wereld van de droom. Met medewerking van vrijwillige proefpersonen zijn in speciaal uitgeruste „droomlaboratoriums” enkele interessante feiten aan het licht getreden.
Geleerden hebben bijvoorbeeld opgemerkt dat een slapend persoon om de negentig à honderd minuten een periode van snelle oogbewegingen doormaakt (Engels: „Rapid Eye Movements”, afgekort: REM). Die zogenaamde REM-periodes, erop wijzend dat iemand droomt, kunnen wat lengte betreft variëren van tien minuten tot een half uur en zich drie- tot viermaal per nacht herhalen.
Uit experimenten is gebleken dat dromen een noodzakelijk onderdeel vormen van een verkwikkende slaap. Calvin Hall, directeur van het Instituut voor Droomonderzoek aan de universiteit van Californië, schrijft:
„Wordt iemand een aantal nachten van zijn droomgelegenheid beroofd, dan schijnt dit zijn gedragspatroon overdag nadelig te beïnvloeden. Hij vertoont afwijkings-’symptomen’ die grenzen aan het abnormale . . . Deze resultaten schijnen te duiden op een ’behoefte aan dromen’.”
Deze „behoefte aan dromen” is zo sterk, aldus Hall, dat „wanneer iemands droomtijd wordt bekort door hem telkens wakker te maken wanneer zijn ogen beginnen te bewegen, er een aanzienlijke toename van de REM-tijd valt waar te nemen wanneer men hem ten slotte ongestoord laat slapen”. De verloren droomtijd wordt als het ware „ingehaald”.
Maar wat is de oorzaak van deze droombehoefte? Is dromen een uitlaatklep voor de spanningen van het leven, zoals sommigen zeggen? Wordt men erdoor geholpen de inlichtingen die men tijdens de dag heeft opgedaan, uit te sorteren en te verwerken? Of zijn dromen speciaal goed voor het zenuwgestel, doordat de hersencellen als het ware opnieuw worden opgeladen? Dr. J. Segal en G. G. Luce geven toe dat er op deze vragen nog geen wetenschappelijke antwoorden bestaan. In hun boek Sleep schrijven zij: „Allerlei gissingen over het doel van de REM-slaap zijn plausibel. Antwoorden zijn er echter niet en het doel van de droomslaap blijft een mysterie.”
Wat verwekt de droominhoud?
Een klein percentage van de droominhoud ontstaat door prikkeling van de zintuigen, door invloeden die hetzij van binnen of van buiten het lichaam van de slaper afkomstig zijn. Licht, geluid, honger, dorst en de drang tot urineren hebben allemaal hun uitwerking op iemands dromen. Overigens is uit onderzoekingen gebleken dat het vooral recente gebeurtenissen zijn die van invloed zijn op wat iemand droomt.
„Het best gestaafd van alle factoren die de inhoud van onze dromen beïnvloeden, is waarschijnlijk wel de rol van gebeurtenissen van de afgelopen dag”, aldus het boek Sleep. Deze raken vermengd met ervaringen uit een wat verder verleden, zelfs uit de kinderjaren, en vormen aldus de droominhoud. Door een onderzoek van het Nationale Amerikaanse Instituut voor de Gezondheid is vast komen te staan dat aan het begin van de nacht de dromen zich afspelen rond recente gebeurtenissen en zich dan naarmate de nacht verstrijkt, meer en meer gaan concentreren rond dingen uit het verleden. Tevens neemt de levendigheid ervan toe. En dan, tegen het eind van de slaap, zijn het weer recente gebeurtenissen waarop de droom zich richt.
Gebeuren in uw droom vaak onplezierige dingen? U hoeft zich daar niet overmatig bezorgd over te maken. Uit experimenten met honderden dromers is wel gebleken dat onplezierige dromen, waarin de dromer het slachtoffer is van de een of andere onfortuinlijke gebeurtenis, aangename dromen met een verhouding van 7 op 1 overtreffen.
Wat echter indien u herhaaldelijk gekweld wordt door hetzelfde soort van onplezierige dromen, met misschien een hang naar seksuele immoraliteit, egotisme, agressie of dergelijke? Houdt dan in gedachten dat er een nauwe samenhang bestaat tussen recente gebeurtenissen en dromen. De oorzaak van uw slechte dromen moet misschien gezocht worden in de dingen die u van dag tot dag doet of waar uw geest zich mee bezighoudt. De oplossing voor kwade dromen is wellicht gelegen in een verandering van uw dagelijkse levenswijze, vooral met betrekking tot datgene waarmee u uw geest voedt. — Fil. 4:8.
De „koninklijke weg naar het onbewuste”?
Volgens Sigmund Freud, bekend als de grondlegger van de psychoanalyse, zijn dromen „de koninklijke weg naar het onbewuste”. Hierop vertrouwend, zijn er tal van mensen die menen dat zij door droomuitleg een dieper inzicht in hun eigen persoonlijkheid kunnen verwerven. Boeken die aanmoedigen tot eigen droominterpretatie zijn er legio. De vraag is alleen, zijn dromen werkelijk een goede gids om tot een beter begrip van uzelf te komen?
Dat hangt af van de uitleg die men aan droomsituaties verbindt, of die werkelijk betrouwbaar zijn. In een artikel „Wat uw dromen betekenen”, geschreven door George Nobbe, stond: „Een van de nukken en grillen van droom-analisten is dat zij het maar zelden met elkaar eens zijn over de uitleg van iets in een droom. Praat met twee van hen en u krijgt twee verschillende opinies over het verloop van een zelfde droom en de objecten die er een rol in spelen.”
Freud bijvoorbeeld ging uit van de theorie dat mensen dromen over wensen van voornamelijk seksuele aard, die zij tijdens het wakker zijn hebben onderdrukt. De taak van de psychoanalist is nu, aldus Freud, door te dringen in het droomgebeuren en de verborgen betekenis ervan aan het licht te brengen. Die betekenis, zo dacht hij, zou verband houden met bovengenoemde verdrongen wensen, gewekt door gebeurtenissen tijdens de afgelopen dag en verlangens gevormd tijdens de vroege kinderjaren van de patiënt.
Anderen zijn het volledig met Freud oneens. De bekende rubriekschrijver Dr. J. Brothers schrijft: „Freuds zienswijze omtrent dromen, hoe suggestief ook, verschaft geen volledige verklaring, aangezien menselijke volwassenen niet de enige dromers zijn. Honden, katten, koeien en paarden dromen ook, evenals baby’s. Vijftig percent van de slaap van pasgeborenen bestaat uit dromen.” Stellig dromen ze niet allemaal ter bevrediging van verdrongen wensen.
De laatste twintig jaar hebben tal van nieuwe droomtheorieën het licht gezien. C. Hall schrijft erover: „Het onderzoek is in vergelijking met de veronderstellingen nog zo gering dat het heel moeilijk is met enige stelligheid iets over de waarde van deze speculaties te zeggen.” Wilt u uw leven laten bepalen door gissingen?
Boeiend maar gevaarlijk
Velen echter maken melding van dromen die zij aan „bovennatuurlijke” oorzaken toeschrijven. „In dromen”, zo meldt een schrijfster, „ben ik, op soms onplezierige wijze, ingelicht aangaande feiten waarover ik met behulp van normale middelen geen kennis kan hebben verkregen.” Daarna verschafte zij enkele voorbeelden van dromen waarin ze specifieke details had waargenomen van komende gebeurtenissen.
Tal van mensen zijn door dergelijke ervaringen gefascineerd geraakt, menend dat dromen wellicht van God komen en de sleutel bevatten tot belangrijke toekomstige gebeurtenissen in hun leven, waarbij zij misschien denken aan een aantal gelegenheden dat God belangrijke inlichtingen, zelfs verstrekkende profetieën omtrent de toekomst, door middel van dromen aan mensen verschafte. — Gen. 20:3; Dan. 2:3, 28; 7:1; Matth. 1:20; 2:12, 13, 19, 22.
Het is evenwel belangrijk om in dit verband op te merken dat God met de voltooiing van de bijbelcanon tegen het eind van de eerste eeuw van de gewone tijdrekening een volledig geïnspireerd verslag in geschreven vorm beschikbaar stelde dat de mens tot leidraad moest dienen. Na de voltooiing daarvan was het niet meer nodig dat God door middel van dromen of op andere miraculeuze wijzen met de mens in contact trad. En wat de „geestelijke gaven” betreft, ook die van het bovennatuurlijke „profeteren”, de bijbel toont aan dat deze niet blijvend waren, maar zouden worden „weggedaan”. — 1 Kor. 12:1; 13:8-10.
Met het oog hierop kan het thans gevaarlijk zijn onder de bekoring van dromen te geraken. In Zacharia 10:2 brengt de bijbel bepaalde soorten van dromen met „waarzeggerij” in verband, door te zeggen: „De beoefenaars van waarzeggerij, van hun kant, hebben leugen geschouwd, en het zijn dromen zonder waarde die zij blijven spreken.” Bij waarzeggerij gaat het om het verwerven van geheime kennis — vooral over toekomstige gebeurtenissen — met behulp van occulte machten.
Zou God zijn goedkeuring hechten aan een procedure die leidt tot dromen „zonder waarde”? De Schrift verklaart in Deuteronomium 18:10-12:
„Er dient onder u niemand te worden gevonden . . . die aan waarzeggerij doet, geen beoefenaar van magie, noch iemand die voortekens zoekt, noch een tovenaar, noch iemand die anderen door een banspreuk bindt, noch iemand die een geestenmedium of beroepsvoorzegger van gebeurtenissen raadpleegt, . . . Want iedereen die deze dingen doet, is iets verfoeilijks voor Jehovah.”
Gods Woord brengt hier waarzeggerij (met inbegrip van het zoeken naar voortekens zoals bij dromen) in verband met spiritisme, waarbij de invloed van goddeloze geestenkrachten betrokken is (Ef. 6:12). En aangezien goddeloze geestenkrachten zo nu en dan toekomstdromen zouden kunnen verwekken die correct uitkomen, waarschuwde God zijn volk de „dromer van een droom” te mijden indien hij zou aanmoedigen tot valse aanbidding, ook al komt „het teken of het voorteken . . . waarover hij tot u gesproken heeft” uit. — Deut. 13:1-3; vergelijk Handelingen 16:16.
Iets beters dan dromen
De Schrift spoort mensen ertoe aan zich voor leiding in hun leven en kennis van de toekomst niet op waarzeggerij, maar op God te verlaten — door bemiddeling van zijn aangestelde „profeet” Jezus Christus (Deut. 18:15-19; Joh. 6:14). Dit vereist een zorgvuldige studie van Gods Woord. Wij lezen in 2 Timótheüs 3:16, 17: „De gehele Schrift is door God geïnspireerd en nuttig om te onderwijzen, terecht te wijzen, dingen recht te zetten, streng te onderrichten in rechtvaardigheid, opdat de mens Gods volledig bekwaam zij, volledig toegerust tot ieder goed werk.”
De bijbel is als een „complete” gids voor menselijk gedrag veel beter dan dromen. Hij is niet vaag en onduidelijk van betekenis. Specifieke raad staat erin over het huwelijk, het gezinsleven en andere terreinen van menselijke omgang, alsook gezonde beginselen op grond waarvan men verstandige beslissingen kan nemen.
En inzicht in iemands eigen persoonlijkheid? Geen mens kan dat door droomuitleg verschaffen, hoe bekwaam hij als droomanalist ook is. De bijbel verklaart in 1 Samuël 16:7: „De méns ziet datgene wat zichtbaar is voor de ogen; maar wat Jehovah aangaat, hij ziet hoe het hart is.” Als iemand werkelijk een nauwkeurige analyse van zijn persoonlijkheid wil hebben, moet hij zich tot God wenden. Hoe?
In de bijbel lezen we in Hebreeën 4:12: „Want het woord van God is levend en oefent kracht uit en is scherper dan enig tweesnijdend zwaard, en het dringt zelfs zover door dat het ziel en geest, en gewrichten en hun merg scheidt, en het kan gedachten en bedoelingen van het hart onderscheiden.” Wat is de betekenis van dit vers? Het betekent dat een ijverige studie van het geïnspireerde Woord van God iemand zal helpen zichzelf te onderzoeken, het verschil vast te stellen tussen wat hij ogenschijnlijk als levend schepsel (als ziel) is en wat hij werkelijk in zijn hart, in zijn houding (de geest) is.
De bijbel verschaft ook betrouwbare inlichtingen over de toekomst. De vervulling van honderden bijbelprofetieën is nu een feit. Alles in de Schrift duidt erop dat de Almachtige God binnen het huidige geslacht de aarde zal reinigen van goddeloosheid en een nieuwe ordening zal brengen waarin lijden, onderdrukking, ziekte en dood tot het verleden zullen behoren (Dan. 2:44; 2 Petr. 3:13; Openb. 21:1-5). Zou u niet graag in die heerlijke tijd op aarde willen leven?
Dan zult u zich ’krachtig’ moeten ’inspannen’ (Luk. 13:24), hetgeen een zorgvuldige studie van het geïnspireerde Woord van God vereist, alsmede een vast geloof daarin en toepassing van de bijbelse beginselen in uw leven.— Jak. 1:22.
Een zich overmatig bezighouden met dromen kan u daarbij hinderen, u ziet dan namelijk voor leiding naar iets anders op dan naar de ware bron van leiding, de ware gids die God heeft verschaft, terwijl u zich mogelijk blootstelt aan de invloed van schadelijke geestenkrachten. Slechts God kan u door middel van zijn geïnspireerde Woord naar een zinvol leven nu en eeuwige zegeningen in de toekomst leiden. — Joh. 17:3.
[Kader op blz. 4]
Een vooraanstaande droomspecialist merkte op: „Het onderzoek is in vergelijking met de veronderstellingen nog zo gering dat het heel moeilijk is met enige stelligheid” iets over de betekenis van dromen te zeggen. De analisten zijn het maar zelden over de betekenis van droomvoorvallen eens. Volgens de bijbel is het mogelijk dat mensen dromen dromen waarin toekomstige gebeurtenissen worden voorspeld zonder dat die dromen van God afkomstig zijn.