Wat de wereld tracht te doen

GOEDWILLENDE mannen en organisaties zijn reeds lang druk doende met allerlei programma’s om de problemen te verlichten die aan de groei van de wereldbevolking worden toegeschreven. Er zijn al tal van „oplossingen” geprobeerd — op het gebied van de landbouw, de economie en de politiek.

Maar, zoals met de meeste „geneesmiddelen” die slechts de symptomen bestrijden in plaats van de oorzaak van een ziekte, zijn de resultaten teleurstellend geweest. De meeste programma’s hebben òf weinig succes gehad, zijn regelrecht gestrand òf hebben de situatie alleen nog maar verergerd. Een kort overzicht van enkele van deze oplossingen zal aantonen waardoor.

Gratis voedsel

Een groeiende bevolking kan het buiten heel wat dingen stellen, maar niet buiten voedsel. Jarenlang zijn de produktieve Noordamerikaanse Grote Vlakten („Great Plains”) de „noodgraanschuur” voor van honger stervende landen geweest. Wanneer een bevolking die op de rand van het bestaansminimum leefde, met plaatselijke oogstmislukkingen had te kampen, kon ze altijd op voedselzendingen uit de graanrijke landen rekenen, die haar met hun overschot van miljoenen tonnen wel door de moeilijkheden heen hielpen.

Thans is er echter bijna geen overschot meer. Berichten spreken over de geringste wereldvoedselreserves sinds jaren. „De wereld is gevaarlijk afhankelijk geworden van de huidige produktie en bijgevolg van de weersomstandigheden”, waren de woorden van de directeur-generaal van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de V.N., A. H. Boerma.

Gelooft u werkelijk dat wanneer het weer slecht is geweest, de mensen in hun eigen geslonken voorraden zullen tasten om het van honger stervende deel van de wereldbevolking te helpen? Of zullen zij, gezien de afhankelijkheid van de voedselproduktie van energie, hun energie opofferen om deze mensen te helpen? Of zoals het onlangs in een commentaarkolom van de New York Times werd gesteld: „Rijke Amerikanen zullen spoedig voor een keus staan: gaan ze voort met het verbruiken van energie op de autowegen en in kamers met air-conditioning, of zullen ze voorrang geven aan de voedselproduktie om de bevolking van Afrika en Azië te eten te geven?” — 25 maart, 1974.

In eigen landbouwbehoeften voorzien

Programma’s om de arme landen te helpen zichzelf te voeden, zijn met veel fanfare gelanceerd. Dr. N. Borlaug, de winnaar in 1970 van de Nobelprijs voor de vrede, die hij naar verluidt ontving wegens het tot stand brengen van een „technologische doorbraak waarmee in de loop van enkele jaren de honger uit de ontwikkelingslanden zou kunnen worden gebannen”, heeft nu zelf gezegd dat zijn Groene Revolutie „niet dé oplossing” was. Zijn oplossing verleende alleen maar enige extra tijd om aan een bevolkingsprogramma te werken. „Als de wereldbevolking met dezelfde snelheid blijft toenemen”, zo waren zijn woorden, „zullen we onze soort vernietigen.”

Thans gaan de gevolgen van zijn oplossing zich doen voelen. Om te beginnen vereist zijn technologie grote hoeveelheden, steeds kostbaarder wordende energie, kunstmest en verdelgingsmiddelen, met als gevolg dat de rijke boeren er veel meer profijt van trekken dan de arme, die zich de toepassing ervan vaak in het geheel niet kunnen veroorloven. En wat gebeurt er dan? De rijken kopen het land op van de armen, hetgeen alleen maar verder bijdraagt tot het werkeloosheidsprobleem.

Dientengevolge stond er in een verslag, opgesteld door een land dat intensieve pogingen heeft ondernomen om de Groene Revolutie-technologie in te voeren: „Ze faalt. Alle optimistische plannen en programma’s hebben slechts extra menselijk leed gebracht en beloven nog meer te zullen brengen.” — Natural History, januari 1974.

Economische ontwikkeling

Andere mensen zoeken het niet zozeer in een maar blijven voeden van alle aantallen die geboren worden, maar meer in een verlaging van dat geboortenaantal. Zij hebben daarbij in hun achterhoofd dat vrijwel alle rijke, geïndustrialiseerde landen een laag geboortencijfer bezitten en de bevolking van deze landen als vanzelf gemotiveerd schijnt te worden om minder — en daardoor ook beter verzorgde — kinderen te hebben. Aan de andere kant zijn er de minder ontwikkelde landen met een grote plattelandsbevolking, waar kinderen op zich als een vorm van rijkdom worden beschouwd. Ouders willen ze graag hebben om met het werk op de boerderij te helpen en als een soort van „sociale verzekering”, om voor hen te zorgen als zij oud zijn geworden.

Het gevolg van deze instelling is dan ook duidelijk merkbaar: de gezinnen in deze landen hebben bijna tweemaal zoveel kinderen als in het geïndustrialiseerde deel van de wereld. „De mensen hebben hier zes of meer kinderen”, verklaarde een functionaris in Bangla Desh, „omdat zij weten dat er twee of drie zullen sterven.” Bovendien is uit onderzoekingen gebleken dat ouders van wie enkele kinderen zijn gestorven, dit verlies vaak overcompenseren door meer levende kinderen te verwekken dan die ouders van wie alle kinderen in leven zijn gebleven.

Voor velen ligt derhalve het antwoord op de overbevolking in economische ontwikkeling en industrialisatie, in combinatie met doeltreffende maatregelen om kinderen in leven te houden opdat ouders niet zullen gaan „overcompenseren”. Er is echter één probleem, zo zegt de Encyclopædia Britannica, namelijk dat de „supersnelle groei van de bevolking een buitensporige behoefte aan [economische] investeringen schept . . . en dan nog alleen om gelijke tred te houden met de extra monden die gevoed en de extra lichamen die gekleed en gehuisvest moeten worden” — zodat er weinig of niets overblijft voor het verbeteren van de levensstandaard. — Deel 14, blz. 823.

In erkenning van dit feit, zijn de meeste deskundigen het er thans wel over eens dat er eenvoudig niet meer voldoende tijd, energie en andere hulpbronnen zijn om de arme landen zover te ontwikkelen dat hun geboortencijfer vanzelf naar beneden gaat. Ja, al konden ze worden ontwikkeld, dan nog zou het minstens een generatie duren voordat de gevolgen merkbaar zouden beginnen te worden. Daarom, aldus de deskundigen, moet eerst de bevolkingsgroei naar beneden, voordat een economische ontwikkeling succes kan hebben. Waarmee we zijn aangeland bij . . .

Geboortenregeling

Velen zijn van mening dat zonder geboortenregeling geen enkel bevolkingsprogramma succes kan hebben, zodat dan ook al heel wat landen geld aan andere doeleinden onttrekken om dit aan geboortenregelingsprogramma’s te besteden. Welk perspectief biedt deze „oplossing”? Teleurstelling.

„Radicale” methoden als abortus en sterilisatie hebben moreel verwoestende neveneffecten. Japan verhief reeds in 1948 abortus tot een wettig toelaatbare ingreep, maar professor T. S. Ueno van de Tokiose Nihon-universiteit zegt er nu over: „We kunnen thans zeggen dat het een slechte wet is geweest.” Vrije seks en gebrek aan respect voor het leven van de ongeborene waren twee van de morele problemen die hij opsomde. „Abortus is een vervanging voor geboortenregeling geworden”, zoals gevoeglijk moge blijken uit de 1,5 miljoen abortusingrepen die in 1972 werden verricht. Hij acht het heel goed mogelijk dat in een land waar het leven van zo weinig waarde wordt geacht, euthanasie een volgende stap zou kunnen zijn, door namelijk alle personen boven een bepaalde leeftijd te laten sterven!

In India, een land waar men waarschijnlijk reeds het langst aan geboortenregeling tracht te doen, heeft men onlangs het streefgetal voor de vermindering van het geboortencijfer in 1980 met 40 percent verlaagd! Een groot deel van de bevolking en zelfs tal van haar leiders zijn tegen elk internationaal of landelijk programma op dit terrein.

Zelfzuchtige belangen vormen voor velen een belemmering om met geboortenregelingsprogramma’s samen te werken. Mogelijk willen ze hun ras, hun religieuze groepering of taalgroep numeriek sterk houden om politieke macht te verwerven of te behouden, ofschoon ze bij andere bevolkingsgroepen wel graag wat beperking van de groei zouden zien. Een belangrijk Latijns-Amerikaans land heeft onlangs zijn geboortenregeling sterk ingedamd omdat het graag binnen deze eeuw zijn bevolking verdubbeld wil zien. Het verlangen naar grotere nationale macht en de angst voor overbevolkte buurstaten werden als redenen opgegeven.

De katholieke Kerk heeft lange tijd op grond van religieuze dogmatiek elke „kunstmatige” vorm van geboortenregeling afgewezen, en zodoende haar grote schare verarmde gelovigen tot steeds groteren getale doen aanzwellen. Het totale beeld kort samenvattend, schrijft de Encyclopædia Britannica:

„Het zou zinloos zijn te ontkennen dat kunstmatige regeling van de vruchtbaarheid wordt belet door krachtige morele beperkingen en taboes. . . . zelfs met het alleroptimistischte geboortenregelingsprogramma mag men slechts hopen tegen het eind van de eeuw een geringe teruggang in de toenamesnelheid te hebben bereikt.” — Deel 18, blz. 54. ,

Klinkt een „geringe teruggang” in vijfentwintig jaar u als dé „oplossing” in de oren?

„Verenigde” actie?

Het falen van alle voornoemde „oplossingen” heeft wereldleiders langzamerhand tot het besef gebracht dat de groei van de wereldbevolking een wereldprobleem is. In de beschaafde wereld is men zo sterk van elkaar afhankelijk geworden dat geen enkel land nog maatregelen kan nemen zonder rekening te houden met internationale gevolgen. Steeds meer leiders pleiten voor een gezamenlijke benadering van het wereldbevolkingsprobleem. De Verenigde Naties hebben in het kader van dit streven 1974 dan ook al uitgeroepen tot „Wereldbevolkingsjaar”, terwijl er op moment van schrijven plannen waren voor een in augustus te houden wereldconferentie over bevolkingsregeling.

Over het „actieplan” dat men als resultaat van deze vergadering verwachtte, merkte een waarnemer reeds op dat het „beter een suggestie genoemd kon worden” voor het doen van stappen die landen in hun eigen geval „mogelijk zullen wensen te nemen”. „Een heel zwak medicijn”, aldus deze schrijver, vooral met het oog op de snelle verslechtering der situatie. — Science, 1 maart 1974, blz. 833.

Het alternatief van krachtige wereldomvattende actie, bestaat volgens velen uit een reeks van schokkende moeilijkheden, die wellicht de weg zullen bereiden voor een dictatoriale regeling van de bevolkingsgroei en het grondstoffenverbruik, gepaard gaande met het verloren gaan van menselijke vrijheden. Zij voorzien al gedwongen abortus, sterilisatie en zelfs kunstmatige verandering van de genen en uitroeiing van de zwakken. Gaat uw verlangen uit naar zo’n gedwongen „oplossing”? Is er iets beters?

[Illustratie op blz. 8]

„VERENIGDE” ACTIE

GEBOORTENREGELING

GROENE REVOLUTIE

ECONOMISCHE ONTWIKKELING

MISLUKKINGEN

GRATIS VOEDSEL

Pogingen om het hoofd te bieden aan het wereldbevolkingsprobleem zijn gedoemd te mislukken wanneer de „geneesmiddelen” de symptomen in plaats van de oorzaak bestrijden