Eens een soldaat van de keizer, nu een soldaat van Christus
HET was omstreeks de eeuwwisseling, in een Duitse nederzetting in Zuidwest-Rusland, dat men elke zondagmorgen voor een bescheiden kerkje een dubbele rij geduldig wachtende mensen kon zien staan, die pas naar binnen gingen als een oude heer met volle baard, geflankeerd door zijn vrouw, tussen de rijen door als eerste de kerk was binnengeschreden.
Deze bejaarde man en zijn vrouw waren mijn grootouders. Zij ontvingen de wekelijkse achting van de gemeente omdat hun religieuze ijver zo groot was geweest dat zij uit eigen middelen het bewuste kerkje hadden laten bouwen. Mijn vader was hun oudste zoon; ook hij was vervuld van religieuze ijver en deed alles wat hij kon om zijn zeven kinderen hetzelfde bij te brengen.
Religieuze opleiding in mijn kindertijd
Elke morgen vóór er met het werk op de boerderij werd begonnen, riep mijn vader het hele gezin en alle knechten en meiden rond onze grote tafel voor de bijbellezing. Nederig werd vervolgens God gevraagd om zijn zegen, terwijl er waardering tot uitdrukking werd gebracht voor de nieuwe dag en de liefdevolle zorg van de Schepper.
Dat was de sfeer waarin ik opgroeide — misschien niet wat u zou verwachten van iemand die het grootste deel van zijn leven in militaire dienst heeft doorgebracht.
Toen de tijd aanbrak dat wij als kinderen naar school moesten, emigreerde vader naar Duitsland, zodat we daar onderwijs konden volgen. Leren was voor mij een genoegen, behalve wanneer het godsdienstonderwijs betrof. Ik geloof dat men toen rustig kon zeggen dat ik van religie ’geen jota snapte’.
Niet dat ik geen geloof had; maar de manier waarop we over God en zijn voornemen werden onderwezen, stond me niet aan. Zelfs tijdens het catechisatieonderwijs voor aanneming in de Lutherse Kerk had ik moeite om mijn aandacht bij de stof te houden. Het leek wel of de predikant alleen maar zijn plicht deed en het hem volkomen koud liet of wij kinderen de leerstof wel of niet begrepen. Hoewel ik als lidmaat van de kerk werd aangenomen, bezocht ik nooit de diensten. Maar wat mijn vader mij leerde, bleef me bij en vergat ik nooit.
De Eerste Wereldoorlog
Aan die zorgeloze jaren kwam echter een eind; veranderingen op het wereldtoneel deden mij in het soldatenleven belanden. Toen ik elf jaar was ging Duitsland in oorlog. Met verhitte wangen van opwinding zagen wij jongens de eerste soldaten langsmarcheren, hun met bloemen versierde geweren op de schouder!
Weldra moest ook vader in dienst, waarmee moeder achterbleef met de zorg voor zeven kleine kinderen. Haar gezondheid liet veel te wensen over, zodat ik als oudste zoon een groot deel van het zware werk thuis moest opknappen.
Het ene jaar na het andere ging voorbij en nog steeds kwam vader niet terug. Vaak moest ik de school verzuimen om thuis te helpen. Voortdurend peinsde ik wat ik zou kunnen doen om onze situatie te verlichten.
Op zekere dag stapte ik naar de militaire districtsadviseur en deed hem het verzoek in plaats van vader als soldaat te mogen dienen. De adviseur stuurde mij weg omdat ik nog maar vijftien jaar was. Maar ik wilde vader zo graag van de militaire dienst ontlasten dat ik een brief schreef aan de Duitse keizer, Wilhelm II, en hem vertelde wat ik wilde. Wat was ik blij toen mijn verzoek werd ingewilligd! Zo werd ik in het voorjaar van 1918 de jongste soldaat in het Duitse leger.
Toen de oorlog in de maand november van datzelfde jaar eindigde, was ik nog te jong om precies te beseffen welk een schade dit bloedbad had aangericht en te zien welke wonden er in vele gezinnen waren geslagen. Voor zover het mij betrof, hadden die paar maanden oorlog mij van een kind tot een man gemaakt. Ze waren het begin van mijn militaire loopbaan.
Het streven naar een militaire carrière
Duitsland verloor de oorlog en het leger werd ontbonden. Ik ging een monteursopleiding volgen, met de wens een meester in het vak te worden. De problematische omstandigheden in de naoorlogse jaren maakten dit echter tot een moeilijk bereikbaar doel. Toen kwam het nieuws dat Duitsland weer een staand leger van 100.000 man mocht hebben. Hier bood zich voor mij de gelegenheid aan me verder te bekwamen in mijn vak en tegelijkertijd soldaat te zijn.
Opnieuw kwam ik bij de infanterie. Hoewel de orde en discipline in het leger mij in het algemeen heel goed lagen, was het verplichte zondagse kerkbezoek een kwelling voor mij. Ik vond het volkomen belachelijk: tot en met zaterdag bestond er onder ons soldaten geen verschil, maar zondags werden we gescheiden; de katholieken werden één kant opgestuurd en de protestanten een andere!
Aanbaden we niet dezelfde God? Lazen wij niet dezelfde bijbel? Waarom moesten wij dan voor één uur gescheiden worden, zogenaamd om God te aanbidden? De ceremoniën vond ik bovendien kinderachtig en de preken zonder enige inhoud.
Onderbreking van militaire dienst
Een verwonding aan mijn knie bracht een gedwongen onderbreking in mijn militaire loopbaan. Dit bracht mij echter niet dichter bij de kerk, integendeel, twee ervaringen keerden mij zelfs nog verder van haar af.
Door droevige omstandigheden verloren mijn vrouw en ik ons eerste kind, een baby van zes maanden. De predikant vroeg of hij een preek van 20 of van 25 Mark moest houden. Voor de vijf Mark extra, zo verklaarde hij, zou hij de klokken laten luiden en een betere preek houden. „Het gaat je dus alleen om het geld”, dacht ik bij mezelf. Inderdaad, het was met de kerken droevig gesteld!
In deze mening werd ik nog versterkt door een tweede gebeurtenis die ik van nabij meemaakte. Mijn buurman was een van de slachtoffers van de ernstige werkloosheid in het land en verkeerde in zeer kommervolle omstandigheden. En hoeveel moeite hij er ook voor deed, de kerkbelasting kon hij met geen mogelijkheid betalen. Ondanks zijn smeekbeden aan de predikant om begrip voor zijn situatie, werden zijn meubels in beslag genomen om de belasting te betalen. Dat was de druppel die bij mij de emmer deed overlopen. Onmiddellijk begaf ik mij naar de rechtbank om op wettige wijze alle banden met de kerk te verbreken, in Duitsland waar Kerk en Staat nauw met elkaar verbonden zijn, een noodzakelijke stap. Dit was in 1931.
Opnieuw soldaat
In 1934 werd ik opnieuw in het leger toegelaten en kon ik mijn militaire loopbaan voortzetten. Korte tijd later werd ik bevorderd tot officier. Daarna duurde het tot 1936 — toen ik naar Spanje werd overgeplaatst wegens het uitbreken van de burgeroorlog aldaar — voordat ik opnieuw in contact kwam met de godsdienst van de christenheid, en wel doordat de kloosters in Spanje in forten en opslagplaatsen van wapens waren veranderd!
Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1939 kreeg ik de leiding over de inspectie van vliegtuigen, bestemd voor de Duitse luchtmacht. Op zekere dag, het was in het begin van de oorlog, was ik op een van de militaire vliegvelden toen er een groot versierd podium werd opgericht. Er was vlag- en wapenvertoon en het gehele bataljon stond aangetreden. Toen arriveerde er een limousine met de eregasten — een katholieke priester en een protestantse geestelijke!
Zij hielden indrukwekkende toespraken en verzekerden ons dat wij voor een rechtvaardige zaak streden! Aan het slot van de ceremonie werden alle wapens door hen gezegend.
Het einde van de Tweede Wereldoorlog
Er verstreken zes lange jaren voordat de oorlog afgelopen was. De god tot wie die geestelijken hadden gebeden, had klaarblijkelijk niet geluisterd, want we verloren opnieuw. Te zamen met mijn kameraden werd ik krijgsgevangen gemaakt.
Na mijn vrijlating klopte ik aan bij mijn vaderland, waaraan ik de beste jaren van mijn leven had gegeven. Hoewel ik als soldaat de rang van majoor had bereikt, werd ik als ik om werk vroeg afgewezen omdat ik te oud was. Mijn bezittingen waren verdwenen en mijn levensgezellin had ik in de dood verloren. Zonder nog een plek te hebben om te wonen, besloot ik in Frankrijk werk te gaan zoeken.
In Frankrijk kwam ik te werken in een stad waar zich een bibliotheek voor Duitse gevangenen bevond, maar waarvan ook ieder die dit wilde, gebruik kon maken. Op een dag dwaalden mijn ogen langs de rijen boeken tot ze bleven rusten in een hoek waar een paar bijbels stonden. Ik verborg er een onder mijn jekker en ging zo naar huis, want ik wilde niet dat iemand me met een bijbel zou zien en me zou uitlachen.
Verscheidene dagen achtereen las ik er keer op keer in zonder van het gelezene ook maar iets te begrijpen. Nu eens bad ik onder mijn werk, dan weer rolden de vloeken uit mijn mond. Mijn geloof in God had ik nooit verloren, maar de kennis waarnaar ik zocht, kon ik niet vinden.
De bijbelse waarheid leren kennen
Na zo drie eenzame jaren te hebben doorgebracht, hertrouwde ik en keerde terug naar Duitsland. Op een mooie zondagmorgen zagen mijn vrouw en ik een groepje mannen en vrouwen die met de fiets vanuit een ander dorp waren gekomen. Niet lang daarna werd er op onze deur geklopt en stond er een jongeman op de stoep. Wij nodigden hem binnen.
Hij had een bijbel bij zich en sprak over dingen waarvan wij nog nooit hadden gehoord, zelfs mijn vrouw niet, die toch een geregelde kerkgangster was. We hadden heel veel vragen en de jongeman beantwoordde ze allemaal aan de hand van de bijbel. Hij bood ons een boek aan dat, zoals hij zei, ons zou helpen Gods Woord te begrijpen. We wezen zijn aanbod van de hand, maar waren wel zo onder de indruk van wat we hadden geleerd dat we zijn bezoek nooit vergaten.
Er ging een winter voorbij. Op een dag moest ik iets afhandelen in dezelfde stad als waarvan de jongeman afkomstig was die ons de vorige zomer een bezoek had gebracht. Het was al twaalf uur in de middag toen ik weer op mijn fiets stapte om naar huis te gaan. Onder het fietsen zag ik plotseling op een plein een man staan met twee tijdschriften opgeheven in zijn hand. Bijna automatisch draaide ik mijn stuur om.
De tijdschriften heetten De Wachttoren en Ontwaakt! Ik had ze nog nooit gezien. Ze kostten 25 Pfennig, een bedrag dat ik nog precies bij me had. Ik kreeg de twee tijdschriften en de man was zo verbaasd over de beslistheid waarmee ik ze nam dat hij aanbood mij thuis te komen bezoeken. Twee uur later was hij bij ons.
Wij konden nog snel even wat eten en onze kleine kamer in orde maken voordat hij kwam. Mijn vrouw had nog niet veel meer dan het titelblad van een van de tijdschriften gezien — „’De Wachttoren’, Aankondiger van Jehovah’s Koninkrijk” — toen hij reeds bij ons aanklopte.
Bijna onmiddellijk overviel mijn vrouw hem met de vraag: „Wie is Jehovah? Is dat niet de God van de joden?”
In plaats van een lange uitleg te geven, haalde onze bezoeker uit zijn tas een boek te voorschijn. En ja hoor, het was hetzelfde boek dat wij de vorige zomer hadden geweigerd te nemen — „God zij waarachtig”, uitgegeven door het Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap!
We gingen rond de tafel zitten en lazen gezamenlijk het hoofdstuk getiteld: „Wie is Jehovah?” Wij leerden dat Hij de God is die hemel en aarde heeft gemaakt.
Week na week kwam de man terug om met ons de bijbel te bestuderen, waarbij hij het boek „God zij waarachtig” als leidraad gebruikte. Naarmate onze studie vorderde, begonnen wij ons steeds meer als de apostel Paulus te voelen, toen hem de schellen van de ogen vielen (Hand. 9:17-19). Ook ons vielen de schellen van de ogen, schellen van geestelijke blindheid.
Een ander soort van soldaat
Onze onderwijzer werd een geliefde vriend. Hij was materieel arm, misschien wel armer dan wij, maar geestelijk was hij rijk met de goede dingen uit Gods Woord, die hij met milde hand uitdeelde. Sinds het einde van de Eerste Wereldoorlog was hij al een volle-tijdbekendmaker van het goede nieuws van Gods koninkrijk, waarbij hij door middel van part-time werk in zijn onderhoud voorzag. Maar ondanks het feit dat hij het niet breed had, gaf hij ons toen we zover gevorderd waren dat we ons leven aan God hadden opgedragen, vriendelijk tien Mark om naar een congres van Jehovah’s getuigen te reizen, waar we onze opdracht door de waterdoop symboliseerden.
Zo werd ik dus opnieuw een soldaat, maar ditmaal van Christus, zoals staat geschreven in 2 Timótheüs 2:3. Vanaf die tijd heb ik met mijn gehele hart een ’voortreffelijke strijd’ gevoerd tegen geestelijke duisternis, met het doel allen te helpen die Jehovah zoeken en hem willen dienen. Na mijn pensionering verhuisden we naar Canada, waar mijn vrouw en dochter nog altijd ’pionieren’ en al hun tijd besteden aan het prediken en onderwijzen van anderen over het wonderbare voornemen van Jehovah om deze aarde in de nabije toekomst in een paradijs te veranderen.
Hoewel mijn gezondheid achteruitgaat, blijf ik in Jehovah’s dienst doen wat ik kan. Als soldaat van de keizer en zijn opvolgers, deed ik mijn werk met hart en ziel, terwijl ik bereid was me allerlei opofferingen te getroosten. Zou dat dan nu anders zijn, nu ik een soldaat ben geworden van Jehovah’s Grote Koning?
Toen ik militair was, dacht ik dat ik veel leerde en er een man van me werd gemaakt. Maar ik werd pas wijs en verstandig toen ik Gods Woord, de bijbel, begon te studeren. Nu dien ik met een werkelijke beloning in het vooruitzicht: eeuwig leven in Gods rechtvaardige nieuwe ordening. — Ingezonden.