Wat is de zienswijze van de bijbel?
Waarom worden sommigen gehandicapt geboren?
KLEINE Karin, vier jaar oud, stierf aan leukemie. Dit was een zware slag voor haar ouders. Zij waren geregeld naar de Rooms-Katholieke Kerk gegaan, maar nu waren zij daarmee opgehouden omdat, zoals zij het stelden, „wij ons afvragen waarom dit ons moet overkomen, terwijl wij toch hebben geprobeerd een goed leven te leiden”. — New York Times van 2 februari 1973.
Karin was gehandicapt geboren, hoewel het drie jaar duurde voordat dit zich openbaarde. In de Verenigde Staten worden vier van de honderd baby’s met een duidelijke lichamelijke of geestelijke afwijking geboren — met een bochel, kreupel of blind, of met een hartafwijking of hersenbeschadiging. Tegen de tijd dat baby’s één jaar zijn, treden er nog meer afwijkingen aan het licht, zodat het aantal dan is toegenomen tot zeven van de honderd. Waarom gebeuren dergelijke dingen? Wie draagt de schuld? Wat kan eraan worden gedaan?
In bijbelse tijden werden ook sommigen gehandicapt geboren. De apostel Petrus en de apostel Johannes genazen op wonderbare wijze een man „die van de schoot van zijn moeder af kreupel was” (Hand. 3:1-10). Jezus Christus gaf aan een blindgeboren man het gezicht terug. Zijn discipelen hadden hem gevraagd of zijn blindheid het gevolg was van de zonden van zijn ouders of van zijn eigen zonden. Klaarblijkelijk geloofden Jezus’ discipelen, evenals sommige rabbi’s in deze tijd, dat iemand in zijn moeders schoot, voor zijn geboorte, kan zondigen. Jezus antwoordde dat de blindheid van de man niet te wijten was aan zonden van zijn zijde of van de zijde van zijn ouders maar dat hij blind was geboren „opdat de werken Gods in zijn geval openbaar gemaakt zouden worden”. Niet dat God de blindheid bij de geboorte had veroorzaakt. De blindheid van de man verschafte veeleer een gelegenheid om de werken Gods openbaar te maken. — Joh. 9:1-7; Rom. 5:12.
Heel waarschijnlijk was de man blind geboren wegens de een of andere fout in de chromosomen of door een genetische afwijking, zoals in het geval van de kleine Karin. Als ouders bijvoorbeeld een ernstig hartgebrek hebben, zijn de kansen dat hun kinderen een zelfde gebrek hebben, 21 tot 37 maal groter dan in het geval van ouders die in dit opzicht gezond zijn. Zo zal een man die hemofilie (bloederziekte) heeft, deze genetische afwijking via zijn dochters op zijn kleinzoons overbrengen. In al zulke gevallen kan men de ouders niet verantwoordelijk stellen, aangezien zij deze dingen niet in hun macht hebben.
Een moeder kan er echter ook door onwetendheid de oorzaak van zijn dat haar kind misvormd wordt geboren. Dit was het geval met de zwangere vrouwen die in het eerste stadium van hun zwangerschap slaaptabletten innamen die thalidomide (softenon), een synthetisch kalmerend middel, bevatten. Dit middel was de oorzaak van „een van de grootste medische tragedies”, zoals het werd genoemd, doordat 12.000 vrouwen in vele verschillende landen misvormde baby’s ter wereld brachten, van wie de helft zo mismaakt was, dat ze òf dood werden geboren òf slechts enkele uren of dagen leefden.
Van de zesduizend ’softenonbaby’s’ die in leven bleven, werd een derde tot de helft zonder of met misvormde ledematen geboren. De levenslange verzorging van elk van deze gehandicapte kinderen is op ƒ 700.000 geschat. God kan toch zeker niet verantwoordelijk worden gesteld voor deze dingen die mensen doen?
In het geval van de ’softenonbaby’s’ beslisten de rechtbanken dat de verantwoordelijkheid in de eerste plaats bij de farmaceutische industrie, en niet bij de moeders, lag. Er zijn echter heel veel afwijkingen waarvoor ouders, en in het bijzonder moeders, wel verantwoordelijk kunnen worden gesteld. Veel kinderen worden bijvoorbeeld gehandicapt geboren omdat hun moeder een venerische ziekte had. Doordat ouders zich vóór of na het huwelijk aan losbandig gedrag hebben overgegeven, hebben zij kinderen afwijkingen meegegeven. Zwangere vrouwen die sigaretten roken, verhogen het gevaar dat hun baby dood of met een afwijking wordt geboren. Men heeft ook ontdekt dat er verband bestaat tussen aspirine en geboorteafwijkingen. Een zwangere vrouw kan haar ongeboren kind zelfs schade berokkenen door al te veel moeite te doen om haar gewicht op peil te houden.
Dat in sommige gevallen de moeder voor de lichamelijke of geestelijke afwijking van een kind verantwoordelijk moet worden gesteld, blijkt uit een kortgeleden verschenen rapport over het gevolg van bloedschande. De bijbel veroordeelt bloedschande sterk. In de wet van Mozes stond op bloedschande zelfs de doodstraf (Lev. 18:8-17). Zo heeft een Tsjechoslowaakse geleerde op het gebied van medisch onderzoek vergelijkingen getrokken tussen de kinderen die uit bloedschennige betrekkingen waren geboren en kinderen van dezelfde vrouwen die niet het produkt van bloedschennige gemeenschap waren. Het onderzoek leverde „het treffende bewijs dat bij kinderen uit bloedschennige verbintenissen een ontstellend gevaar van abnormaliteit bestaat” en bewees „de onmiskenbare invloed die inteelt op kindersterfte, aangeboren misvormingen en het intelligentiepeil heeft” (Newsweek van 9 oktober 1972). Deze ontdekkingen onderstrepen stellig het schriftuurlijke beginsel: „Wat een mens zaait, dat zal hij ook oogsten; want wie met het oog op zijn vlees zaait, zal uit zijn vlees verderf oogsten.” — Gal. 6:7, 8.
Een van de meest betreurenswaardige aspecten van de geboorte van kinderen met een afwijking, is dat de ouders zich hierdoor vaak gaan afvragen waarom God dit heeft toegelaten of waarom hij het heeft veroorzaakt, alsof hij schuld heeft aan hun toestand, zoals in het geval van de kleine Karin. Anderen hebben een fatalistische houding aangenomen, alsof het Gods wil ten aanzien van hen was, of dat zij de tragedie verdienden. Weer anderen spreken over de vroegtijdige dood van een misvormd kind alsof ’God het bij zich wilde hebben’.
Maar Jehovah God, de Schepper, kan hiervoor niet verantwoordelijk worden gesteld. Hij heeft het eerste mensenpaar volmaakt geschapen, want al zijn werken zijn volmaakt (Deut. 32:4). Toen onze eerste ouders zondigden, werden zij niet alleen onvolmaakt, terwijl zij dit met hun leven betaalden, maar al hun nakomelingen zijn daarna onvolmaakt en in stervende toestand geboren (Rom. 5:12). De aard van deze onvolmaaktheden houdt verband met het feit of een kind al dan niet met een afwijking wordt geboren. Niet alle zwangere vrouwen die in het eerste stadium van hun zwangerschap thalidomide innamen hebben bijvoorbeeld misvormde baby’s ter wereld gebracht, maar alleen degenen die een genetische afwijking hadden. En zoals wij hebben gezien, kunnen ook nog andere factoren medeverantwoordelijk zijn.
De bijbel zegt dat ’God liefde is’ en dat hij ervoor heeft gezorgd dat de mensheid door middel van het loskoopoffer van Jezus Christus en Christus’ Koninkrijk weer tot volmaaktheid kan komen. Onder de heerschappij van dat koninkrijk zullen er geen tranen, dood of pijn zijn en zal de mensheid dus bevrijd zijn van alle lichamelijke en mentale afwijkingen. Zelfs de doden zullen opstaan ten einde voordeel van die zegeningen te trekken. — 1 Joh. 4:8; Joh. 5:28, 29; Hand. 24:15.
Wat kunt u intussen doen? Nauwgezette gehoorzaamheid aan Gods wetten en praktische wijsheid kunnen er veel toe bijdragen de kans dat een kind met de een of andere afwijking wordt geboren, te verkleinen. Ouders kunnen tegenwoordig bovendien „genetisch advies” inwinnen, waardoor zij, althans tot op zekere hoogte, kunnen vaststellen welke risico’s zij eventueel lopen als zij kinderen voortbrengen.
En wat kan er worden gedaan als deze tragedie een gezin reeds heeft getroffen? De situatie dient te worden bezien als een uitdaging waaraan het hoofd moet worden geboden. Hoe? Doordat de overige gezinsleden onzelfzuchtige bezorgdheid, geduld en verdraagzaamheid aan de dag leggen, terwijl allen doen wat zij kunnen opdat het gehandicapte gezinslid, ondanks zijn of haar afwijking, vreugde kan putten uit het leven. Op deze wijze kunnen zij voor dit gezinslid datgene doen wat zij graag zouden willen dat anderen voor hen zouden doen.