Een blik op de wereld
Het reukvermogen van insekten
◆ Recente onderzoekingen in West-Duitsland hebben aangetoond dat insekten over een buitengewoon goed reukvermogen beschikken. Uit experimenten is gebleken dat er zich op elke geurantenne van een stamuiltje 50.000 zintuigorganen bevinden. Elk zintuigorgaan is gevoelig voor een soort van molecuul, hoewel andere ook op dat molecuul kunnen zijn „afgestemd”. Bij het mannetje van het stamuiltje is de helft van de zintuigorganen ontvankelijk voor de geur van een vrouwtje, die hij soms op meer dan anderhalve kilometer afstand kan waarnemen. Geleerden hopen dat zij in de toekomst het reukvermogen van insekten die zij schadelijk achten, in de war zullen kunnen brengen en ze op die wijze onder controle zullen kunnen houden.
Steeds jonger
◆ Volgens het federale bureau voor narcotica en verdovende middelen in de Verenigde Staten, is in de afgelopen paar jaar het aantal personen onder de 21 jaar van wie bekend is dat zij verslaafd zijn aan verdovende middelen, snel toegenomen. Zo zei een functionaris van het bureau: „Onze ervaring is dat het drugprobleem toeneemt en er steeds lagere leeftijdsgroepen bij betrokken zijn.” Zo had men in een bepaalde streek in Amerika plannen om met drugvoorlichting te beginnen op de kleuterscholen. Een functionaris zei dan ook: „In de vijfde en zesde klas hebben wij waarschijnlijk de strijd al verloren.” Een voormalig verslaafde die op het ogenblik werkzaam is in een Newyorkse kliniek, zei: „Toen ik met drugs begon, waren wij ongeveer 18, 19 of 20. Daarna daalde het naar de leeftijd van 16 en 17 jaar. En nu zien wij zelfs al kinderen tot 12 jaar toe. . . . Het lijkt wel of elke drie à vier jaar de leeftijd met één jaar naar beneden gaat. Waar zal het eindigen?”
Kerken stervend
◆ Een hele tijd terug merkte de Londense hoogleraar in de filosofie, H. B. Acton, op: ’In de jaren na 1918 hebben de christelijke instituten hun invloed verloren.’ Is hun situatie sindsdien verbeterd? Het boek Ministry in Question, geschreven door A. Gilmore, antwoordt: „Er is beslist in het hart van de kerk een onvastheid die het leven eruit weg zuigt. In de afgelopen jaren hebben wij geleefd te midden van een orgie van zelfkritiek en een waanzin van zelfverwijten, die de geur van de dood reeds met zich dragen . . . het is een teken dat de fundamenten aan het verpulveren zijn, dat wij zijn overvallen door een crisis in het geloof.”
Religieuze ’geloofwaardigheidskloof’
◆ Politici hebben de reputatie dat zij de waarheid verdraaien. De affaire in 1971 met de Amerikaanse ’Pentagon papers’ belichtte nog eens extra sterk de ’geloofwaardigheidskloof’ die zij hebben geschapen. Ook journalisten en adverteerders maken zich schuldig aan misleiding. En de geestelijkheid? Louis Cassels, reeds lang schrijver bij United Press International, zegt: „Steeds weer opnieuw ontdek ik als verslaggever voor religieus nieuws, dat de kerkelijke woordvoerders hun toevlucht nemen tot opzettelijke verduistering [van woorden] en de waarheid geweld aandoen om het publiek in het onwetende te laten over wat er nu werkelijk in een bepaalde situatie gaande was.”
Onwettige kinderen in Zweden
◆ Ongeveer 20 percent van de kinderen die nu in Zweden wordt geboren, wordt buiten het huwelijk geboren, aldus het Zweeds bureau voor de statistiek. Dit aantal is ongeveer tweemaal zo hoog als in 1960 en is vergeleken met twee jaar geleden met 2 percent omhooggegaan.
Tienermoraal
◆ Volgens een onderzoek dat in Amerika is verricht door de presidentiële commissie voor de bevolkingsgroei en de toekomst van Amerika, heeft bijna de helft van alle ongehuwde negentienjarige meisjes in de Verenigde Staten reeds seksuele betrekkingen gehad. Beginnend met meisjes van vijftien jaar bleek uit het onderzoek dat 13,8 percent van deze groep geen maagd meer was. Bij de zestienjarigen had 21,2 percent seksuele betrekkingen gehad. Bij de meisjes van zeventien jaar was het cijfer opgelopen tot 37 percent, en bij de negentienjarigen kwam men aan een totaal van 46 percent. Hoeft men zich er dan nog over te verbazen dat er onder tieners een epidemie van venerische ziekten heerst?
De levensverwachting in Mexico
◆ In minder dan veertig jaar is de levensverwachting in Mexico bijna verdubbeld. In 1925 kon een Mexicaan gemiddeld verwachten 32 jaar te leven; de huidige verwachte levensduur ligt boven de zestig jaar. Preventieve geneeskunde, betere hygiëne en prenatale zorg worden als de belangrijkste factoren beschouwd die hiertoe hebben geleid.
Rechten van geesteszieke erkend
◆ Een rechter van het hooggerechtshof van de Amerikaanse staat New York, heeft een vrouw van 31 jaar die een elektroshock-behandeling had geweigerd, in het gelijk gesteld. Hoewel zij „voldoende geestelijk ziek” werd beschouwd om opgenomen te worden, was zij niettemin competent een beslissing te nemen in verband met de therapie die in haar geval was voorgeschreven. De opperrechter merkte op: „Deze vorm van behandeling is het onderwerp van een grote controverse binnen de psychiatrische wetenschap, zowel wat betreft haar uitwerking als haar gevaren. Ze staat bekend als een belangrijke hulp bij het genezen van geestesziekten, maar ook als de oorzaak van onder andere longoedeem, beenfracturen en, in uiterst zeldzame gevallen, zelfs als oorzaak van dood.”
Moderne geluiden
◆ Moderne huizen zijn een verzamelplaats van tientallen geluiden, zoals geluiden van binnen: van klokken, telefoons, stofzuigers, naaimachines, radio’s, stereo-installaties, televisietoestellen, mixers en ventilators, die nog eens vermengd worden met geluiden van buitenaf: van de straat, van autowegen, grasmachines en vliegtuigen. Recente onderzoekingen hebben uitgewezen dat bij geluiden die door iemand als ongewenst worden ervaren, de oogpupillen zich verwijden, de slijmvliezen droog worden en de bijnieren overgaan tot het afscheiden van hormonen. Geluid verhindert mensen vaak diep in slaap te vallen en kan leiden tot irritatie en emotionele problemen. Voor elke mens individueel geldt dat er heel wat geluiden zijn waarover hij controle kan uitoefenen, maar er zijn ook geluiden die buiten zijn invloed liggen.
Raadselachtige pulsars
◆ In het Melkwegstelsel heeft men weer een nieuwe pulsar ontdekt. Dit hemelobject zendt ’pulsen’ X-stralen uit volgens de ongewone cyclus van negen dagen ’uit’ en zeven dagen ’aan’. Autoriteiten op sterrekundig gebied hebben al verschillende mogelijke verklaringen geopperd voor het vreemde gedrag van deze pulsar, maar geven ook onmiddellijk toe dat het gehele onderwerp van pulsars nog een groot vraagteken is.
Meren over de hele wereld vervuild
◆ Over de hele wereld worden meren bedreigd met een biologische dood. In West-Duitsland is het Bodenmeer in twintig jaar, „10.000 jaar ouder geworden”, aldus bioloog R. Zahner. Gevaarlijke afvalstoffen die in het meer worden geloosd, hebben in ondiepe delen van het meer geleid tot een overmatige groei van algen en andere planten. Op een enkele dag varen er wel 20.000 motorboten op het meer, waarvan de meeste zijn uitgerust met een olielekkende buitenboordmotor, en deze laten een dikke laag olieafval op het water achter. Ook het Baikalmeer in Siberië wordt geschaad door vervuiling. Een lid van een faculteit van een hoger-onderwijsinstelling in Toronto, in Canada, heeft voorgesteld het zwaar verontreinigde Erie-meer droog te leggen en het aldus gewonnen land nuttig te gaan gebruiken.
Geweld neemt toe
◆ In Nederland zijn de cijfers voor mishandeling en misdrijven tegen het leven van 1965 tot 1971 met respectievelijk 10 en 55 percent gestegen, zo stond in Elseviers Magazine van 23 september 1972. Dit zelfde beeld is ook, zoals het tijdschrift meldde, waar te nemen bij „een aantal afzonderlijke delicten, zoals doodslag, moord en verkrachting, waarvan de percentages in de periode van 1965 tot en met 1969 met respectievelijk 35, 78 en 87 stegen. Als samenvatting zou men kunnen zeggen dat de minder ernstige agressieve criminaliteit afneemt of min of meer gelijk blijft en dat de ernstige agressie sterk stijgt”.
De handel tussen Oost en West breidt zich uit
◆ De handel van de Verenigde Staten met Rusland en andere Oost-Europese landen breidt zich nog steeds uit. P. G. Peterson, minister van handel, ziet „grote beloften” in mogelijke gezamenlijke inspanningen voor het exploiteren van Ruslands reusachtige hulpbronnen. In Rusland is men van mening dat dergelijke ondernemingen gedeeltelijk zullen opwegen tegen de verwachte grote import die uit de Verenigde Staten zal komen. De toenemende vraag van de consument daar en in andere landen achter het IJzeren Gordijn wordt als een van de oorzaken aangegeven voor de toenemende handel met het Westen.
De bewapeningswedloop gaat door
◆ Hoewel de Verenigde Staten en Rusland akkoorden tot wapenbeperking hebben getekend, is de nucleaire wedloop nog niet vertraagd. Beide landen blijven zich inspannen op gebieden die niet door de akkoorden worden bestreken, zoals ondergrondse kernproeven. Terzelfder tijd blijft Frankrijk atoomproeven in de Stille Oceaan nemen en weigert, net als China, een eind te maken aan proeven in de atmosfeer. Ongeveer twintig kleinere landen zijn nu al heel dicht bij de ontwikkeling van eigen kernwapens.
De Filippijnen overstroomd
◆ De afgelopen maand juli was sinds augustus 1919 de regenachtigste maand op de Filippijnen. Verscheidene orkanen brachten ongeveer anderhalve meter moessonregen naar Manilla. Het gehele centrale Luzon-gebied, met inbegrip van meer dan 74.000 hectare bouwland had te lijden onder zware overstromingen. Ten noorden van Manilla traden rivieren buiten hun oevers en bezweken dijken onder de druk van het water, waardoor de centrale vlakten in één groot meer veranderden, naar het zuiden werden kuststeden overstroomd. Honderden mensen stierven. Duizenden zijn dakloos, en zullen worden geconfronteerd met voedseltekorten en ziekten.
Atletiek-records
◆ Hoe komt het dat de atletiek-records van enkele tientallen jaren terug nu verre overschreden zijn? Zo werd bijvoorbeeld tijdens de Olympische Spelen van 1896 het discuswerpen gewonnen met een worp van ongeveer 29 meter, terwijl in 1968 de discus bij de verste worp meer dan 64 meter werd weggeslingerd. In Medical World News werden een aantal oorzaken aangegeven voor dit verschil: een grotere hoeveelheid beschikbaar talent waaruit men kan kiezen; meer tijd en geld voor intensieve training van mensen die fysiek sterker worden geacht; de buitengewone specialisatie van atleten; de technologische vooruitgang, die onder andere heeft geresulteerd in fiberglas-stokken voor polsstokhoogspringers. Ook het feit dat er records bestaan, maakt ze tot een doel om naar te streven en gewoonlijk te overtreffen. Zullen er records blijven sneuvelen? Nee, zegt deskundige Dr. E. Joki, die verklaart dat de mens zijn fysieke grenzen is genaderd.
Politie gaf bevel tot scheren
◆ De politiecommissaris van een buitenwijk van Pittsburgh, in de Amerikaanse staat Pennsylvania, beval zijn manschappen onlangs hun baarden, snorren en bakkebaarden af te scheren, ten einde bij het publiek een indruk te wekken van „bescheidenheid, rijpheid en rustig zelfvertrouwen”.
Woede kan dodelijk zijn
◆ Woede kan doden. Soms maken vertoornde mensen met opzet een eind aan het leven van anderen of van zichzelf. Maar het gebeurt vaker dat zij door de manier waarop zij rijden andere mensen doden of schade toebrengen, doordat men wanneer men opgewonden is, sneller fouten maakt. Daarbij komt nog dat doktoren weten dat woede een dodelijke hartaanval of een beroerte tot gevolg kan hebben. De Amerikaanse Dr. T. R. Van Dellen merkte onlangs op: „Woede wordt maar zelden op een overlijdensakte vermeld, maar deze emotie treedt veelvuldiger als doodsoorzaak op dan de meeste mensen denken.”
Homoseksualiteit en geslachtsziekten
◆ De Britse specialist Dr. R. D. Catterall, bericht dat gonorroe, syfilis en andere ziekten die door middel van seksuele betrekkingen overgebracht worden, onder homoseksuele mannen zeer veel voorkomen. In de ziekenhuizen in grote steden zoals Londen, Parijs, New York en Kopenhagen, is meer dan de helft van de syfilisgevallen te vinden onder manlijke homoseksuelen, van wie velen nog tamelijk jong zijn. Het Auckland-ziekenhuis op Nieuw Zeeland bericht dat 12 percent van de personen die daar voor geslachtsziekten behandeld worden, homoseksuelen zijn. Maar naar verluidt maken homoseksuelen slechts 5 percent van de gemeenschapsbevolking uit.
Homoseksualiteit en leeftijd
◆ Volgens Dr. J. Robinson, de anglicaanse deken van het Trinity College in Cambridge (Engeland), dient homo- of heteroseksueel verkeer tussen jongens en meisjes van veertien jaar niet meer strafbaar gesteld te worden. Sommige leden van de Methodisten Conferentie tot wie hij sprak, waren het echter niet met zijn gezichtspunten eens. Maar H. O. Morton, de voorzitter van de conferentie verdedigde in het openbaar het recht van Robinson om voor de invoering van zo’n wet te pleiten. Hij verklaarde dat er openlijk over seksuele relaties diende te worden gediscussieerd en dat, als de rede van Robinson de „mensen zou helpen daartoe te komen, dat van harte moest worden toegejuicht”. In juli 1967 werd in Engeland, met ondersteuning van de Anglicaanse en de Rooms-Katholieke Kerk, een wet aanvaard waar door homoseksueel verkeer tussen volwassenen niet langer onwettig was. In Nederland is men op het ogenblik dichter bij de leeftijd die Dr. Robinson voorstelde; sinds april 1971 werd de strafbaarheid van homoseksueel verkeer tussen volwassenen en minderjarigen opgeheven, en is homoseksueel verkeer, net als heteroseksueel verkeer, tussen personen boven de zestien jaar niet meer strafbaar.