„Uw woord is waarheid”

Het gebruik van het kruis

HOE zou u het vinden als een van uw dierbaarste vrienden onder valse beschuldigingen was terechtgesteld? Zou u een kopie maken van het gebruikte strafwerktuig, zoals bijvoorbeeld de strop van een beul of een elektrische stoel? Zou u die kopie kussen, er kaarsen voor branden of ze als een sieraad om uw hals hangen? ’Natuurlijk niet’, zult u wellicht zeggen.

Maar doen miljoenen mensen dit in feite niet? Spreken zij niet over Jezus Christus als hun meest geliefde vriend, die zijn liefde voor hen heeft getoond door afstand te doen van zijn leven? Zeggen zij niet dat Jezus, hoewel hij geen zonde had begaan, aan een kruis werd terechtgesteld? En worden kruisen nochtans niet in hun kerken en hun huizen tentoongesteld en op hun lichaam gedragen? Zijn er zelfs niet veel mensen die het kruis kussen, er kaarsen voor branden en ervoor buigen? Hoe is deze gewoonte eigenlijk ontstaan?

De historische bewijzen tonen aan dat de vroege christenen geen kruisen bij hun aanbidding gebruikten. In de New Catholic Encyclopedia wordt gezegd: „De uitbeelding van Christus’ verlossingsdood op Golgotha komt niet in de symbolische kunst van de eerste christelijke eeuwen voor. Onder invloed van het oudtestamentische verbod op gesneden beelden, waren de vroege christenen er afkerig van zelfs het werktuig waaraan de Heer geleden heeft, af te beelden.” Het is duidelijk dat zij nooit voor kruisen hebben gebogen of ze hebben gekust.

De manier waarop Jezus stierf was zowel voor de joden als voor de Romeinen vernederend en schandelijk. Hij werd als een misdadiger van de ergste soort, zoals de boosdoeners die aan weerszijden van hem aan een paal werden gehangen, terechtgesteld (Luk. 23:32). Men had derhalve geen onjuistere voorstelling van hem kunnen geven dan door de manier waarop men hem ter dood bracht. Vandaar dat het strafwerktuig zelf buitengewoon weerzinwekkend voor christenen zal zijn geweest. Het te vereren, zou betekenen de verkeerde daad die erop werd verricht — de moord op Jezus Christus — te verheerlijken.

Niet-christenen vereerden het kruis echter al heel lang als een heilig religieus symbool. In het boek The Cross in Ritual, Architecture, and Art staat hierover: „Het is vreemd, en toch onweerlegbaar een feit, dat het Kruis eeuwenlang vóór de geboorte van Christus, en sindsdien in landen die niet door de leer van de Kerk zijn beroerd, als een heilig symbool werd gebruikt. . . . De Griekse Bacchus, de Tyrische Tammuz, de Chaldeeuwse Bel en de Noorse Odin werden voor hun aanbidders alle door de een of andere kruisvorm gesymboliseerd.” — Blz. 1.

Dit doet nog een vraag rijzen: Zou het ook kunnen zijn dat datgene wat wordt vereerd door mensen die belijden christenen te zijn, een heidens symbool is?

Pas in de vierde eeuw G.T. begonnen mensen die het christendom beleden, een opmerkelijk gebruik te maken van het kruis. Deze ontwikkeling is voornamelijk toe te schrijven aan keizer Constantijn, een zonaanbidder van wie wordt beweerd dat hij jaren voordat hij zich op zijn sterfbed aan de doop onderwierp, het christendom had aanvaard. Men gaat ervan uit dat zijn bekering in het jaar 312 plaatsvond, toen hij naar vermeend wordt een kruis in de lucht zag. Men beweert dat dit kruis een christelijk symbool was en dat Constantijn er de betekenis aan hechtte dat de God van de christenen hem de overwinning zou schenken. Maar heeft de zonaanbiddende Constantijn werkelijk een christelijk symbool gezien? Waarom zou God de oorlogvoering van een zonaanbidder goedkeuren?

Jaren voordien had Jezus Christus tegen Petrus gezegd: „Steek uw zwaard weer op zijn plaats, want allen die naar het zwaard grijpen, zullen door het zwaard vergaan” (Matth. 26:52). De God der waarheid zou derhalve nooit de oorlogen van een zonaanbidder hebben kunnen ondersteunen.

Niemand kan thans met zekerheid zeggen wat Constantijn gezien heeft, zo hij al iets heeft gezien. De thans voorhanden zijnde traditionele getuigenissen zijn tegenstrijdig. De kerkelijke geschiedschrijver Eusebius beweert dat Constantijn en al zijn manschappen „boven de zon het zegeteken van een lichtkruis in de hemel zagen, met de inscriptie [OVERWIN HIERMEE]”. De lezing van een andere geschiedschrijver, Lactantius, verschilt hier echter aanmerkelijk van: „Constantijn werd er in zijn slaap toe aangespoord het hemelse teken van God op de schilden aan te brengen en aldus ten strijde te trekken.”

Indien datgene wat Constantijn heeft gezien of waardoor hij werd beïnvloed of bekeerd, een christelijk symbool is geweest, had dit stellig op een of andere wijze uit zijn daden moeten blijken. Maar dit is niet het geval. Jaren nadat Constantijn zogenaamd het kruis had gezien, werd de zonnegod nog steeds op zijn muntstukken geëerd. Hierop stond de inscriptie Sol Invictus (Onoverwinnelijke Zon). Maar wat valt er te zeggen van het „hemelse teken van God”, waarvan Lactantius gewaagt? Dit teken hield ook verband met de zonaanbidding. Men is het er algemeen over eens dat „het heilige symbool dat gewoonlijk een ’wielkruis’ wordt genoemd [een cirkel met een kruis erin], vrijwel of geheel ongewijzigd is afgeleid van het zonneëmbleem van onze heidense voorouders. . . . en het idee is geopperd (zoals door de Eerw. S. Baring-Gould) dat keizer Constantijn zich bij het aannemen van de tekens X P op zijn vaandel door omzichtigheid liet leiden, aangezien hetzelfde teken zijn heidense troepen deed denken aan het altijd ronddraaiende zonnewiel en de christenen herinnerde aan de Griekse initialen van de naam van de Redder.” — The Cross in Ritual, Architecture, and Art, blz. 2.

Aldus kwamen, op een heel geraffineerde manier, onder de invloed van een zonaanbiddende heerser, mensen die het christendom beleden, ertoe het niet-christelijke kruis te aanvaarden. Toen het eenmaal zover was dat zij het kruis als een heilig symbool aanvaardden, begonnen zij er ook het lichaam van een gekruisigde op af te beelden. Het eerste bewijsmateriaal van dergelijke afbeeldingen dateert uit de vijfde eeuw G.T.

In de eeuwen daarvoor zouden christenen deze ontwikkelingen als afgoderij hebben veroordeeld. In de tweede eeuw G.T. schreef Minucius Felix bijvoorbeeld: „Kruisen worden bovendien noch door ons aanbeden noch door ons begeerd. Voorwaar, gij die goden van hout wijdt, vereert houten kruisen — vermoedelijk als deel van uw goden.”

Er is nog een factor die het voor de eerste christenen onmogelijk maakte het kruis in verband te brengen met het werktuig waaraan Jezus ter dood werd gebracht. Geen enkel bijbels bewijs laat zelfs maar doorschemeren dat Jezus aan een kruis is gestorven. Over het Griekse woord stauros (dat in vele vertalingen met „kruis” is vertaald), zegt A Comprehensive Dictionary of the Original Greek Words with their Precise Meanings for English Readers: „STAUROS . . . duidt in de eerste plaats op een rechtopstaande paal of staak. Aan dergelijke palen werden boosdoeners vastgenageld om terechtgesteld te worden.” In overeenstemming hiermee wordt in het boek The Non-Christian Cross opgemerkt: „In geen van de vele geschriften die het Nieuwe Testament vormen, komt ook maar één enkele zin voor waarin, in het oorspronkelijke Grieks, zelfs maar indirect te kennen wordt gegeven dat de stauros die in het geval van Jezus werd gebruikt anders was dan een gewone stauros [paal of staak], laat staan dat deze, in plaats van één stuk hout te zijn, uit twee stukken zou bestaan die in de vorm van een kruis aan elkaar zouden zijn bevestigd.”

Dit historische bewijs en het bijbelse gebruik van het woord stauros bevestigen gezamenlijk de waarheid dat het kruis een niet-christelijk symbool is. De verering van het kruis is openlijke afgoderij, vermomd onder een christelijk etiket. Indien wij Gods goedkeuring wensen te ontvangen, dienen wij dan niet het kruis te mijden en Gods gebod te gehoorzamen: „Ontvliedt de afgoderij”? — 1 Kor. 10:14.