Laten wij elkaar de hand geven

Door Ontwaakt!-correspondent in West-Duitsland

VOOR een objectieve waarnemer lijkt het er soms op of sommige mensen niets liever doen dan handen schudden. Zij drukken zelfs oude bekenden bij de eerste ontmoeting op een dag de hand, en opnieuw bij het weggaan. Deze procedure herhaalt zich soms zelfs verschillende malen in de loop van de dag als deze bekenden toevallig meermalen elkaars pad kruisen. In landen waar dit een gewoonte is, kan het overslaan van dit begroetingsgebaar bij het komen of weggaan als een belediging worden opgevat.

Maar niet iedereen is er enthousiast over. Sommigen zeggen: „Zo’n stijve formaliteit!” „Waarom kan iemand niet gewoon doen?” „Wat onpraktisch!” „Bovendien, zo’n nauw contact moet volgens mij erg onhygiënisch zijn in verband met het verspreiden van ziektekiemen!”

Opvattingen en gewoonten verschillen, is het niet? Er zijn andere volken die de voorkeur geven aan kussen, omhelzen of neuswrijven, of aan een eenvoudige buiging. Waarom zou u zich niet aanpassen als u in een ander land bent en deze groetgewoonten niet in strijd komen met uw geweten, in plaats van de levensgewoonten daar te negeren en te verwachten dat men zich naar die van u zal richten? Welke vorm een begroeting ook aanneemt, ze verwarmt ons als ze oprecht is en uit het hart komt!

De handdruk in vroeger tijd

Aan de gewoonte van het handen schudden zijn enkele interessante facetten verbonden. Ze wordt zelfs in de bijbel genoemd als een gebruik dat aan de Israëlieten bekend was, hoewel niet als vorm van begroeting. De aanzienlijk minder geremde volken van het Midden-Oosten kennen veel emotionelere manieren om hun vreugde over een ontmoeting en hun verdriet over een vertrek kenbaar te maken dan door middel van een enigszins gereserveerde handdruk. In bijbelse tijd waren een handdruk of handslag gebaren die werden gebruikt ter bevestiging van een overeenkomst of ter bekrachtiging van een contract of een koop (Ezra 10:19). Zelfs in deze tijd is dit gebaar niet onbekend; het had in de dagen van onze bet-overgrootvaders zelfs nog wettige kracht. De oude Germaanse volken gebruikten het ook bij het sluiten van overeenkomsten. De bijbel waarschuwt ons tegen het geven van onze hand om ons borg te stellen voor de lening van iemand anders. — Spr. 6:1-3; 22:26.

Hoewel sommigen zeggen dat de Romeinen het eerst de handdruk als begroetingsgebaar zijn gaan gebruiken, is het hoogstwaarschijnlijk gedurende de middeleeuwen geweest dat dit gebaar in Europa ingeburgerd begon te raken. Door de hand op een bepaalde voorgeschreven manier uit te steken identificeerde men zich tevens als behorend tot een bepaalde groep of een bepaald gilde. Zulk een aanduiding als teken van lidmaatschap of van het aanhangen van een bepaalde denkwijze, bestaat zelfs heden ten dage nog.

Enkele karakteristieke handenschudders

Zou u nu graag enkele karakteristieke handenschudders uit onze tijd ontmoeten? Elk heeft zijn eigen greep. De eerste die we ontmoeten zal uw ontspannen uitgestoken hand in een vermorzelende klem nemen. U durft uw hand niet te verroeren, uit vrees dat al uw botten gebroken zijn, en als u een ring draagt zal het u enkele dagen kosten uw kneuzingen te verzorgen.

Niet iedereen is echter zo vol vitale kracht. Neem bijvoorbeeld onze volgende vriend eens. De kille klammigheid die u voelt als zijn hand slap en lusteloos in uw vingers hangt, doet u verbaasd kijken of u geen vis gevangen hebt. Onze derde vriend is hartelijker, en zijn handdruk, of beter „pompgezwengel”, is bedoeld om enige tijd te duren.

Natuurlijk zijn er ook enkelen die het raak-en-missysteem toepassen. Het lijkt wel of u ze nooit goed de hand kunt geven; altijd glipt hun hand voorbij uw duim naar boven, langs uw arm. En misschien hebt u een van de „het-kan-me-niet-schelen”-typen ontmoet, die op het moment dat zij hun hand naar u uitsteken, al weer hun hoofd hebben omgedraaid om naar iets anders te kijken, zodat wel uw beider handen maar niet uw beider ogen elkaar ontmoeten.

De laatste is van allen de grootste hooghouder van de handschudtraditie. Als hij bemerkt dat zijn handen te vol zijn om het goed te doen, zal hij u, omwille van de traditie, zijn pink of elleboog aanbieden.

Wat was uw indruk van degenen die net aan u zijn voorgesteld? Sommigen toonden door de precieze en weloverwogen manier waarop zij hun hand in de uwe legden, dat zij zich ten zeerste bewust waren van het gevoel dat zij overbrachten. Zij probeerden vastberadenheid en tegelijkertijd minzaamheid in hun handdruk te leggen en gaven een extra kneepje als bewijs van een warme, sterke persoonlijkheid. Ja, een handdruk vertelt veel over iemands karakter. Maar iemand die gewoon doet en zichzelf niet al te serieus neemt, wordt altijd gewaardeerd.

Wees evenwichtig bij het geven van een hand

Hoewel het handen schudden niet aan regels gebonden is, volgen hieronder enkele situaties waar de rede toch het laatste woord zal moeten hebben. Misschien heeft de onervaren handenschudder wel gelijk als hij het onpraktisch vindt om na een vergaderruimte te zijn binnengekomen, elke keer als er iemand na hem binnenkomt het handdrukritueel opnieuw te moeten ondergaan. En als u laat op een vergadering of bespreking komt, en deze reeds aan de gang is, getuigt het gewoonlijk van attentie wanneer u snel een stoel neemt en u niet genoodzaakt voelt te moeten storen om iedereen een hand te geven. Misschien vindt u het lomp om iemand met handen geven over te slaan, maar het zal waarschijnlijk attenter zijn en van meer respect blijk geven te wachten op het natuurlijke en gepaste moment om uw vreugde over het weerzien van uw vrienden te uiten. En hebt u er ooit over nagedacht hoe onsmakelijk het voor mensen kan zijn als zij gedurende een maaltijd gedwongen zijn één of meer ongewassen handen beet te pakken?

Als u een tijdbespaarder bent, ergert u zich waarschijnlijk slechts aan de frequentie van deze sociale handeling en niet aan de handeling zelf. Neem bijvoorbeeld de Duitsers, die de gewoonte om handen te geven buitengewoon in ere houden, maar die zich nu wel beginnen af te vragen of het niet een beetje te ver gaat dezelfde persoon wel twaalfmaal op een dag de hand te geven.

Het tijdschrift Time (17 februari 1967) maakte de volgende opmerking: „Enkele Duitse personeelchefs hebben uitgerekend dat hun employés per dag minimaal 20 minuten besteden aan het geven van handen.” Duitslands Comité van deskundigen voor Goede Manieren heeft verklaard: „Overmatig handen geven wordt niet gewaardeerd en bemoeilijkt zelfs het persoonlijke contact. Men kan ermee volstaan iemand bij de eerste ontmoeting een hand te geven.”

Als u daarom redelijkheid wilt betrachten in verband met de gewoonte van handen geven, is het misschien het eenvoudigste de volgende suggestie te onthouden: Leg een warme vriendelijkheid aan de dag en gebruik onderscheidingsvermogen. Als wij dit doen, zullen we geen moeilijkheden ondervinden en ons op natuurlijke wijze gedragen, zonder blind een traditie te volgen.

Het is nu tijd om afscheid te nemen. Maar zei u dat u dat niet wilt doen met een klap op de rug of met een kus of een omhelzing? Prima, dan geven we elkaar de hand!