Is zelf knippen iets voor u?

EEN kapper in Brooklyn (New York) bezocht onlangs enige vrienden en bood aan, zoals hij wel meer als vriendschappelijk gebaar deed, het haar van de zoon te knippen. Toen hij er vijftien minuten later mee klaar was, zei de moeder van de jongen: „Weet je hoeveel ik de laatste keer bij de kapper betaalde? En zijn haar was niet beter geknipt dan nu. Tien dollar!”

Alles wordt duurder, maar de kappersprijzen zijn wel sterker gestegen dan de prijzen van de meeste andere goederen en diensten. Niet overal in Amerika zijn de prijzen zo hoog; in kleinere steden betaalt men $1,50 à $3 (ƒ 5 à ƒ 10), in de binnenstad van Philadelphia wordt men voor $4 geknipt; maar sommige zaken in grote steden vragen veel meer zoals uit bovenstaand voorbeeld blijkt. In landen als Denemarken en Duitsland betaalt men om en nabij de ƒ 7.

Dus afhankelijk van waar men woont, is men per jaar wel ƒ 80 tot ƒ 250 aan de kapper kwijt. En als er in een gezin drie, vier of meer jongens zijn, kan deze uitgavenpost behoorlijk oplopen.

Het hoeft daarom geen verbazing te wekken dat in veel gezinnen een van de ouders het haar van de gezinsleden knipt. Deze gewoonte is wijder verbreid dan u misschien op het eerste gezicht vermoedt. Men schat dat er in Amerika reeds verscheidene miljoenen haarknipapparaten zijn verkocht. De kappers die het haar knippen van de ruim 1500 personen die op het hoofdbureau van Jehovah’s getuigen in New York werken, berichten dat meer dan één op de vier werkers, voordat zij daar kwamen, thuis geknipt werden in plaats van bij een kapperszaak.

Dat men zodoende geld kan besparen, is echter niet de enige reden waarom veel ouders er de voorkeur aan geven het haar van hun kinderen zelf te knippen. Dit blijkt wel uit het antwoord dat een beroepskapper kreeg toen hij een vriend van hem aanbood het haar van zijn kinderen geregeld te knippen. De vader bedankte de kapper voor zijn vriendelijke aanbod en zei dat hij het knippen liever zelf deed, want, zo verklaarde hij, „zie je, dat geeft mij de kans om zo om de twee weken een keer met mijn jongens alleen te zijn”.

Sommige ouders vinden het gemakkelijker om het haar van de kinderen thuis te knippen, dan om hen mee te nemen naar een kapperszaak, daar op hen te wachten, en hen dan weer naar huis te brengen. Voor een jong kind kan de eerste gang naar een kapperszaak een schrikaanjagende ervaring zijn. Daarom vinden sommige ouders de huiselijke omgeving geschikter om hun kleintjes aan zoemende tondeuses en knippende scharen te laten wennen.

Het is opmerkenswaardig dat het kappersbedrijf momenteel een teruggang meemaakt. In de Amerikaanse staat Michigan bijvoorbeeld waren er in 1970 duizend kapperszaken minder dan in 1965. De hoofdoorzaak hiervan is echter niet gelegen in een toenemende zelf-knipactiviteit, maar in de langere haardracht die onder mannen mode is geworden.

Het kappersvak in vroeger tijd

Menselijk haar groeit ongeveer anderhalve tot twee en een halve centimeter per maand. Ongetwijfeld werd er oorspronkelijk, om de groei van het haar onder controle te houden, thuis geknipt, door een lid van het gezin. Maar klaarblijkelijk werd het al spoedig gewoon dat personen zich in het knippen gingen specialiseren. Meer dan 2500 jaar geleden werd er in de bijbel reeds gesproken over een „barbiersscheermes” (Ezech. 5:1). En van de Grieken uit die tijd zijn berichten voorhanden waaruit blijkt dat zij luxueuze kapsalons hadden.

In die dagen genoten de barbiers hoog aanzien, vooral toen zij omstreeks 110 G.T. ook de chirurgie begonnen te beoefenen. Deze zogenoemde chirurgijnen hielden zich, behalve met het knippen van haar, ook bezig met het trekken van tanden, het helen van wonden, en, in het bijzonder, met aderlaten, een in de Middeleeuwen veel toegepaste therapie. In 1292 waren er in Parijs 200 barbiers.

De rood-, wit- en blauwgestreepte stok met een ronde bol er bovenop is heden ten dage op vele plaatsen het bekende herkenningsteken van een kapperszaak. Oorspronkelijk bevond er zich op de stok een bakje, waarin de bloedzuigers werden gehouden die bij het aderlaten werden gebruikt. En de rode en witte strepen op de stok herinneren nog aan de met bloed bevlekte verbanden die buiten te drogen hingen en eens het herkenningsteken van het barbiersgilde waren. De blauwe streep op de stok is later toegevoegd.

In 1745 werden in Engeland het kappers- en chirurgievak van elkaar gescheiden, en daarna ging het met de kunst van het knippen langzaam maar zeker achteruit. Tegen het eind van de negentiende eeuw waren de kapperswinkels in het algemeen verworden tot rommelige, onhygiënische zaakjes.

In de huidige eeuw trad er echter een verbetering in. Er werden verscheidene kappersvakscholen opgericht. Op deze scholen wordt niet alleen onderricht in het knippen gegeven, maar ook in hygiëne, hoofdhuidbehandeling en aanverwante zaken. De opleiding omvat zo’n 1000 tot 1800 uur onderricht.

Het kappersvak is dus opnieuw op een hoog plan gebracht, maar tegelijkertijd ook de prijzen. Van de tien tot vijftien cent die men bij de eeuwwisseling betaalde, is de prijs nu tot het dertigvoudige of nog meer gestegen. En het is vooral deze prijsstijging die veel gezinnen ertoe heeft gebracht zelf thuis te gaan knippen.

Is zelf knippen iets voor u? Kunt u leren het haar van uw gezinsleden te knippen? Het is misschien niet zo moeilijk als u denkt, vooral daar u zich niet met een grote verscheidenheid van haarstijlen vertrouwd hoeft te maken. Daarbij komt nog, dat het haar van kinderen in het algemeen gemakkelijk te knippen is.

De knipuitrusting en het gebruik ervan

Een goede uitrusting is een belangrijk vereiste voor een aanvaardbaar resultaat. Een haarknipgarnituur, met onder andere een professioneel uitziende elektrische tondeuse en bijbehorende opzetkammen, kan reeds voor ƒ 30 à ƒ 40 worden aangeschaft. Zo’n garnituur bevat soms een aantal extra gereedschappen, zoals een kam, een kappersschaar, een nekborstel, enzovoort. In een gezin met veel kinderen heeft men de kosten van het garnituur er reeds in twee of drie maanden uit.

Vooral de opzetkammen van de tondeuse zijn bijzonder nuttig. Deze opzetstukken, die eruitzien als een kam, kunnen eenvoudig op het snijhoofd van de tondeuse worden geplaatst. Ze houden de snijrand van de tondeuse op een bepaalde afstand van het hoofd van de persoon, waardoor het gemakkelijker wordt overal een gelijke haarlengte te verkrijgen.

Het knippen van het haar langs de haarrand aan de achterkant en de zijkanten van het hoofd, blijft echter wel enige inspanning vragen.

Haarknipgarnituren zijn echter vaak uitgerust met speciale opzetkammen hiervoor. Zo is er bijvoorbeeld een voor de linker- en voor de rechterzijde van het hoofd. Wanneer deze op de tondeuse zijn geplaatst, kan men de tondeuse langs beide kanten van het hoofd laten gaan, rond de oren, waarbij dan automatisch het haar bij de haarrand het kortst zal worden afgesneden en geleidelijk naar boven toe op langere lengte. Door te leren van de hulpstukken een goed gebruik te maken, zult u het haar aan de zijkanten en achterkant van het hoofd op een voortreffelijke wijze kunnen knippen.

U moet in gedachten houden dat het haar ineen moet vloeien of goed moet sluiten, wat het geval is als de haren naarmate ze verder van de haarrand af liggen, langer zijn. Een opzetkam waarmee het haar tamelijk kort wordt afgeknipt, misschien een halve centimeter, kan vanaf de haarrand tot plus minus twee en een halve centimeter daarboven gebruikt worden. Stelt u zich bij het knippen de tondeuse voor als een klein vliegtuig, met het einde van het gedeelte dat u met dat opzetstuk moet knippen, als het einde van een startbaan. Dat betekent dat als u aan het einde van die twee en een halve centimeter bent gekomen, u de tondeuse langzaam van het hoofd moet hebben weggenomen, zodat ze in de lucht ’hangt’.

Voor het knippen van het volgende gedeelte, een vijf centimeter daarboven, op de achterkant van het hoofd, moet een ander hulpstuk worden gebruikt, een opzetkam waardoor het haar minder kort wordt afgesneden. Na de voltooiing van deze stappen is het werk met de tondeuse ten einde.

Voor het afmaken van het knipwerk, vanaf de plaats waar u met de tondeuse bent opgehouden, zijn de kam en de schaar de beste instrumenten. Met schaar en kam gaat u verder met het korten van het haar, waarbij u de haren naar boven toe steeds langer laat. Ten slotte komen wij aan de bovenkant van het hoofd; bij de bovenkant halen velen het liefst een kam door het haar waarna zij de haaruiteinden tussen middel- en wijsvinger nemen en met de schaar op de gewenste lengte afknippen.

De uitdunkam is nog een instrument dat voor het zelf-knippen kan worden gebruikt en tegen een geringe prijs kan worden aangeschaft. Het is een plastic kam waarin een scheermes kan worden geplaatst. Bij het gebruik ervan moet men echter voorzichtig zijn, want teveel druk op de kam kan een „happerig” resultaat tot gevolg hebben. Maar sommige ouders zijn met enige oefening zover gekomen dat zij met dit simpele gereedschap het haar van hun kinderen goed kunnen bijhouden.

Wenken voor zelf-knippen

Mocht u tot het besluit zijn gekomen dat zelf-knippen iets is dat u toch eens moet proberen, dan volgen hier nog enkele algemene wenken: Bij het knippen van erg jonge kinderen gaat het werk veel gemakkelijker als er iemand is die hun hoofd stil houdt. Het is ook verstandig niet te gaan knippen als u vermoeid bent of uw kind vermoeid is. Plaats het kind hoog genoeg, zodat u niet hoeft te bukken bij het knippen. Kies een goed verlichte kamer uit.

Pas ook op voor bobbels of knobbels op het hoofd. Als de tondeuse deze raakt, kunnen er mal uitziende kale plekken ontstaan. Voor de veiligheid is het ook aan te bevelen, als de tondeuse is ingeschakeld zowel de knipper als degene die geknipt wordt uit de buurt van elektrische apparaten, verwarmingsradiators of onderdelen van andere buisleidingssystemen te houden.

Het is goed langzaam te werken. Ga niet hakken of steken. Houd uw vingers en uw hand niet stijf en krampachtig, maar ontspannen. Haar is een tere vezel en is gemakkelijk door te snijden; knip daarom met rustige, lichte gebaren.

Verwacht niet meteen voortreffelijke resultaten. Daarvoor is oefening nodig. Maar met het voordeel dat u steeds weer opnieuw dezelfde personen knipt, kunt u, net als veel andere ouders, leren uw kinderen van een uitstekend kapsel te voorzien, terwijl u zich veel geld bespaart. Ook u komt dan misschien tot de ontdekking dat zelf-knippen iets voor u is.