Een „tijdperk van vrede” of een kortdurende wereldvrede?

EEN wereldomvattende détente of ontspanning in de gespannen internationale betrekkingen is thans in de maak. Hoe lang zal deze duren? Zal ze, zoals sommigen voorspellen, een „tijdperk van vrede” in een „nieuwe-wereldordening” inluiden?

Ondanks alle dringende redenen voor het zoeken naar wereldvrede, ondanks alle ernstige pogingen tijdens onderhandelingen, ondanks alle beslissingen en wensen van wereldleiders en ondanks al het verstand van hun raadgevers, zal de komende wereldvrede welke zij gaan regelen maar van korte duur zijn. Waarom?

Om twee, allebei zeer krachtige, fundamentele redenen.

De ene is dat ze de menselijke problemen die de vrede verscheuren niet zal — in feite niet kan — oplossen. Wereldleiders zien niet, of negeren liever, dit feit: Een oorlog ontstaat niet door bommen, of slagschepen of kanonskogels. Een oorlog ontstaat door mensen. Welke vredesregeling de naties ook zullen treffen, nooit zal de menselijke zelfzucht erdoor worden tenietgedaan. En deze eigenschap is duidelijk de grondoorzaak van alle verdeeldheid, gewelddadige botsingen en oorlog.

In werkelijkheid is de komende vredesregeling zelf voor een groot deel op een zelfzuchtige basis gegrondvest. Brengt u vrede niet in verband met wederzijds vertrouwen en openheid? Toch heeft de belangrijkste onderhandelaar, Dr. H. Kissinger, over de Amerikaans-Russische akkoorden gezegd: „Wij staan deze overeenkomsten niet voor op basis van vertrouwen, maar op basis van verlicht eigenbelang van beide zijden.” „Verlicht eigenbelang” is slechts een verzachtende omschrijving van „sluwe zelfzucht”.

In een bespreking van het onlangs gesloten verdrag over de beperking van de bewapening legde het tijdschrift Time de nadruk op dit gebrek aan wederzijds vertrouwen en zei: „Men verwacht dat er van beide zijden veel geld zal worden besteed aan verkenningssatellieten om elk eventueel bedrog door de ander te signaleren.”

Brengt u vrede niet in verband met rust en vrijheid van vrees? Bij de komende internationale vrede zal echter wat men het „angstevenwicht” noemt als een belangrijk middel dienen om oorlog te voorkomen. De gedachte is dat elke zijde zoveel macht zal behouden dat ze, zelfs bij een eventuele verrassingsaanval, nog revanche kan nemen met een verwoestende hagel waterstofbommen. Men verwacht dat dit elke lust tot het ontketenen van een totale oorlog zal wegnemen.

Deze situatie lijkt echter heel veel op twee mensen die met elkaar willen gaan dansen terwijl ieder van hen een pistool op het hart van de ander gericht houdt — met zijn vinger aan de trekker. Hoe zouden onder zulke omstandigheden ooit werkelijke kalmte en gemoedsrust kunnen bestaan?

En de volgende problemen?

Bovendien, zelfs al zouden de mensen de gedachte aan de altijd aanwezige mogelijkheid van een atoomoorlog uit hun geest kunnen bannen — hoeveel vrede zouden zij hebben als de alom heersende misdaad blijft voortbestaan? Hoeveel zou welke organisatie voor wereldvrede maar ook te betekenen hebben indien men nog steeds bang zou zijn om ’s avonds uit te gaan of zich zelfs binnenshuis achter vergrendelde deuren nog onveilig zou voelen?

Zelfs indien de belangrijkste internationale verschillen zouden worden overbrugd, hoe staat het dan met de interne verdeeldheid binnen elk land?

Zou een politieke wereldvrede de kloof tussen religieuze groepen kunnen dichten, zoals in Ierland waar het conflict tussen katholieken en protestanten in de afgelopen drie jaar al aan meer dan 540 mannen, vrouwen en kinderen het leven heeft gekost, en een onnoemelijke materiële schade heeft aangericht?

Zou er rassenverdeeldheid en -haat, zoals tussen Arabieren en joden, door worden tenietgedaan, of stammenwedijver zoals in de Afrikaanse staat Boeroendi? Daar heeft de haat tussen de Toetsi- en Hoetoestam in slechts een paar maanden een wrede afslachting van naar schatting 120.000 mannen, vrouwen en kinderen tot gevolg gehad — wat meer is dan tweemaal het totale aantal gesneuvelden van de V.S. in de elf jaar van de oorlog in Vietnam!

En dan alle corruptie, bedriegerijen en fraude in politiek en handel waar de natiën eeuwenlang door zijn geplaagd. Om nog maar niet te spreken over het misbruiken van macht en autoriteit wat steevast tot onrecht, ongelijkheid en zelfs tot onderdrukking leidt. Hoe zal deze aarde ooit vredig kunnen zijn zolang deze dingen, al zijn ze maar plaatselijk, blijven voortbestaan?

Wij hebben echter gezegd dat er twee krachtige fundamentele redenen zijn waarom de komende vredesregeling maar van korte duur zal zijn. Wat is dan de tweede reden? En welke hoop laat ze voor ons over?