Het leven op de lagune

Zoals verteld aan Ontwaakt!-correspondent in Ghana

SOMS sta ik ’s avonds op de oude brug en kijk naar de lagune-vissers, die in hun boomstamkano’s wegglijden, de donkere nacht in, om te gaan vissen. Als ik hen onder de brug zie peddelen en in het duister zie verdwijnen, zou ik soms wel met hen willen meegaan en weer een nacht op de Ebrié-lagune willen doorbrengen. Want ook ik ben een lagune-visser geweest en de lagune vormde eens voor mij mijn hele leven.

Ik woon nu in Abidjan, de hoofdstad van Ivoorkust, een drukke en welvarende stad. Vaak verlang ik er echter naar even weg te zijn uit het vuil en het lawaai, de stenen muren van de stad achter mij te laten, en weer in mijn kano tussen de biezen langs de oever van de lagune te glijden.

Ik heb vele heerlijke nachten met mijn vader op het water doorgebracht. De lagune, aan de ene zijde omzoomd door zee en zand en aan de andere kant door de groene rimboe, was altijd vredig, en je hoorde geen ander geluid dan het klotsen van het water en zo nu en dan de roep van een andere visser. Soms, bij volle maan, werd alles als van zilver: zilveren waterdruppels aan zilveren netten, zilveren vis en een zilveren pad voor onze boot, getrokken over het zwarte water door het licht van de volle maan.

Verschillende vismethoden

Wij vingen op verschillende manieren vis. Mijn vader en ik gingen gewoonlijk bij het vallen van de avond op pad. Op enige kilometers afstand van het dorp zetten wij dan onze netten. Daarna gingen wij een eindje bij de netten vandaan en wachtten ongeveer tien minuten. Dan begonnen wij met onze peddels op het water te slaan, waarna de vissen verschrikt uit hun holen, in onze netten zwommen. Een of twee keer was in het algemeen voldoende om het gezin die dag weer van voedsel te voorzien.

Het werpnet is heel populair. Het is cirkelvormig en aan de randen met stenen of stukjes lood verzwaard. Nadat wij kruimels maniokmeel, ons normale aas, op het water hadden gestrooid en de plaats hadden gemarkeerd met palen die wij in de zandige bodem van de lagune dreven, hielden wij ons een korte tijd op een afstand en gleden daarna weer behoedzaam terug om het net over de plek te gooien waar de karpers zich om ons aas verzameld hadden.

Staande in een kleine kano is het een hele kunst om dit net te werpen. Veel nieuwelingen brengen dan ook meer tijd tussen dan boven de vissen door. Maar het is wel opwindend om het net over het water te horen suizen en te zien hoe het in een prachtige boog rond de vissen valt.

De dorpsbewoners gaan vaak in groepjes van tien of twintig op pad omdat zij dan grotere netten kunnen gebruiken en de werkelijk grote vissen kunnen vangen, die soms wel vijftig kilo wegen.

Als er met de hand wordt gevist in de mangrovebossen doen heel wat dorpsbewoners daaraan mee. Zo’n twintig meter voor de aangegeven plek verlaten zij hun boten en zwemmen vlug naar de mangrovebomen, waarna zij gelijktijdig met hun handen de modder van de bodem loswoelen. De karpers, die niet door het modderige water kunnen zwemmen, zitten gevangen in de holen tussen de mangrovewortels, en de vissers kunnen ze dan met hun blote handen pakken. Het is echter wel zenuwslopend om iedere keer je hand in een donker gat te steken in de hoop dat er inderdaad een karper in zit!

Geen vrees meer voor de lagune-legenden

Hoewel ik nu zou genieten van de vredige avonden op de stille, donkere lagune, moet ik wel bekennen dat ik vaak wanneer ik met mijn vader buiten vertoefde, bang was. In de mangrovebossen was ik bijvoorbeeld bang omdat wij geloofden dat op sommige plaatsen vreemde monsters huisden die zich in een krokodil of grote vis konden veranderen en loerden op onbedachtzame vissers.

Ook was er de legende over Akou, een reusachtige vuurgeest, die, zoals wij dachten, van top tot teen met lange haren was bedekt. Men leerde mij dat ik op een stuk hout moest springen om mijzelf te beschermen als ik midden op de dag of omstreeks middernacht een vreemd gefluit hoorde, omdat dan, zo dacht men, Akou eraan kwam.

Al dit soort verhalen waren heel geschikt om een kleine jongen schrik aan te jagen. Maar nog niet zo lang geleden leerde ik uit de bijbel wat er waar is van dergelijke verhalen, en nu kan ik lachen om de angst die ik eens had. Nu weet ik dat een vreemd gefluit tijdens het middernachtelijk uur waarschijnlijk afkomstig is van een late feestganger die naar huis terugkeert en die meer bangui — onze plaatselijke palmwijn — heeft gedronken dan goed voor hem was. En mochten de plaatselijke tovenaars en dorpszieners contact hebben proberen te leggen met boze geesten, dan weet ik dat ik als een dienstknecht van Jehovah beschermd zal worden. — Ps. 23:4; Jak. 4:7.

Hoewel ik het eenvoudige leven in het dorp mis, heb ik veel waarvoor ik dankbaar kan zijn. Ik ben bevrijd van de slavernij aan veel bijgelovige gewoonten en ik ben in staat mijn tijd nuttiger te besteden. Hier in Abidjan heb ik contact gekregen met de bijbelse waarheidsboodschap, en er zijn hier nog veel mensen die de vertroostende waarheden uit dit boek moeten leren kennen; daarom vind ik het prettig om hier te blijven en hen te kunnen helpen. Het leven van een visser is echter in veel opzichten heel gelukkig, dus wie weet? Misschien zal ik op zekere dag weer een boot bezitten en net als voorheen op zoek kunnen gaan naar mijn dagelijks voedsel. Tot dan stel ik mij tevreden met mijn blik vanaf de brug.