Rio’s internationale songfestival

DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN BRAZILIË

VOLOP zonneschijn, prachtige, uitnodigende stranden, een fascinerende baai tegen een achtergrond van hoge bergen — dit is werkelijk iets waardoor velen tot zingen zouden worden geïnspireerd! Of het klimaat en het landschap er nu wel of niet mee te maken hebben, er is in Rio de Janeiro een wereldmuziekfestival tot bestaan gekomen. Het doel ervan? Om door middel van muziek een beter begrip tussen de volken van alle natiën te bevorderen. Wat is het voor iets?

Het Internationale Populaire Songfestival, dat ongeveer vijf jaar geleden werd opgericht, volgt de algemene richtlijnen van andere uitgelezen festivals, zoals dat van San Remo in Italië. Het was echter niet de bedoeling er een „besloten” festival van te maken, maar een waarbij zoveel mogelijk mensen aanwezig zouden zijn — niet alleen kijkers en waarnemers, maar vooral deelnemers, die ongedwongen de liederen zouden zingen die zij het mooist vonden.

Waar zou men echter het Vijfde Festival moeten houden? Een ideale plaats was de Maracanãzinho-sporthal, in de schaduw van haar kolossale naamgenoot, het Maracanã-stadion, dat het grootste stadion ter wereld is. De sporthal biedt op gerieflijke wijze plaats aan meer dan 30.000 personen. En daar de populariteit van dit festival elk jaar nog was gegroeid, zouden alle plaatsen nodig zijn. Om het echter vorig jaar te kunnen houden, moest het probleem van de internationaal verslechterende muzikale prestaties onder de ogen worden gezien. Zou het festival aan deze uitdaging het hoofd kunnen bieden?

Het festival bestaat uit twee onderdelen, het nationale en het internationale gedeelte. Tijdens het nationale gedeelte, dat van 15 tot 18 oktober 1970 werd gehouden, werd een lied uitgekozen waardoor Brazilië in het internationale gedeelte, dat enkele dagen later, van 22 tot 25 oktober, plaatsvond, zou worden vertegenwoordigd. Vorig jaar liet zich een breed spectrum van ongeveer vijfendertig natiën vertegenwoordigen: van Argentinië tot Joegoslavië, met inbegrip van Hongarije, Japan, Zweden, de Verenigde Staten, enzovoort.

Het festival werd vorig jaar door middel van de televisie in kleur en per satelliet rechtstreeks naar verscheidene landen uitgezonden. Vermoedelijk zouden hierdoor ongeveer 350 miljoen personen bereikt worden. Zouden echter werkelijk zoveel mensen het festival willen zien? D. Raskin, voorzitter van de Amerikaanse Vereniging van Componisten en Liedjesdichters, bracht zijn standpunt als volgt onder woorden: „De hoogste lof die men Rio’s songfestival mogelijkerwijs zou kunnen toezwaaien is, te zeggen dat een groot aantal Amerikaanse componisten het graag in de Verenigde Staten zou hebben gezien.”

De beste liederen worden uitgekozen

Aan Rio’s songfestival gaat een muziekselectie vooraf. Vervolgens wordt op twee verschillende avonden een groep van ongeveer twintig ’songs’ gepresenteerd, per vertegenwoordigd land één. Van de vijfendertig ’songs’ die in 1970 ten gehore werden gebracht, werden er twintig uitgekozen voor de uiteindelijke presentatie. Uit deze worden de tien beste gekozen. Er worden geldprijzen en trofeeën gegeven; de voornaamste trofee is een „Gouden Haan”, het symbool van het festival. Vóór de presentatie van de ’songs’, ertussendoor en erna wordt er een show gegeven, een doorgaans prachtig muzikaal programma van uitgenodigde zangers, zangeressen en dirigenten die vaak juryleden zijn in de wedstrijd.

Het selecteren van de beste liederen wordt aan een internationale jury toevertrouwd waartoe onder anderen dirigenten, musici, zangers en muziekcritici behoren. De keuze van de jury valt echter niet altijd samen met de keuze van het publiek. Vorig jaar heeft men daarom nog een jury samengesteld, die door het lot werd aangewezen, een „populaire” jury die de liederen uitkiest in overeenstemming met de smaak van het publiek.

In 1970 kwamen de twee jury’s elkaar in hun keuze tamelijk nabij, hoewel de mening van de officiële jury doorslaggevend is. De winnende ’songs’ waren, zoals dat door velen werd gewenst, van het romantische type. Een ballade uit Argentinië over een arme boer won onverwachts de „Gouden Haan” en werd gevolgd door een romantische melodie uit Joegoslavië. Brazilië werd derde met een ’soul’-wals, een erg levendig stuk vol met tegenstellingen. Er werden ook trofeeën gegeven voor de beste zanger(es), componist, liedjesdichter, dirigent, orkestleider en combo.

Aan de neerwaartse gang in de muziek het hoofd bieden

Zonder enige twijfel heeft muziek een krachtige invloed op mensen, vooral op jonge mensen. Men is thans geneigd de voorkeur te geven aan luide ’hot’-muziek met een krachtige ’beat’. Sommige jongelui zijn zo gek op de klank of het ritme dat zij er zich waarschijnlijk niet om bekommeren of de woorden van het lied wel hun eigen denkwijze en geloofsovertuiging vertolken. Christelijke jongeren dienen echter in gedachten te houden dat populaire muziek gevaren in zich bergt. Ten eerste bestaat er het gevaar van „heldenverering”. Zangers en spelers zijn geen helden, maar de onervaren jeugd is geneigd hen tot helden te maken. Zo werd nog niet lang geleden, toen de zeer bekende zanger Jimi Hendrix en zangeres Janis Joplin, volgens zeggen door drugmisbruik, stierven, de suggestie gedaan twee festivaltrofeeën naar hen te noemen. Verscheidene juryleden, belast met het beoordelen van minderjarigen, noemden dit in een symposium op een vergadering tijdens het festival „de verheerlijking van betreurenswaardige voorbeelden”.

Ten tweede: hoe zijn de woorden van het lied? Brengen ze wellustige, immorele gedachten tot uitdrukking? Hebben ze iets te maken met valse religie, zoals sommige „bossa nova” en andere Braziliaanse muziek? „Aquarius”, enige tijd geleden een heel populair lied, verheerlijkte astrologie, een vorm van afgoderij die in heidense Babylonische religie is geworteld en waarvan de beoefening in de bijbel wordt veroordeeld (Jes. 47:13, 14; Openb. 18:21-23). ’Songs’ of liederen van dit type zijn dus niet passend voor een ware christen.

Jongeren dienen ook te bedenken dat muziek niet het belangrijkste in het leven is. Wat valt er daarom te zeggen over de tijd en het geld die tot kolossale recordhoogten aan het luisteren naar al de „nieuwste en vurigste nummers” worden besteed? Een ware christen moet ook op het gebied van muziek evenwichtig zijn.

Het Vijfde Internationale Populaire Songfestival ontkwam zelf ook niet aan de algemene neerwaartse gang in de muziek. Zo zei Wilson Simonal, een zeer populaire Braziliaanse zanger die de leiding over het vorige festival had gehad: „Het Vijfde Songfestival is zo slecht, zó slecht, dat ik niet geloof dat het Zesde gehouden zal worden.”

Velen dachten dat hij de zaak had overdreven, maar hij doelde blijkbaar op enkele liedjes die zowel in het nationale als in het internationale gedeelte ten gehore waren gebracht. Ondanks de neerwaartse gang in de muziek kunnen wij als enkeling selectief blijven en toch van mooie muziek genieten.