Christelijke eenheid in Brazilië
Door Ontwaakt!-correspondent in Brazilië
BRAZILIË kreeg onlangs een krachtig bewijs te zien van christelijke eenheid te midden van een wereld die steeds meer verbrokkelt. Dit bewijs werd geleverd op de in het begin van dit jaar door Jehovah’s getuigen gehouden reeks van achttien „Mensen van goede wil”-congressen in dat uitgestrekte land. De nieuwsmedia namen nota van deze opvallende christelijke eenheid en enkele van de nieuwsartikelen hadden de volgende opschriften:
„Jehovah’s getuigen verkondigen eendrachtig: God is niet dood” (Última Hora, 17 december 1970). „Jehovah’s getuigen zetten kracht bij aan een praktisch christendom” (Diário de Notícias, 18 december 1970). „Wilt u weten hoe God over de huidige wereld denkt, wend u dan tot Jehovah’s getuigen.” — Tribuna da Imprensa, 30 november 1970.
De directeur van één TV-station in Belém, Pará, was zo diep onder de indruk van dit voorbeeld van christelijke eenheid, dat zijn interview met betrekking tot het congres van vijftien minuten tot bijna een uur werd verlengd.
Als u de gelegenheid had om ongeveer vijftig jaar lang zulke congressen bij te wonen, zou u beslist beseffen hoezeer ze ertoe bijdragen de christelijke eenheid te bevorderen. Eén zo’n getuige, die in 1922 het eerste congres in Brazilië, in Rio de Janeiro, bijwoonde, was werkelijk verrukt te zien hoe het aantal congresgangers van enkele tientallen destijds tot 120.950 dit jaar, wat het totale aantal aanwezigen was dat op deze achttien congressen naar de openbare lezing luisterde, was toegenomen. Met een hoogtepunt van 64.199 Getuigen in Brazilië betekende dit vrijwel één pas geïnteresseerde op elke aanwezige Getuige.
Eenheid ondanks grote afstanden
De enorme afstanden en variërende geografische breedte- en lengtegraden in Brazilië hebben er alleen maar toe bijgedragen de eenheid van deze christelijke getuigen te vergroten. Terwijl twee van de congressen dicht bij de equator werden gehouden, in Belém, Pará, en in Manaus, Amazonas, waren er nog vijf congressen in de buurt van de steenbokskeerkring, in São Paulo, São Caetano do Sul, Rio de Janeiro, Niterói en Londrina. Nog meer naar het zuiden werd het congres in Pôrto Alegre, Rio Grande do Sul, op ongeveer 30° zuiderbreedte gehouden.
Wat lengtegraden betreft, het congres in Recife, Pernambuco, werd op ongeveer 34° ten westen van Greenwich gehouden, terwijl het congres in Rio Branco, Acre, diep in de jungle van de Amazone, op tweemaal deze lengtegraad, ongeveer 67° ten westen van Greenwich, werd gehouden. Maar ondanks deze afstanden werd door de boodschappen en telegrammen die van ver en nabij op deze congressen werden ontvangen, te kennen gegeven dat anderen aan hen dachten en gebeden voor hen opzonden.
Jehovah’s getuigen stellen er belang in, alle soorten van mensen te helpen in verenigde aanbidding als Gods „mensen van goede wil” samen te komen. Zo werd het congres in Rio Branco in deze kleine stad van 80.000 inwoners gehouden, maar vonden andere congressen plaats in steden met ongeveer een miljoen inwoners, zoals Fortaleza, Salvador, Belo Horizonte en Pôrto Alegre. De bevolkingsexplosie van São Paulo en Rio de Janeiro, welke steden respectievelijk meer dan 6 en 4,5 miljoen inwoners tellen, waarmee al de problemen van de „stadsbeschaving” gepaard gaan, droeg er werkelijk toe bij de nauwe christelijke omgang van de Getuigen op hun congressen sterk te doen uitkomen.
Krachtsinspanningen om samen te komen
De meeste Getuigen moesten zorgvuldig plannen maken om een van deze congressen te kunnen bijwonen. Eén Getuige uit de gemeente Cariacica in de staat Espírito Santo, was heel vernuftig en kocht enkele maanden vóór het congres in Niterói twee biggetjes, voedde ze goed en verkocht ze vlak voordat zij op reis ging. Met de opbrengst ervan kon zij haar onkosten bestrijden. Een andere Getuige van vijfentachtig jaar oud uit Carpina, Pernambuco, die bijna blind is, beschikte over voldoende geestelijke gezichtsvermogen om ongeveer honderd kilometer naar het congres in Recife te reizen. Zij aarzelde geen ogenblik om fruit uit haar boomgaard op straat te verkopen. Toen haar ongelovige familieleden haar vaste besluit zagen om het congres te bezoeken, hielpen zij haar op financieel gebied.
Nog een Getuige kon op het congres in Recife aanwezig zijn door „sigarettengeld”. Neen, hij begon geen sigaretten te verkopen. Hij kocht ze alleen niet meer. Toen hij besloot zich te laten dopen, brak hij met de rookgewoonte. Zijn spaarpenningen — zo’n ƒ 300 in nog geen jaar tijd — waren meer dan genoeg om zijn reis en maaltijden te bekostigen.
Een echtpaar met zes kinderen verkocht hun middel van bestaan — een karretje voor het verkopen van gepofte maïs — om het congres in Blumenau te kunnen bijwonen. Zij waren ervan overtuigd dat Jehovah in een ander middel van bestaan voor hen zou voorzien omdat zij eerst zijn koninkrijk trachtten te zoeken. — Matth. 6:31-33.
Drie volle-tijdbedienaren in de op één na noordelijkste toewijzing in Brazilië, namelijk in Macapá, in het territorium Amapá, waren slecht bij kas en wilden het congres in Belém niet missen. Zij gingen daarom naar de gouverneur van het territorium en vroegen om een gratis reisbiljet als evangelisten. Dit werd hun verleend. Het betekende dat zij twee volle dagen en nachten in het ruim van een vrachtschip moesten reizen. Het was moeilijk, maar de vreugden van het congres hebben alle moeilijkheden meer dan overtroffen.
Problemen die overwonnen moesten worden
Omdat het werk van Jehovah’s getuigen in Brazilië in zo’n korte tijd zo enorm is gegroeid, was er soms gebrek aan uitrusting. Maar de gelukkige Getuigen hebben geleerd dankbaar te zijn voor alles wat zij kunnen krijgen en gebruiken op vindingrijke wijze de beroemde Braziliaanse jeitinho (manier om dingen te doen) ten einde alles goed te laten verlopen. Voor de bereiding van de 100.000 maaltijden die op de achttien congressen tegen een bijdrage van ongeveer één gulden werden verstrekt, gebruikten de Getuigen allerlei uitrustingsstukken, van grote door de Getuigen zelf gemaakte gaskachels tot houtskool- en petroleumbranders toe. Maar de maaltijden waren over het algemeen gesproken uitstekend. Wat men er zoal kon eten was kipperagoût, aardappelpuree, spaghetti, kalkoen, rundvlees, tomatensla en andere salades, gehaktballen en natuurlijk de zeer gewaardeerde bonen en rijst. Hele gezinnen genoten van het christelijke samenzijn op deze maaltijden.
Soms werden er problemen opgelost door de medewerking van de plaatselijke autoriteiten. Op het congres in Salvador bijvoorbeeld wijzigden ongeveer tachtig bussen elke avond hun route om de congresgangers naar huis terug te brengen.
Maar niet alles ging gemakkelijk. Enkele dagen voordat het congres in Salvador zou beginnen, werd er bericht ontvangen dat de vergunning om een groot gymnasium te gebruiken, was ingetrokken. Er werden twee andere plaatsen aangeboden, die beide ongeschikt waren voor het congres. De Getuigen trachtten in hoger beroep te gaan en wendden zich zelfs tot de bestuurder van de staat. Zijn drukke schema stond hem niet toe de Getuigen te spreken. Vastbesloten dat zij hem moesten spreken, stuurden zij een boodschap terug dat zij op hem zouden wachten om hem te spreken wanneer dit maar gelegen kwam. Toen de boodschap hem bereikte, luidde die ongeveer als volgt: ’De Getuigen zijn in een stakingsstemming buiten uw bureau!’ Natuurlijk was niets minder waar, maar ten slotte werd er een interview geregeld en kregen zij toestemming het Veetentoonstellingsterrein te gebruiken.
Daar zij nog maar een kleine achtenveertig uur hadden, gingen honderden Getuigen als mieren aan het werk. Dit bewoog de directeur van het terrein ertoe te zeggen: „Kijk maar eens! . . . Wij staan deze plaats vuil en vol rommel af; je zult eens zien hoe schoon wij alles zullen terugkrijgen. Ik heb met deze fijne mensen te doen.” Maar het congres begon precies op tijd en de Getuigen dankten Jehovah voor die vergaderplaats en versierden haar met bloeiende bomen om er een werkelijk tropisch tintje aan te geven.
Anderen helpen tot eenheid te geraken
Evenals elders doen de Getuigen in Brazilië moeite om belangstellende personen niet alleen in Gods Woord te onderwijzen maar hun, wanneer dit nodig is, ook te leren lezen en schrijven. Aldus kunnen zij nog rechtstreekser voordeel trekken uit Gods Woord en Gods weg tot christelijke eenheid leren. In november 1956 zijn de Getuigen met een lees- en schrijfprogramma begonnen dat tot resultaat heeft gehad dat bijna 5900 personen hebben leren lezen en schrijven. In de afgelopen twee jaar alleen al zijn er 1000 personen geholpen. Het Wachttorengenootschap heeft een goed voorbereid programma ingesteld, waarbij gebruik wordt gemaakt van de leeshulpmiddelen die door de regering worden verschaft. De tijd kwam echter dat de Getuigen hun eigen leeshulpmiddel moesten hebben en de congresgangers waren zeer verheugd toen de publikatie Learn to Read and Write [Lezen en schrijven leren] in het Portugees verkrijgbaar werd gesteld. Er zijn ongeveer 100.000 exemplaren van deze publikatie in Brazilië ontvangen en er wordt een goed gebruik van gemaakt.
De regering van Brazilië heeft een enorme campagne op touw gezet om miljoenen mensen te leren lezen en schrijven. Het moeilijke werk dat gedurende al deze jaren door de Getuigen is verricht en de bereidwilligheid die zij tonen om in de nabije toekomst nog duizenden mensen meer te onderwijzen, worden door het ministerie van onderwijs zeer op prijs gesteld. Toen de Getuigen bijvoorbeeld de minister van onderwijs en cultuur van de staat Rio Grande do Sul bezochten, zei hij: „Jehovah’s getuigen zijn de eersten die hun hulp aanbieden. Wij kunnen zeggen dat dit een pioniershouding is.” De minister van onderwijs van de staten van Rio de Janeiro zei toen hij in Niterói was gevestigd, dat als alle religies „deze schitterende campagne van Jehovah’s getuigen [zouden volgen], er spoedig geen analfabetisme meer in ons land zal zijn”.
Religieuze ongeletterdheid of ongeletterdheid met betrekking tot Gods Woord de bijbel is een groot probleem in Brazilië, alsook in andere delen van de wereld. Door middel van de congressen en door meer dan 1160 gemeenten van Getuigen in Brazilië, plus nog de 150 geïsoleerde groepen, helpen deze christelijke getuigen daarom anderen Gods Woord te leren kennen, dat alleen de weg tot ware eenheid wijst.
Anderen wensen christelijke eenheid
De mensen in Brazilië over Gods koninkrijk te vertellen, is een bijzonder prettige ervaring en de mensen aanvaarden de boodschap van bijbelse waarheid in ernst, terwijl zij een verlangen naar christelijke eenheid tonen. In het dienstjaar 1970 bijvoorbeeld werden er 8501 nieuwe Getuigen gedoopt, hetgeen een gemiddelde is van ongeveer drieëntwintig elke dag van het jaar. Nu, op deze achttien congressen alleen al, symboliseerden 3036 nieuwe bedienaren van het evangelie hun opdracht aan God door middel van de waterdoop. Het was niet ongewoon te zien dat er zo’n tien tot vijftien personen uit één gemeente werden gedoopt.
Soms duurt het jaren voordat het zaadje van bijbelse waarheid ontspruit. Eén man die in Juiz de Fora werd gedoopt, hoorde in 1928 voor het eerst over Gods waarheid. Spoedig daarna verloor hij het contact met de Getuigen, verliet zijn wettige vrouw en twee kinderen en ging een verbintenis op grond van wederzijdse overeenkomst aan met een andere vrouw. In 1968 hoorde hij opnieuw over de bijbelse waarheden en begon zijn leven in overeenstemming met Gods geboden te brengen. Toen hem de gelegenheid werd geboden naar zijn wettige vrouw terug te keren, deed hij dit en zij aanvaardde hem. Nu, op de leeftijd van tweeënzeventig, symboliseerde hij zijn opdracht, en zijn wettige vrouw, die zeventig is, was met hem op het congres.
In Goiânia bevond zich een elfjarig meisje onder de zevenenzeventig dopelingen. Zij heeft op school veel vervolging te verduren gehad van een protestantse onderwijzer die in de evolutie geloofde. Zij moest zelfs naar een andere school worden overgeplaatst, waar haar goede gedrag, vlijt en trouwe schoolbezoek werden erkend doordat zij één klas werd bevorderd. Dit meisje toont een diep begrip voor haar leeftijd, en elke week helpt zij een heel gezin door een bijbelstudie te leiden.
Onder de zevenenvijftig dopelingen op het congres in Curitiba bevond zich een jongeman van in de twintig die een beroepsvoetballer was. Behalve dat hij voetbalde, was hij ook een veelbelovend technisch student. Toen hij Gods waarheid leerde kennen, wees hij goed betaalde aanbiedingen van de hand en verklaarde zijn definitieve beslissing met de woorden: „De tijd is kort en ik wil er een zo goed mogelijk gebruik van maken: om Jehovah, onze Schepper, te dienen.” Hij werd gedoopt op het congres dat werd gehouden in het stadion van dezelfde club waar hij voor speelde.
De boodschap van Gods koninkrijk bereikt dus mensen uit alle rangen en standen van de maatschappij. Onder de 279 dopelingen op het congres in São Caetano do Sul bijvoorbeeld waren een voormalige presbyter van een kerk van de pinksterbeweging, een man die de voorgaande vierenveertig jaar een geestenmedium was geweest, een voormalige baptistenpredikant, voormalige adventisten, vodouïsten, enzovoort.
Deze „Mensen van goede wil”-congressen waren heel beslist een weerspiegeling van de christelijke eenheid van Jehovah’s getuigen. En als nooit tevoren konden buitenstaanders dit opmerken, terwijl velen van hen eveneens de wens koesteren zich in de eenheid en liefde te verheugen die voortspruiten uit het dienen van de ware God, Jehovah, als zijn „mensen van goede wil”.
[Illustratie op blz. 26]
Congresgangers op het congres in Salvador onderzoeken nieuw leeshulpmiddel in de Portugese taal