Romantische liefde — de sleutel tot een gelukkig huwelijk?

HET huwelijk kan heel wat voldoening-schenkende beloningen en veel geluk met zich meebrengen. Over het algemeen zien zowel jonge als niet meer zo jonge ongehuwde personen uit naar een gelukkig huwelijk. Een van de stichters van de Verenigde Staten bracht het eens als volgt onder woorden: „Het geluk van de huiselijke haard is de hoogste gunst van de hemel.” Hoewel het wellicht niet de hoogste gunst van de hemel is, is het stellig een van de gunsten van de hemel, en wij zijn de Schepper dankbaar dat hij het mogelijk heeft gemaakt.

Er vloeit echter maar al te vaak niet zo’n geluk uit het huwelijk voort. Dit is vooral met tieners het geval. In de Verenigde Staten eindigt de helft van de tienerhuwelijken in een echtscheiding en dat statistisch gegeven vertelt niet eens de hele droeve geschiedenis. Als de helft ervan wettelijk wordt verbroken, hoeveel andere huwelijken eindigen dan niet in een uiteengaan of worden geduld omdat uiteengaan de dingen alleen nog maar erger zou maken? Het feit dat ongeveer de helft van de tienerbruidjes zwanger is als zij gaan trouwen, onderstreept nog verder hoe gering voor velen van hen de kansen op geluk zijn!

Dat gelukkige gevoel!

Waarom slagen zoveel huwelijken er niet in geluk te schenken? In vele gevallen komt dit ongetwijfeld omdat het echtpaar te veel vertrouwen had gesteld in romantische liefde. Met andere woorden, in hun verbintenis heeft de macht van de seksuele aantrekkingskracht de overheersende rol gespeeld. En inderdaad kan verliefd worden of verliefd zijn een heel aangenaam gevoel zijn.

Betreffende romantische liefde vertelt één woordenboek ons evenwel dat ze „een emotie impliceert die weinig te maken heeft met de dingen zoals ze in werkelijkheid zijn, doch die veeleer voortspruit uit de idealistische voorstelling die men er zelf van heeft of uit de opvattingen die men zich er door lectuur, kunst, dromen en dergelijke van heeft gevormd”.

Aangezien romantische liefde gebaseerd is op de aantrekkingskracht die leden van de beide seksen voor elkaar hebben, kan gezegd worden dat het een chemische reactie is; dat wil zeggen, een reactie die het gevolg is van de krachtige werking der geslachtshormonen. Echt geluk houdt echter veel meer in dan een chemische reactie.

De Schepper heeft in de seksen een sterke hunkering naar elkaar geplant zodat het mensengeslacht ermee voort zou gaan vruchtbaar te zijn en tot velen te worden. Hij geeft de mens ook de raad in dit opzicht zelfbeheersing te oefenen. Romantische liefde kan de sleutel tot een gelukkig huwelijk zijn als ze maar binnen de perken wordt gehouden. — Gen. 1:28.

Lokt frustraties uit

Een van de problemen die door romantische liefde kunnen rijzen, is dat ze frustraties uitlokt. Hoe dan wel? Doordat romantische liefde maakt dat jongelui onrealistische verwachtingen hebben, zoals die van een emotioneel paradijs waar aan elk van hun wensen en verlangens zal worden voldaan. Ze doet hen vaak denken dat al hun problemen als gevolg van een slecht oordeel, gebrek aan zelfbeheersing, enzovoort, opgelost zullen worden door gelukkig getrouwd te zijn. Het is echter waarschijnlijker dat het huwelijk die problemen zal vermeerderen.

Romantische liefde maakt dat jongelui te veel verwachten, en als zij bemerken dat zij hun ideaal niet verwezenlijken, zijn zij geneigd hun huwelijk als een mislukking te beschouwen. Mensen hebben echter geen volmaakte persoonlijkheden. Zij kunnen geen volmaakt oordeel vellen, dus hoe kunnen zij dan een volmaakt huwelijk verwachten?

Doordat men romantische liefde zo begerenswaardig heeft doen schijnen, komen jongelui soms in de verleiding oneerlijk te zijn, hetgeen nog meer tot frustratie leidt. De jonge vrouw neemt misschien haar toevlucht tot heel wat listen, bijvoorbeeld dat zij datgene zegt waarvan zij weet dat hij het graag hoort in plaats van wat zij werkelijk denkt. En niet tevreden met haarverven en make-up, neemt zij misschien ook nog haar toevlucht tot extra opvulsels om een aantrekkelijk figuur te krijgen. De jongeman is daarentegen misschien met schulden belast zonder het haar te zeggen, of hij geeft misschien voor meer te verdienen dan hij in werkelijkheid doet.

De jeugd is geneigd over het hoofd te zien dat romantische liefde niet noodzakelijkerwijs ware genegenheid is. Het is in feite waarschijnlijker dat romantische liefde zelfzuchtig is dan onzelfzuchtig, hoewel hij of zij zich er wellicht zelf niet van bewust is, want het menselijke „hart is bedrieglijker dan iets anders” (Jer. 17:9, Leidsche Vertaling). Romantische liefde leidt vaak niet tot een gelukkig huwelijk; daarentegen is een gelukkig huwelijk beslist mogelijk zonder romantische liefde. Romantische liefde zou vergeleken kunnen worden met het nagerecht van een maaltijd. Hoewel men misschien veel van zoet houdt, zou het dwaas zijn alleen een maaltijd te kiezen om het nagerecht dat erbij hoort, of om te proberen alleen op nagerechten te leven. Lichamelijke gezondheid vereist steviger voedsel. Zo is ook voor het emotionele welzijn in het huwelijk meer nodig dan romantische liefde.

De valkuil van verliefdheid

Nog een reden waarom romantische liefde misschien niet noodzakelijkerwijs de sleutel is tot een gelukkig huwelijk, is dat ze licht voor oprechte genegenheid kan doorgaan terwijl er in werkelijkheid sprake is van verliefdheid. Wat is het verschil? Verliefdheid wordt gedefinieerd als „sterke en onberedeneerde aantrekkingskracht”.

Verliefdheid is over het algemeen op een sterke lichamelijke aantrekkingskracht gebaseerd, met voorbijzien van andere essentiële factoren. Van koning David zou bijvoorbeeld gezegd kunnen worden dat hij verliefd was geworden op Bathséba omdat zij, zoals het verslag zegt, „zeer mooi van uiterlijk” was. Het was echter niets anders dan dwaze verliefdheid, want hij hield er geen rekening mee dat zij een andere man toebehoorde daar zij de vrouw van Uría, een van koning Davids bekwaamste strijders, was en dat hij haar overspel deed plegen. Hij hield ook geen rekening met de slechte gevolgen die eruit zouden kunnen voortvloeien, en die er in dit geval, tot Davids grote verdriet en spijt, ook inderdaad uit voortvloeiden. — 2 Sam. 11:1–12:23.

Dat romantische liefde tot de valkuil van louter verliefdheid kan leiden, wordt door de volgende waar-gebeurde geschiedenis goed geïllustreerd. De jonge vrouw was mooi en populair. Zij was een opgedragen christelijke getuige van Jehovah en diende in een onderontwikkeld land, ver van haar geboorteland. Een flinke en veelbelovende jongeman, een geloofsgenoot, had heel veel belangstelling voor haar, doch zij wees hem af. Waarom? Omdat hij blijkbaar uiterlijke charme miste. Zij wachtte op iemand ’die haar zou overrompelen’, zoals zij het uitdrukte.

Op zekere dag ontmoette zij een schijnbaar galante man van dat land. Hij wendde belangstelling voor haar religie voor, doch hij hield er geen christelijke beginselen op na. De ene onbezonnenheid volgde op de andere en het duurde niet lang of zij bemerkte dat zij zwanger was van een man die niet van plan was met haar te trouwen. Het schandaal had tot gevolg dat zij uit de christelijke gemeente werd gesloten. Daar zij berouw had, werd zij te zijner tijd in eer hersteld en thans is zij met een rijpe christen getrouwd en moeder van verscheidene kinderen. Wat een harde manier echter om te leren dat romantische liefde tot de valkuil van verliefdheid kan leiden en op zichzelf geen zekere sleutel tot een gelukkig huwelijk is!

Ja, verliefdheid denkt alleen aan de geneugten van het heden of van de onmiddellijke toekomst. Ze is uiterst kortzichtig. Ze is beschreven als ’haast om te trouwen’ en is hoogstens slechts tijdelijk. Ware genegenheid is niet kortzichtig. Ze kijkt verder dan „de neus lang is” en is bereid zich vandaag kleinere dingen te ontzeggen om morgen grotere, mooiere dingen te hebben.

„Liefde is blind”, zo luidt het gezegde. Liefde die door beginselen wordt geleid, is echter niet blind. Ze heeft ogen om eigenschappen en mogelijkheden te zien die anderen niet zien. Ze is zelfs niet blind voor fouten, anders zou de Schrift niet zeggen: „Liefde bedekt een menigte van zonden” (1 Petr. 4:8). Wil liefde ze bedekken, dan moet ze zich ervan bewust zijn. Verliefdheid, die is blind. Ze ziet alleen wat ze wil zien en schrijft iemand daarom deugden toe die hij niet bezit, zoals onzelfzuchtigheid terwijl hij zelfzuchtig is.

Nog een kenmerk van verliefdheid is dat ze geneigd is de raad of wensen van anderen te negeren. Iemand die werkelijke genegenheid bezit, is bereid naar anderen te luisteren en voordeel te trekken van hun oordeel en raad. Zo wijzen de statistieken uit dat als de ouders een huwelijk goedkeuren de kans op een gelukkig huwelijk veel groter is dan wanneer zij het niet goedkeuren. Hetzelfde geldt voor intieme vrienden.

Zowel hoofd als hart noodzakelijk

In landen zoals de Verenigde Staten waar romantische liefde bij de keuze van huwelijkspartners de overheersende rol speelt, loopt één van de vier huwelijken op een echtscheiding uit. Met betrekking tot romantische liefde heeft de psycholoog Dr. J. Brothers eens verklaard: „Romantische liefde is bedrieglijk. . . . ze is bedrieglijk omdat ze tijdelijk is. Niemand blijft verliefd; niet in de romantische zin dat u zich geëlektrificeerd voelt als u bij hem bent en lusteloos en ongerust als hij weg is . . . De enige absolute noodzakelijkheid is normaal gezond verstand.”

Dr. Hines, professor in de sociologie, die in dezelfde trant schrijft, zegt in zijn boek So You’re Thinking of Marriage: „Als jonge mensen tegenover het probleem komen te staan hoe zij een huwelijkspartner moeten vinden, is het heel belangrijk zo min mogelijk op hun romantische gevoelens af te gaan. Het is volslagen nonsens te veronderstellen dat zich ergens in de wereld de volmaakte huwelijkspartner bevindt. Elke normale man kan, als hij goed zoekt, menige vrouw vinden die zich bij hem, en omgekeerd, bij wie hij zich, kan aanpassen in een gelukkig, voldoening-schenkend huwelijk. Jonge mensen dienen te beseffen dat het duizenden jaren lang de gewoonte is geweest dat huwelijken door ouders of huwelijksmakelaars werden geregeld.”

Beschouwt u in dit opzicht de Japanners eens. Het tijdschrift McCall’s van november 1966 zegt over hen: „De Japanners, die niet veel vertrouwen in romantische liefde stellen, zijn van mening dat genegenheid na het huwelijk groeit en niet daarvoor behoeft te bestaan, en dat kinderen . . . de band tussen man en vrouw verstevigen. Zijn de Japanse vrouwen gelukkig met hun leven? Velen zijn tevreden, want hun emotionele en culturele genoegens zijn aanzienlijk . . . Een Japans huwelijk is koeler en minder opwindend, doch heeft meer kans duurzaam te zijn — hetzij uit noodzaak of omdat men het verkiest.”

Een ander bericht schildert een soortgelijk beeld met betrekking tot Duitsland: „Romantische ideeën zijn in dit land minder doorslaggevend dan zulke fundamentele kwesties als inkomen, aanpassingsvermogen, trouw, betrouwbaarheid en verantwoordelijkheid jegens elkaar.” Daar werken meer dan 260 huwelijksbureaus, door bemiddeling waarvan één van de tien huwelijken wordt gesloten. Ook staan in tal van tijdschriften advertenties van mensen die een huwelijkspartner zoeken, waarvan de volgende een typisch voorbeeld is: „Ik ben 25 jaar, 1 meter 70 lang en fotomodel van beroep. Ik houd echter niet van Casanova’s en stel belang in ernstige dingen. Mijn wens in het leven is iemands liefhebbende vrouw te zijn, geen stuk speelgoed. . . . Als u dit van het leven verlangt, schrijft mij dan.” — Newsweek, 29 maart 1965.

Een tegenstelling hiermee vormen de Verenigde Staten. Over de belangrijke plaats die romantische liefde in dat land inneemt, heeft de antropoloog R. Linton eens verklaard: „In allerlei samenlevingen erkent men dat er nu en dan een hevige aantrekkingskracht tussen de beide seksen bestaat, doch onze huidige Amerikaanse cultuur is de enige die heeft gepoogd er munt uit te slaan en deze aantrekkingskracht tot de basis voor het huwelijk te maken.” Dat het aan de wijze van aanpakken en niet noodzakelijkerwijs aan de mensen ligt, blijkt uit de resultaten van de Scientific Marriage Foundation. Hierdoor zijn 10.000 huwelijken tot stand gebracht en het echtscheidingscijfer hiervan is slechts 1/10de van 1 percent. Een van Amerika’s vooraanstaande historici heeft terecht opgemerkt dat veel Amerikanen er misschien „beter [aan zouden doen] zich erop te concentreren hun al te hoge verwachtingen tot normale proporties te reduceren, hun zelfbeheersing te herwinnen en te beseffen dat romantische liefde, hoewel de schoonste menselijke ervaring, niet een door God gewaarborgde levenswijze is”.

Het bijbelse standpunt

Romantische liefde wordt in Gods Woord, de bijbel, op zichzelf niet veroordeeld. Er staat zelfs een subliem voorbeeld van romantische liefde in, namelijk de liefde van de 77-jarige Jakob voor de schone maagd Rachel, „schoon van gestalte en schoon van gelaat”. Hij werd verliefd op haar en zijn liefde was van dien aard dat de zeven jaar die hij haar vader Laban voor haar diende ’in zijn ogen als slechts enkele dagen waren’. — Gen. 29:11-20.

Gods Woord waarschuwt echter tegelijkertijd tegen afgoderij, en romantische liefde kan, als ze niet beheerst wordt, licht tot het verafgoden van een schepsel leiden. Bovendien zijn jonge mensen onder de betovering van romantische liefde of fysieke aantrekkingskracht geneigd niet op de belangrijkere mentale en geestelijke hoedanigheden te letten. Als iemand zijn Maker, Jehovah God, ernstig dient, zal hij zich ervan moeten vergewissen dat de persoon die hij overweegt tot levensgezellin te nemen, het dienen van Jehovah God net zo ernstig opvat. Een christen zal er zelfs geen moment aan mogen denken zich door zijn emoties te laten meeslepen zodat hij betrekkingen met een ongelovige gaat aanknopen, hoe romantisch en charmant die persoon ook mag lijken. De geïnspireerde apostel Paulus gebiedt uitdrukkelijk: „Komt niet onder een ongelijk juk met ongelovigen.” Trouw „alleen in de Heer”. — 2 Kor. 6:14; 1 Kor. 7:39.

Door naar Gods Woord te luisteren, zullen u de desillusies, de teleurstellingen en frustraties die zo vaak het gevolg zijn van romantische liefde bespaard worden. Wij worden erdoor geholpen te begrijpen dat romantische liefde niet beschouwd moet worden als de opperste zegen voor menselijke schepselen. De bijbel toont bovendien aan dat het niet anders kan of het huwelijk brengt beproevingen en problemen met zich. Het idealisme en enthousiasme van de jeugd voor de zegeningen van het huwelijk wordt getemperd door de ontnuchterende woorden van de apostel Paulus dat zij die trouwen „verdrukking in het vlees” zullen hebben (1 Kor. 7:28). Een scherp waarnemer van de menselijke natuur heeft eens gezegd: „Iemand die onze wereld wijsmaakt dat het huwelijk gemakkelijk is, draagt een grote verantwoordelijkheid.”

Romantische liefde kan iets prachtigs zijn en kan de sleutel zijn tot een gelukkig huwelijk. Als ze echter niet gepaard gaat met rede, zelfbeheersing en een goed oordeel, is het veel waarschijnlijker dat ze de sleutel is tot ongelukkig-zijn. Er zou daarom gezegd kunnen worden dat hoedanigheden als rede, zelfbeheersing en een goed oordeel zelfs zonder romantische liefde waarschijnlijk meer geluk tot gevolg hebben dan wanneer alleen maar romantische liefde aanwezig is zonder deze belangrijke deugden. Overschat romantische liefde dus niet. Ze is wellicht helemaal geen sleutel tot een gelukkig huwelijk, en stellig niet de enige sleutel tot huwelijksgeluk.

[Illustratie op blz. 5]

Onder de betovering van romantische liefde zijn jonge mensen geneigd niet op de zo belangrijke mentale en geestelijke hoedanigheden te letten