Het vliegtuig — Nieuw-Guinea’s werkpaard
Door Ontwaakt!-correspondent in Papua
VEILIGHEIDSGORDELS worden vastgemaakt, het vliegtuig maakt een steile bocht bij nadering van de ongelooflijk kleine landingsstrook en weldra raken de wielen een oneffen gravellaag. Wij taxiën tot wij stilstaan en onmiddellijk worden wij omringd door beschilderde, met veren getooide dorpsbewoners die op trommels slaan, met speren en bogen wuiven en traditionele oorlogskreten slaken.
Gelukkig zijn het vrienden van ons, want dit is de opening van een nieuwe landingsbaan op de oostelijke hoogvlakten van Nieuw-Guinea. De meesten van deze primitieve mensen kennen de reusachtige vogel of balus, zoals zij het vliegtuig in hun eigen taal noemen, reeds maar voor velen is dit de eerste maal dat zij er een hebben zien landen.
De lucht boven Nieuw-Guinea gonst werkelijk van het geluid van vliegtuigen. De groei van het luchttransport hier sinds dit aan het eind van de jaren twintig begon, is fenomenaal geweest. Tegen 1968 was het aantal landingsstroken op het vasteland en de eilanden waaruit het gebied bestaat tot 248 toegenomen. Het vliegtuig is stellig Nieuw-Guinea’s werkpaard. Vorig jaar werd er alleen al uit één centrum in één maand bijna een miljoen kilogram vracht naar in het bergland gelegen landingsstroken getransporteerd! En hier wordt dan weer een nieuwe landingsbaan geopend!
Een tocht in de „bestelwagen”
Laten wij, terwijl het feest voortgang vindt, echter eens nadenken over de rol van het vliegtuig in dit bergachtige land van oerwouden en diepe ravijnen. De Douglas DC-3 is hier vrij algemeen. Het is, zonder capitonnering en de gebruikelijke gerieven van een modern lijnvliegtuig, een kale romp, ontworpen om een maximum aan zowel vracht als passagiers te kunnen dragen. Langs beide zijkanten van het vliegtuig bevindt zich een rij zitplaatsen van canvas en metaal, die zodanig zijn opgesteld dat de passagiers naar binnen kijken waar het midden van de vloerruimte is gereserveerd voor goederen die langs de route opgepikt of gelost worden.
De passagier merkt aan zijn voeten misschien een bamboe mand met twee kippen erin op; verderop ligt misschien een spatbord voor een vrachtauto. Vers brood, bevroren vlees, reserve-onderdelen voor een tractor, medicamenten, pakken kranten en tijdschriften, waterleidingbuizen voor een of ander dorpsproject en allerlei bouwmaterialen — een van deze dingen of al deze dingen kunnen deel uitmaken van de dagelijkse vracht.
Helemaal naar voren, bij de cockpit, zullen stapels postzakken liggen. Met hoeveel verlangen ziet men hiernaar uit in de geïsoleerde gemeenschappen waar dit vliegende werkpaard zal neerstrijken! Bij de deur staan heel waarschijnlijk rieten manden met sla, worteltjes, kool en tomaten, bestemd voor de kust. Een groot krat herbergt misschien een dik vet varken — waarschijnlijk behorend tot de bruidsschat voor een huwelijksceremonie.
De reizigers kunnen bijna net zo gevarieerd zijn als de vracht: een inheemse politieagent die met verlof naar huis gaat, een monteur met een grote kist gereedschap om grondverzetmachines bij een weg in aanbouw te repareren, een planter en zijn gezin die na een weekeinde in de stad naar huis terugkeren, misschien een naakt ventje dat op zijn moeders knie slaapt en enkele zenuwachtige dorpelingen in lendedoeken van schors. Versierd met schelpen en veren en van pijl en boog voorzien, zijn zij op weg naar de kust om porseleinschelpen — het traditionele betaalmiddel van hun bergland — tegen dollars te ruilen.
De piloot klimt over de vracht heen naar de stuurhut, de deur wordt gesloten en met denderend geraas worden de motoren aangezet. Elke klinknagel en elke bout schijnt te trillen en te schudden als de grote vogel naar de startbaan taxiet, en in de onbeklede cabine wordt het lawaai nog groter. Dan is die hele vracht met een plotselinge vaart en een ruk omhoog in de lucht. De inboorlingen schieten naar voren, tegen hun veiligheidsgordel aangedrukt, met gesloten ogen, ontblote tanden en grote zweetdruppels op hun voorhoofd. Dit is waarschijnlijk hun eerste angstaanjagende vlucht in de grote „vogel”!
Het ontdekken van het waarom
Als het vliegtuig kringen beschrijft om hoogte te winnen en door de wolken heen stijgt om tussen hoog oprijzende bergen door te komen, kan men pas begrijpen waarom het vliegtuig zo’n waardevol werkpaard is in deze streek. Over de hele lengte van zo’n 2500 kilometer van het hoofdeiland loopt een massieve bergketen, een van de grootste gebergten ter wereld, met toppen tot 5000 meter. Kriskras door het eiland lopen grote ravijnen en vruchtbare dalen. In dit ruige terrein is het bouwen en onderhouden van wegen kostbaar. Men verlaat zich in deze streken veeleer op menselijke dragers en op ezels om de produkten naar de dichtstbijzijnde landingsbaan te krijgen.
Kronkelend en zwenkend langs de dalen krijgt men glimpjes te zien van plaggenhutten en nette tuinen. Een gerommel beneden hen vertelt de passagiers dat het landingsgestel uitgelaten is en weldra strijkt de grote vogel op een grashelling neer die misschien wel het eerste vlakke stuk grond is dat wij sedert onze opstijging hebben gezien. Inheemse arbeiders die alleen schorten van gras of schors en van achteren enkele bladeren dragen, laden en lossen snel het vliegtuig. Planters en rijksambtenaren wachten op een pakje waar zij lang naar hebben uitgezien of op dringend noodzakelijke reserve-onderdelen. Het kan zijn dat er in een wolk van stof een jeep aankomt die een arts brengt om zijn medicamenten op te halen en een patiënt die naar het ziekenhuis in Mount Hagen moet. Ja, het vliegtuig wordt hier vaak een ambulance.
De luchtvaart hier heeft onder het waakzame oog van de regering een benijdenswaardige reputatie verworven wat veiligheid en service betreft. Hoewel het wegennet geleidelijk wordt uitgebreid, is dit ook het geval met het netwerk van vliegvelden als in afgelegen gebieden nieuwe landingsstroken gereedkomen.
De inheemse bevolking dacht eerst dat de vliegtuigen grote vogels waren en bracht zelfs grote ladingen groenten om ze te voeren. Er is zelfs een verhaal van een inheemse politieagent die rijk is geworden door de bijgelovige mensen te vertellen dat de vogel alleen maar varkens at. Thans waarderen de mensen in het gebied het vliegtuig echter niet alleen als een verbinding met de buitenwereld, maar in het bijzonder als het werkpaard dat hun produkten naar de markt brengt.
Een storm van applaus brengt ons tot het heden terug en het hernieuwde zingen en dansen betekent dat de officiële openingsceremonie van deze nieuwe landingsstrook ten einde is. Ons kleine vliegtuig wordt opnieuw door de stamdignitarissen geïnspecteerd en de plaatselijke loeloeai (het opperhoofd) en zijn raadslieden worden voor een korte vlucht meegenomen.
Ten slotte stappen wij aan boord van ons werkpaard en zetten koers naar huis, slechts twintig minuten ver. Mensen die de weg nemen, zullen bijna vier uur langs oneffen en soms gevaarlijke paden nodig hebben om dezelfde bestemming te bereiken. Dat alleen al spreekt boekdelen over de belangrijkheid van het vliegtuig als Nieuw-Guinea’s werkpaard.