Uw lever aan het woord

WAARSCHIJNLIJK schenkt u weinig aandacht aan mij. O, soms maakt u zich wel eens zorgen om uw hart of uw longen maar zelden om mij — uw lever. Veel mensen hebben geen notie van wat ik allemaal doe.

Wist u dat, wanneer ik zou ophouden te werken, u binnen een dag dood zou zijn? Wat het aantal en de ingewikkeldheid van mijn functies betreft, stel ik uw beter bekende organen zoals hart en longen in de schaduw.

Ik wil niet opscheppen, maar ik verricht taken die zo ingewikkeld zijn dat er een groot chemisch bedrijf met uitgestrekte fabrieksterreinen voor nodig zou zijn om nog maar enkele van mijn eenvoudiger karweitjes op te knappen en sommige van mijn meer ingewikkelde taken zou men helemaal niet kunnen uitvoeren.

In werkelijkheid verricht ik meer dan 500 werkzaamheden — tenminste dat is het aantal dat men heeft kunnen indelen, maar de mens ontdekt steeds nog nieuwe door mij vervulde functies. Ik maak meer dan 1000 verschillende enzymen om mijn chemische omzettingen te bewerkstelligen! Als ik met maar één van mijn voornaamste werkzaamheden zou ophouden, zou u ziek worden en dood gaan. Zelfs mijn lichtere taken zijn belangrijk voor uw welzijn.

Ik ben betrokken bij vrijwel alles wat u en de andere organen in uw lichaam doen. Ik heb een belangrijk aandeel in het verteren van uw voedsel, de scherpte van uw verstand, de kracht van uw spieren, de samenstelling van uw bloed en het kloppen van uw hart. Ik ken u door en door. Vindt u dan niet dat u mij nu ook wat beter moest leren kennen? Alleen wanneer u goed voor mij zorgt, kan ik dat ook voor u doen.

Mijn plaats en omvang

U zult zich in de eerste plaats afvragen waar ik precies zit. Ik ben goed verborgen en onaanzienlijk. Kloppen, zoals uw hart, doe ik niet. Ook merkt u niet dat ik mij uitzet of samentrek, zoals uw longen. Hoewel ik het grootste orgaan in het lichaam ben en ongeveer anderhalve kilo weeg, weten toch veel mensen niet waar ze mij moeten vinden.

Ik bevind mij hoofdzakelijk in de rechterbovenhelft van uw buik, maar ik neem heel wat ruimte in beslag! Ik ben bijna 30 cm lang en verschillende gedeelten van mij variëren in dikte van 2 tot 8 cm. Mijn hoogste punt reikt bij de man tot halverwege de borst en naar beneden strek ik mij tot de ribbenboog uit.

Ik word dus beschermd door uw ribben. Uw longen bedekken mijn bovenste gedeelte en mijn onderste deel bedekt op zijn beurt weer uw ingewanden en maag. Misschien heeft een dokter bij u wel eens zijn vingertoppen rechts onder de onderste ribbenboog omhoog gedrukt. Waarschijnlijk tastte hij naar mij.

Mijn plaats is met vernuft gekozen. Niet alleen lig ik veilig opgeborgen in een goed beschermde ruimte, maar ook dichtbij uw andere organen. Dit is ideaal, want ze zijn voor hun functies sterk van mij afhankelijk.

Centraal regelsysteem

Neem bijvoorbeeld het hart. Ik regel de bloedstroom erheen. Zou er een plotselinge bloedgolf komen waar het hart in zou kunnen stikken, dan zwel ik op en zuig het teveel aan bloed op. Daarna geef ik het bloed geleidelijk weer af, zodat het hart het kan verwerken. Doordat ik feitelijk een spons van vaatweefsel ben, kan ik wel anderhalve liter bloed opzuigen.

Ook in uw voedsel ben ik ten zeerste geïnteresseerd. Het voedsel dat u eet, gaat via uw maag naar uw ingewanden waar het wordt afgebroken en als bruikbare stoffen in de bloedstroom wordt gebracht. Ik ben zo geplaatst dat deze stoffen eerst bij mij komen. Ze worden bij mij gebracht via de grote poortader die in verbinding staat met het netwerk van bloedvaten in de darmen.

Poortader is een passende naam voor deze ader. Hij dient als een ’poort’ of ’doorgang’ welke de voedingsstoffen moeten passeren alvorens de lichaamsweefsels te bereiken, en aangezien de poortader in mij uitmondt, ben ik in staat al deze stoffen op te vangen en ze in een voor de lichaamscellen bruikbare vorm om te zetten.

Mijn strategische positie stelt mij eveneens in staat u te beschermen tegen schadelijke bacteriën die met het bloed van de poortader worden meegezogen. Ik bezit de zogenaamde „Kupffer’s cellen”. Deze hebben ongeveer dezelfde reinigende werking als witte bloedlichaampjes. Ze vangen, verzwelgen en vernietigen de bacteriën zodra deze bij mij binnenkomen. Indien ik niet voor deze bescherming zou zorgen, zouden er in uw lichaam ernstige infecties kunnen ontstaan.

Ook bescherm ik u tegen andere giftige stoffen zoals cafeïne en verschillende bedwelmende middelen. Als u deze stoffen rechtstreeks in de ader zou spuiten die mij met het hart verbindt, zou u in een paar minuten dood zijn. Maar omdat ze eerst mij moeten passeren, kan ik het gevaar voor u afwenden.

Om mijn doelmatigheid te demonstreren heeft men eens een proef met honden gedaan. Twee honden kregen een gelijke dosis vergif toegediend, bij de ene hond in een willekeurige ader en bij de andere in de poortader. De eerste hond stierf, maar de tweede bleef ongedeerd omdat het gif door de lever onschadelijk was gemaakt. Men moest de hoeveelheid vergif zelfs verscheidene malen vergroten voordat de tweede hond erdoor werd aangetast. Hieruit blijkt duidelijk hoe belangrijk ik ben als ontgiftingscentrum!

Zelfs uw eigen lichaam produceert vergiften die u zouden kunnen doden. Wist u dat? Loop bijvoorbeeld eens hard de trappen op of doe wat andere lichaamsbeweging; uw spieren verbranden dan glucose — een lichaamsbrandstof — om energie vrij te maken. Bij dit proces wordt melkzuur geproduceerd en indien dit zich te zeer zou ophopen, zou u erdoor vergiftigd worden. Ik breng echter uitkomst door het melkzuur om te zetten in een vorm die opnieuw als brandstof dienen kan.

Daar in uw lichaamscellen eiwitten worden verbrand, komt er ook voortdurend ammoniak vrij. Deze wordt in het bloed opgenomen en komt via de poortader bij mij terecht. Zou deze stof zich in uw lichaam gaan ophopen dan zou u sterven. Ik zorg echter goed voor u. Uit de ammoniak vorm ik ureum welke ik naar de nieren doorstuur om uitgescheiden te worden.

Ik regel eveneens uw hormonentoevoer en zorg voor een juist evenwicht. Een teveel aan schildklierhormonen zou schadelijk voor u zijn, maar dat gevaarlijke teveel breek ik af. Ook bescherm ik u tegen een ophoping van bijnier- en geslachtshormonen.

Dit alles heeft u wellicht doen beseffen waarom ik het veelzijdigste van al uw organen ben en het centrale regelsysteem van uw lichaam. Ik ben het belangrijkste centrum waar uitwisseling, samenvoeging, afbraak en opslag van voedingsstoffen alsmede van andere stoffen welke u voor uw welzijn nodig hebt, plaatsvinden.

Weergaloze chemische fabriek

Stelt u zich eens honderden chemische reacties voor, waarvan sommige ongelooflijk ingewikkeld zijn, welke toch allemaal juist en precies op tijd uitgevoerd worden! Wel, dat doe ik. Ik produceer stoffen welke uw lichaam wanneer maar ook nodig heeft, maar door de meervoudige en gecompliceerde biochemische reacties die erbij betrokken zijn, moet elke beschrijving van mijn werkzaamheden uiterst beknopt zijn.

Ik krijg bijvoorbeeld suiker via het bloed uit de poortader in de vorm van glucose. Dit dient als brandstof voor uw lichaam, maar komt er te veel van in het bloed, dan zult u in een coma geraken en sterven. Ik zie er daarom op toe dat dit niet gebeurt.

Indien er zich genoeg glucose in het bloed bevindt, zet ik het overschot dat ik krijg om in glycogeen. Dit is een gemakkelijke, compacte vorm waarin glucose wordt bewaard, daar glucose zelf te veel ruimte in beslag zou nemen. Wanneer het lichaam in de loop van de dag brandstof nodig heeft, verander ik het glycogeen weer in glucose en geef die bij beetjes af. Bij zo’n omvorming is, zoals een dokter schrijft, „een in nauw onderling verband staande en ingewikkelde reeks van door enzymen geleide processen betrokken.” Toch is het voor mij maar een eenvoudig routinewerkje.

Bovendien krijg ik de aminozuren die door de ingewandsenzymen bij de afbraak van eiwitten zijn vrijgemaakt. Als ik ze in dezelfde vorm waarin ik ze krijg ook weer zou doorlaten, zouden ze even dodelijk voor u zijn als blauwzuur! Daarom ga ik ze „veredelen” door ze om te zetten in een soort van eiwit dat uw lichaam kan gebruiken om er weefsels mee op te bouwen.

Ik maak ook het fibrinogeen en het prothrombine die uw bloed doen stollen. Zonder deze stoffen zou u uit een onbeduidend wondje kunnen doodbloeden! Toch heb ik tegelijkertijd een aandeel in de produktie van heparine, een stof die ervoor zorgt dat het bloed niet gevaarlijk dik wordt. Een dokter heeft deze functie van mij eens vergeleken met het gelijktijdig produceren van atoombommen en lonten zonder een ongeluk of een fatale ontploffing te veroorzaken. Wees maar blij dat ik bij alles wat ik doe niet in de war raak!

Nog een stof die ik maak, is albumine. Deze zorgt ervoor dat er geen vocht uit uw bloedvaten in de omringende weefsels doordringt. En om u bestand te maken tegen infectieziekten, vervaardig ik globuline waarin antistoffen zitten.

Een ander wonderbaarlijk produkt van mij is de gal — dat bittere, groen-gele vocht. Ik produceer het voortdurend — een liter per dag — en laat het in uw nabijgelegen galblaas druppelen om bewaard te worden. Het is verbazingwekkend wat erin gaat! Er sterven bijvoorbeeld elke seconde tien miljoen rode bloedlichaampjes af. Wanneer ze door mij heengaan, vang ik ze op, bewaar er een gedeelte van voor de aanmaak van nieuwe bloedlichaampjes en gebruik een deel van het afval voor de galproduktie!

Door middel van de gal verwijder ik ongewenste stoffen uit uw lichaam. De gal vloeit af in het spijsverteringskanaal en verlaat via deze weg uw lichaam.

De gal is echter ook belangrijk bij de vertering van vetten die tijdens de maaltijd uw spijsverteringsstelsel binnenkomen. Ze helpt eveneens bij het opnemen van vetdeeltjes en vitaminen uit het spijsverteringskanaal waarna ze in de bloedbaan terechtkomen. Zo produceer ik dus de gal die ik aan het spijsverteringsstelsel aflever zodat belangrijke voedingsstoffen kunnen worden vrijgemaakt en door middel van het bloed weer naar mij kunnen worden teruggebracht!

Als ik klaar ben met het bewerken van het voedsel en de voedingsstoffen heb gemaakt die uw lichaam nodig heeft, kan ik deze onmiddellijk aan het bloed afgeven. Dit voedselrijke bloed gaat naar uw hart, vanwaar het naar elke cel van uw lichaam wordt gepompt. Of, indien de voedingsstoffen niet onmiddellijk nodig zijn, sla ik ze op voor later gebruik — suikers, vetten, eiwitten, vitaminen en ijzer zijn de belangrijkste produkten die ik in voorraad houd. Die geef ik af wanneer er behoefte aan is. Ik kan ook voedingsstoffen van de ene vorm in een andere omzetten — suikers in vetten of vetten in suikers — naargelang van de behoeften van uw lichaam.

De juiste eer toekennen

Ik ben ervan overtuigd dat u onder de indruk bent gekomen van al de ingewikkelde taken die ik te vervullen heb, maar denk nu niet dat dit een volledig overzicht is. Het geeft u er slechts een idee van welk een meesterlijk orgaan ik ben. Werkelijk, hoe meer iemand over mij te weten komt, hoe groter zijn ontzag en verbazing wordt.

De eer komt mij echter niet toe. Ik heb mijzelf niet gemaakt en u deed dit zeer beslist ook niet! Ja, de knapste medische geleerden hebben zelfs nog niet ontdekt hoe ik vele van mijn scheikundige wonderen verricht.

Het moet daarom duidelijk zijn dat mijn maker de Allerhoogste is, de Schepper zelf, die uw hele lichaam zo ontworpen heeft dat het op zulk een wonderlijk harmonieuze wijze functioneert. Zoals ook de bijbelschrijver heeft gezegd: „Weet dat Jehovah God is. Hij is het die ons heeft gemaakt, en niet wijzelf” (Ps. 100:3). Hij was het die mij heeft gemaakt!

U kunt meewerken

Hebt u eerbied voor Gods scheppingen? Ik hoop het! Want dan zult u mij niet verkeerd gebruiken. Het benauwt mij wanneer ik om me heen kijk en zie hoe zo vele van mijn naasten door hun eigenaars worden misbruikt. Wist u dat er in 1967 alleen al in de Verenigde Staten bijna 28.000 mensen aan levercirrhose zijn gestorven? Dit is een ziekte waarbij de levercellen worden vernietigd en vervangen door nutteloos littekenweefsel.

En waardoor ontstaat cirrhose? Overmatig alcoholgebruik is een belangrijke factor. Ik ontleed alcohol tot koolzuur en water en voorkom zodoende een dodelijke opeenhoping ervan in uw bloed. Als iemand echter dagelijks grote hoeveelheden alcohol tot zich neemt, kan zijn lever het werk niet meer aan. Hij geeft het op, gaat schrompelen en wordt hard en knobbelig. Als dit niet wordt tegengehouden, zal de dood het gevolg zijn.

Dit betekent niet dat ik een teer orgaan ben. Verre van dat! In werkelijkheid bezit ik een verbazingwekkend herstelvermogen. Zou er een gedeelte van mij worden weggesneden — zelfs tot wel 80 percent of meer — dan zou ik u toch op de been kunnen houden totdat ik weer aangegroeid ben. In een paar maanden zou ik weer mijn normale omvang hebben bereikt!

Toch heb ik om gezond te blijven en u gezond te houden uw medewerking nodig. Mijn belangrijkste behoefte bestaat uit een evenwichtig dieet van gezond voedsel. Dit wil zeggen dat uw maaltijden de grondstoffen van een goede voeding — koolhydraten, vetten en eiwitten — dienen te bevatten. Ik heb vooral behoefte aan eiwit waarin alle onontbeerlijke aminozuren in de juiste verhouding voorkomen. Voedsel van dierlijke oorsprong — eieren, vlees, kip, vis — vormen hiervan een voorname bron.

Mijn grootste vijand is misschien wel te veel verkeerd voedsel. U kunt toch niet verwachten dat ik gezond blijf als u leeft op een dieet van gebakjes en spijzen waar alle vitaminen zijn uitgehaald. Ook kan ik niet goed werken als u te veel in gewicht toeneemt of niet voldoende lichaamsbeweging neemt.

Wilt u gezond blijven? Denk er dan aan dat ik een van uw beste beschermers tegen ziekte ben. Zorg daarom goed voor mij en ik zal goed voor u zorgen.