25 NDA̱A̱ 31 TÍ ENERO 2027
YAA 107 Ndióxi̱ kúʼvi̱-inira xínira miíyó
¿Ndáaña keʼéyó ña̱ va̱ʼa kutáʼanyó xíʼin inkana?
“Na̱ ndixa kúú migoyó kúʼvi̱-inina xíninana miíyó ndiʼi tiempo” (PROV. 17:17).
ÑA̱ KA̱ʼA̱NYÓ XA̱ʼA̱
Yóʼo kunda̱a̱-iniyó nda̱chun xíniñúʼu ndukúyó na̱ kitáʼan va̱ʼa xíʼinyó ta ndáaña keʼéyó ña̱ va̱ʼa kǒo kuxíkáyó nu̱úna.
1, 2. ¿Ndáaña íxayo̱ʼvi̱ xíʼin ku̱a̱ʼání na̱ yiví?
VA̱ʼANÍ kúniyó tá íyo na̱ migoyó saáchi kúʼvi̱-inina xínina miíyó, ta chíndeétáʼanna xíʼinyó tá yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo ta saátu tá va̱ása yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo. Kúsi̱í-iniyó ña̱ vií kítáʼanyó xíʼin na̱yóʼo (Hech. 20:35). Tá na̱ migoyó kúʼvi̱-inina xínina Jehová ta saátu ta̱ Jesús chindeétáʼanna xíʼinyó ña̱ ndasakáʼnukayó Ndióxi̱ ta kusi̱í-iniyó (Sal. 119:63). Nu̱ú ñuyǐví yóʼo íxayo̱ʼvi̱níña xíʼin ku̱a̱ʼání na̱ yiví ña̱ vií kutáʼanna xíʼin inkana ta saátu kivi kundoʼo miíyó.
2 ¿Ndáaña chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ koo migoyó ti̱xin congregación? Ña̱ va̱ʼa koo migoyó, ná kundiku̱nyó consejo ña̱ xi̱niyó nu̱ú artículo ña̱ ni̱ya̱ʼa ña̱ vií kutáʼanyó xíʼin Jehová ta saátu xíʼin ta̱ Jesús. Nu̱ú artículo yóʼo kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ u̱ʼu̱n ña̱ʼa ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó. Soo siʼna ná ka̱ʼa̱nyó ndáaña kivi kundoʼoyó, ta ndáaña kivi keʼéyó.
ÑA̱ KIVI IXAYO̱ʼVI̱ XÍʼINYÓ
3. Tá kúni̱yó koo migoyó, ¿ndáaña xíniñúʼu keʼéyó ta ndáaña kǒo xíniñúʼu keʼéyó?
3 Ña̱ kundi̱ʼika-iniyó xa̱ʼa̱ mií kuitíyó. Ñuyǐví yóʼo ku̱a̱ʼání na̱ yiví siʼna xa̱ʼa̱ mií kuitína ndíʼi-inina (2 Tim. 3:1, 2). Soo kǒo na̱ kúni̱ kutáʼan xíʼin na̱ yiví na̱ íyo saá. Tá kúni̱yó ña̱ vií kutáʼan na̱ hermano xíʼinyó, xíniñúʼu ndixa na̱ʼa̱yó ña̱ ndixa ndíʼi̱-iniyó xa̱ʼa̱na. Ta̱ apóstol Pablo ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin na̱ cristiano: “Kundi̱ʼi̱-inindó xa̱ʼa̱ inkana ta va̱ása kundi̱ʼi̱-inindó xa̱ʼa̱ mií kuitíndó” (Filip. 2:3, 4).
4. ¿Nda̱chun kǒo xíniñúʼu kuxíkáyó nu̱ú inkana? (2 Juan 12; koto na̱ʼná).
4 Ña̱ kǒo kítáʼanyó xíʼin inkana. Tá kǒo kútóoyó kitáʼanyó xíʼin inkana, sana kiʼin kue̱ʼe̱ ña̱ ansiedad miíyó ta va̱ása va̱ʼa kuniyó tá ná kitáʼanyó xíʼin inka na̱ yiví. Tá ku̱a̱ʼání tiempo íyo mitúʼunyó kivi ndakava-iniyó ta nda̱a̱ kuxíkáyó nu̱ú Jehová (Prov. 18:1). Ni va̱ʼava ña̱ koo mitúʼunyó loʼo tiempo, soo ná kiʼinyó kuenta chi kivi kixáʼayó kuxíkáyó nu̱ú inkana. Savana ndúkúna migona nu̱ú internet ta xáa̱na kítáʼanna xíʼin ku̱a̱ʼání na̱ yiví nu̱ú ña̱yóʼo. Soo xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo xíninana kǒo kívi xa̱a̱na kutáʼan va̱ʼana xíʼinna, ña̱ va̱ʼa xa̱a̱yó kitáʼan va̱ʼayó xíʼin inka na̱ yiví xíniñúʼu kuniyóna ta taváyó tiempo ña̱ inkáchi keʼéyó ña̱ʼa xíʼinna (kaʼvi 2 Juan 12). Ña̱yóʼo chíndeétáʼanña xíʼinyó ta saátu chíndeétáʼanña xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinyó (Heb. 10:24, 25).
Ná taváyó tiempo ña̱ kitáʼanyó xíʼin inkana (Koto párrafo 4).
5. ¿Nda̱chun ndáyáʼviní ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndóʼoyó?
5 Savana kúkaʼan nu̱úna xa̱ʼa̱ ña̱ ndóʼona á xa̱ʼa̱ ña̱ ndákanixi̱nína xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo kǒo nátúʼunna xíʼin inkana xa̱ʼa̱ ña̱ ndóʼona. Biblia va̱ása káʼa̱nña ña̱ natúʼunyó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ndóʼoyó á ña̱ ndákanixi̱níyó xíʼin inkana (Prov. 13:3; Ecl. 3:7). Jehová i̱xava̱ʼara miíyó ña̱ va̱ʼa natúʼunyó xíʼin inkana xa̱ʼa̱ ña̱ ndóʼoyó. Tá kǒo káʼa̱nyó xíʼin inkana xa̱ʼa̱ ña̱ ndóʼoyó kǒo kiviví nandukúyó na̱ koo migoyó. Soo tá ná ka̱ʼa̱nyó xíʼin na̱ migoyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndákanixi̱níyó xíʼin xa̱ʼa̱ ña̱ ndóʼoyó, sana taxina tíxa̱ʼvi ndaʼa̱yó xa̱ʼa̱ ña̱ nátúʼunyó xíʼinna tasaá va̱ʼaní xa̱a̱yó kitáʼanyó. Ta̱ Jesús kǒo ni kukaʼan nu̱úra ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ migora xa̱ʼa̱ ña̱ ndo̱ʼora (Luc. 19:41; Juan 11:35). Ña̱yóʼo chi̱ndeétáʼan xíʼinra ña̱ va̱ʼa ni̱xi̱yo ku̱a̱ʼá migora (Juan 15:15).
6. ¿Ndáaña kivi keʼéyó tá kaʼanní nu̱úyó? (Koto recuadro ña̱ naní “¿Ndáaña keʼéyó tá kúkaʼanní nu̱úyó?”).
6 Tá kaʼan nu̱úyó. Savayó kaʼanní nu̱úyó á ndíʼi̱-iniyó ndáaña ka̱ʼa̱n inkana xa̱ʼa̱yó. Tá saá ndóʼoyó ná ka̱ʼa̱nyó xíʼin Jehová ña̱ chindeétáʼanra xíʼinyó ta keʼéyó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nyó xíʼinra (Filip. 2:13). Ná ndakanixi̱níyó ndáa xa̱ʼa̱ kúú ña̱ kúʼvi̱-iniyó xíniyó na̱ hermanoyó, ta ná ndukúyó ki̱ʼva ña̱ na̱ʼa̱yó ña̱ kúʼvi̱-iniyó xíniyóna (Juan 15:12). Tá kúú ti̱xin salón kivi ku̱a̱ku̱yó xíʼin na̱ hermano ta ná chindeéyó na̱ kǒo xíni va̱ʼayó. Kivi kixáʼayó ka̱ʼa̱nyó xíʼinna ndáaña ke̱ʼéna ki̱vi̱ kán ta ná kuniso̱ʼo va̱ʼayó ña̱ ka̱ʼa̱nna xíʼinyó.
7. ¿Ndáaña kivi kundoʼoyó sava yichi̱ ta ndáaña xíniñúʼu keʼéyó?
7 Tá ku̱naaníún. Xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱a̱ʼání chiñu íyo nu̱úyó kivi kunaaníyó ta kǒo tiempo ña̱ kutáʼanyó xíʼin inkana. Sava yichi̱ xíniñúʼu koo mitúʼunvayó ña̱ va̱ʼa ndakindee̱yó (Ecl. 4:6). Soo saátu xíniñúʼu koo migoyó, ta ña̱ va̱ʼa ndukúyó na̱ koo migoyó xíniñúʼu taváyó tiempo ña̱ kitáʼanyó xíʼinna. Ni sava yichi̱ kǒo kúni̱yó kutáʼanyó xíʼin nda̱a̱ ni iinna, soo ná chikaa̱yó ndeé ña̱ kitáʼanyó xíʼin na̱ migoyó chi na̱yóʼo chikaa̱na ndee̱ xíʼinyó ña̱ ndasakáʼnuyó Ndióxi̱ ta kusi̱íka-iniyó (Prov. 11:25). Sana ndakanda̱-iniyó chi va̱ʼaní chikaa̱na ndee̱ xíʼinyó.
8. a) ¿Nda̱chun iin ña̱ va̱ʼaní kúú ña̱ kitáʼanyó xíʼin ndiʼina? b) ¿Ndáaña sákuaʼayó xíʼin ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ apóstol Pablo xíʼin ta̱ Timoteo? (Filipenses 2:19-22).
8 Kivi ndakanixi̱níyó ña̱ kǒo na̱ kitáʼan xíʼinyó. Sana ti̱xin congregación kǒo na̱ kúúmií ku̱i̱ya̱ táʼan ku̱i̱ya̱yó á na̱ kútóo táʼan ña̱ kútóoyó. Kivi kundoʼoyó táki̱ʼva iin planta, kǒo kivi kuaʼnunú tá ndíkaa̱nú iin maceta loʼo. Kǒo kívi xa̱a̱yó kuaʼnuyó xíʼin tu̱ʼun Ndióxi̱ tá kítáʼanyó xíʼin nda̱saa na̱ kúúmií ku̱i̱ya̱yó á xíʼin na̱ kútóo keʼé táʼa̱n ña̱ kútóoyó. Tá kítáʼanyó xíʼin ku̱a̱ʼána va̱ʼaníka chíndeétáʼanna xíʼinyó. Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ta̱ apóstol Pablo xíʼin xa̱ʼa̱ ta̱ Timoteo, síínní ni̱xi̱yo u̱vi̱ saá ta̱yóʼo soo va̱ʼaní xi̱kitáʼan xíʼin táʼanra (kaʼvi Filipenses 2:19-22). Jehová chindeé miíyó ña̱ va̱ʼa xa̱a̱yó kitáʼanyó xíʼin ku̱a̱ʼána.
SAVA ÑA̱ KIVI KEʼÉYÓ
9. ¿Ndáaña xíniñúʼu keʼéyó ña̱ va̱ʼa koo migoyó?
9 Ña̱ va̱ʼa koo migoyó xíniñúʼu kunda̱a̱-ini na̱ kítáʼanyó xíʼin ña̱ ndíʼi̱-iniyó xa̱ʼa̱na ta kúni̱yó ña̱ si̱í koona. Ná kotoyó u̱ʼu̱n ña̱ʼa ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ va̱ʼa koo migoyó. Nda̱kú koo iniyó xíʼinna, taxiyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱na xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna xa̱ʼa̱yó, na̱ʼa̱yó ña̱ kúni̱yó xíniyóna, ixakáʼnu-iniyó xa̱ʼa̱na ta va̱ʼa koo iniyó xíʼinna.
10. ¿Nda̱chun xíniñúʼu nda̱kú koo iniyó xíʼin na̱ migoyó ta ndáa ki̱ʼva keʼéyóña?
10 Nda̱kú koo iniyó xíʼinna. Jehová ndixa kúʼvi̱-inira xínira inkana (Éx. 34:6). Ña̱kán kǒo kúxíkara nu̱ú na̱ migora ni kúúna na̱ yiví ku̱a̱chi. Ña̱ va̱ʼa sakúsi̱íyó-ini Jehová xíniñúʼu nda̱kú koo iniyó xíʼin na̱ migoyó (Miq. 6:8). Ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ ná kundi̱ʼi̱-iniyó xa̱ʼa̱ na̱ migoyó tá yáʼana nu̱ú tu̱ndóʼo (Prov. 18:24; Rom. 12:15). Ta saátu káʼa̱n va̱ʼayó xa̱ʼa̱na (Sal. 15:3). Tá nda̱kú íyo iniyó xíʼin na̱ migoyó saátu na̱kán nda̱kú koo inina xíʼinyó. Ta savana nda̱a̱ i̱yo kuvina xa̱ʼa̱ ña̱ chindeétáʼanna xíʼinyó (Rom. 16:3, 4).
11. a) ¿Nda̱chun ndáyáʼvi taxiyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ na̱ migoyó? b) ¿Ndáa ki̱ʼva sa̱náʼa̱ ta̱ Jesús ña̱ xíniñúʼu taxiyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ inkana? (Lucas 17:11-18; koto na̱ʼná).
11 Taxiyó tíxa̱ʼvi xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna xa̱ʼa̱yó. Ndáyáʼviní keʼéyó ña̱yóʼo ña̱ va̱ʼa kutáʼanyó xíʼin na̱ migoyó. Tá kǒo táxiyó tíxa̱ʼvi xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna xa̱ʼa̱yó kivi kuxíká nu̱ú táʼanyó. Ña̱kán tá iin na̱ migoyó kéʼéna iin ña̱ va̱ʼa xa̱ʼa̱yó ná taxiyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱na (kaʼvi Lucas 17:11-18; Col. 3:15). Tá chíkaa̱yó ndee̱ ña̱ taxiyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ na̱ migoyó, va̱ʼaní xa̱a̱yó kitáʼanyó xíʼinna ta kuʼvi̱ka iniyó kuniyóna.
Ná keʼéyó nda̱a̱ tá ki̱ʼva ke̱ʼé ta̱ xi̱kuumií kue̱ʼe̱ lepra ta̱ sa̱ndáʼa ta̱ Jesús, ná taxiyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ inkana xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna xa̱ʼa̱yó (Koto párrafo 11).a
12. ¿Ndáaña sákuaʼayó xíʼin ña̱ ke̱ʼé Jehová ta saátu ña̱ ke̱ʼé ta̱ Jesús? (Juan 11:3, 5, 33-36; 13:1).
12 Na̱ʼa̱yó ña̱ kúni̱yó xíniyóna. Tá kúni̱yó kitáʼanyó xíʼin inkana, ndáyáʼviní na̱ʼa̱yó ña̱ kúni̱yó xíniyóna (2 Cor. 6:12, 13; 1 Ped. 4:8). Va̱ʼaní yichi̱ chi̱núu Jehová xíʼin ta̱ Jesús nu̱úyó. Ni xi̱kunda̱a̱-ini ta̱ Jesús ña̱ xi̱kuni̱ yivára xi̱xinirara, soo ku̱si̱íní-inira tá xi̱niso̱ʼora ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n yivára ña̱yóʼo: “Yóʼó kúú se̱ʼi̱ ta̱ kúʼvi̱ní-inii̱ xínii̱” (Luc. 3:22). Jehová náʼa̱ra ña̱ kúni̱ra xínira miíyó, xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo kúni̱níyó xíniyóra (Jer. 31:3). Saátu ta̱ Jesús ni̱na̱ʼa̱ra nu̱ú na̱ migora ña̱ kúni̱ra xínirana. Xi̱kuʼvi̱-inira xi̱nirana nda̱a̱ tá ni̱xi̱ʼi̱ra (kaʼvi Juan 11:3, 5, 33-36; 13:1). Ña̱ ke̱ʼé ta̱ Jesús chi̱ndeétáʼan xíʼinna ña̱ ke̱ʼéna nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéra. Tá kúú ta̱ apóstol Pedro ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Jesús ña̱ kúni̱ra xínirara (Juan 21:15-17).
13. ¿Ndáa ki̱ʼva náʼa̱yó nu̱ú na̱ migoyó ña̱ kúni̱yó xíniyóna?
13 Kivi keʼéyó nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé Jehová xíʼin ña̱ ke̱ʼé ta̱ Jesús ña̱ va̱ʼa na̱ʼa̱yó ña̱ kúni̱yó xíniyó na̱ migoyó (Rom. 12:10; 1 Ped. 1:22). Kǒo kúkaʼan nu̱úyó ña̱ kúni̱yó xíniyóna. Káʼa̱nyó xíʼinna xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa ña̱ kéʼéna ta saátu íyo tu̱ʼvayó ña̱ chindeétáʼanyó xíʼinna. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱yó xíniyó na̱ migoyó táxiyó consejo ndaʼa̱na tá xa̱a̱ xíniñúʼunaña (Prov. 27:9). Ña̱ ku̱ʼvi-iniyó kuniyó na̱ migoyó kúú ña̱ chíndeétáʼan xíʼinyó ña̱ va̱ʼaka kutáʼanyó xíʼinna.
14. ¿Nda̱chun ndáyáʼviní ixakáʼnu-iniyó xa̱ʼa̱ na̱ migoyó?
14 Ixakáʼnu-iniyó xa̱ʼa̱na. Tá va̱ása íxakáʼnu-ini xa̱ʼa̱ táʼanyó, kǒo kívika kitáʼanyó xíʼin na̱ migoyó. Jehová kúnda̱a̱-inira ña̱ kúúyó na̱ yiví ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱kán kéʼévayó sava ña̱ va̱ása va̱ʼa sava yichi̱, ta saátu miíyó ná kǒo kundatuyó ña̱ ndiʼi tiempo vií keʼé na̱ migoyó ndiʼi ña̱ʼa. Sava yichi̱ na̱ va̱ʼaní kítáʼan xíʼinyó sana keʼéna á ka̱ʼa̱nna iin ña̱ sáxo̱ʼvi̱ miíyó (Ecl. 7:21, 22). ¿Ndáaña keʼéyó tá ná kuu ña̱yóʼo? ¿Á ixakáʼnu-iniyó xa̱ʼa̱na nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé Jehová? Tá va̱ása íxakáʼnu-iniyó xa̱ʼa̱ na̱ migoyó va̱ása viíka xa̱a̱yó kitáʼanyó xíʼinna ni xa̱a̱ ku̱a̱ʼání tiempo va̱ʼaní kítáʼanyó (Rom. 14:19). Tá kǒo ixakáʼnu-iniyó xa̱ʼa̱ inkana, kivi sa̱a̱yó, kǒoka na̱ kuni̱ kitáʼan xíʼinyó ta nda̱a̱ kivi kuni mitúʼunyó. Soo tá íxakáʼnu-iniyó xa̱ʼa̱ táʼanyó va̱ʼaníka xa̱a̱yó kitáʼan xíʼin táʼanyó (Prov. 17:9).
15. ¿Nda̱chun ndáyáʼviní va̱ʼa koo iniyó xíʼin na̱ migoyó?
15 Va̱ʼa koo iniyó. Ña̱ va̱ʼa koo migoyó xíniñúʼu taxiyó ña̱ kúúmiíyó ndaʼa̱na, tiempoyó ta kundi̱ʼi̱-iniyó xa̱ʼa̱na (Prov. 11:25; Luc. 6:38). Tá kúú, kivi kanayóna kuxuna xíʼinyó, tá xíniñúʼu ku̱ʼu̱nna iin lugar ná ku̱ʼu̱nyó xíʼinna á kuniso̱ʼoyóna tá kúni̱na ka̱ʼa̱nna xíʼinyó. Tá ná keʼéyó ndiʼi ña̱yóʼo ta va̱ʼa koo iniyó va̱ʼaníka xa̱a̱yó kitáʼanyó xíʼin inkana.
NÁ CHIKAA̱YÓ NDEE̱ ÑA̱ VA̱ʼA VIÍKA KUTÁʼANYÓ XÍʼIN NA̱ MIGOYÓ
16. ¿Nda̱chun ndáyáʼviní koo migoyó?
16 Xíniñúʼu koo na̱ migoyó saáchi sákusi̱ína-iniyó, ta chíndeétáʼanna xíʼinyó ña̱ nda̱kú koo iniyó kachíñuyó nu̱ú Jehová ta sándi̱kona-iniyó tá yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo (Prov. 17:17; 2 Cor. 7:5-7).
17. ¿Nda̱chun va̱ʼa kúnda̱a̱-iniyó ña̱ kivi koo migoyó ndiʼi tiempo? (Koto recuadro ña̱ naní “Va̱ʼa ni̱xa̱a̱na ki̱táʼanna ndiʼi tiempo”).
17 Yóʼo sa̱kúaʼayó ña̱ va̱ʼa koo migoyó, ná chikaa̱yó ndee̱ ña̱ va̱ʼa kǒo kasi nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱úyó ña̱ va̱ʼa koo migoyó ta ná kǒo taxiyó ña̱ ndataʼví nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa miíyó. Iin regalo ña̱ ta̱xi Jehová ndaʼa̱yó kúú na̱ migoyó. Tá na̱yóʼo xíʼin miíyó kúʼvi̱-iniyó xíniyó Jehová kivi kitáʼan va̱ʼayó ndiʼi tiempo.
YAA 154 Kúʼvi̱ní-iniyó xínitáʼanyó
a ÑA̱ KÁʼA̱N XA̱ʼA̱ NA̱ʼNÁ: Ta xi̱kuumií kue̱ʼe̱ lepra ta̱xira tíxa̱ʼvi nda̱ʼa ta̱ Jesús xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱ndáʼarara. Saátu kéʼé iin ñá hermana ñá xa̱a̱ chée, táxiñá tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ iin na̱ matrimonio xa̱ʼa̱ ña̱ chi̱ndeétáʼanna xíʼinñá.